په کامرون کې د ولسمشرۍ ټاکنو پرضد اعتراضونو کې ۴۸ کسان وژل شوي

چيني، چې یو وخت د وېومینګ ایالت استازی او د دفاع وزیر هم پاتې شوی و، د ولسمشر تر مرستیالۍ مخکې هم په واشنګټن کې یو ځواکمن سیاستوال ګڼل کېده.

له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۰۹ پورې د مرستیال ولسمشر په توګه، چيني د ولسمشرۍ د واک د پراختیا یو توند پلوی و.

نوموړي باور درلود چې د واټرګېټ د رسوايۍ له پېښې وروسته د ولسمشر واک محدود شوی و او ده هڅه وکړه چې د ولسمشرۍ دفتر ته بېرته ځواک ورکړي.

چيني د ۲۰۰۳میلادي کال د عراق د جګړې یو کلیدي ملاتړی و.

هغه پر دې ټینګار کاوه چې عراق د ډله‌ییزو وژنو د وسلو زېرمه لري، خو وروسته هېڅ ډول داسې وسلې ونه موندل شوې.

هغه د بوش د حکومت له څو لوړپوړو چارواکو، لکه د بهرنیو چارو وزیرانو کولن پاول او کانډولیزا رایس سره اختلافات هم درلودل.

د چيني لور، لېز چيني، هم د امریکا د استازو په مجلس کې د جمهوري‌ غوښتونکو استازې وه، خو وروسته یې له ټرمپ سره د مخالفت له امله څوکۍ بایلوده.

ډیک چېني په ۱۹۴۱م کال د جنورۍ په ۳۰ مه د امریکا په نبراسکا ایالت کې زېږېدلی و.

د رویټرز د رپوټ له مخې، جګړه د ویجاړ شوي ښار په کوڅو کې روانه ده او د روسیې دفاع وزارت ویلي چې د دوی سرتېرو د اوکرایني ځواکونو له حضوره۳۵ ودانۍ پاکې کړې دي.

وزارت زیاته کړې چې روسي ځواکونه د خارکیف ولایت کوپیانسک ښارګوټي ته نژدې پر محاصره شویو اوکرایني ځواکونو د کړۍ تنګولو هڅه هم کوي.

رویټرز وايي نه شي کولای د جګړې دا ادعاوې په خپلواکه توګه تایید کړي.

اوکراین بیا ویلي چې د دوی ځواکونه په هېڅ یوه سیمه کې هم نه دي محاصره شوي.

د ژور دولت په نوم اوکرایني څېړنیزې پروژې ویلي چې روسي ځواکونه پوکروفسک ښار او شاوخوا سیمو ته نور هم ننوتي دي، خو لا هم ډېره برخه د دواړو لوریو ترمنځ د جګړې په «خړ زون» کې ده.

پوکروفسک د جګړې له پیل وړاندې شاوخوا ۶۰ زره اوسېدونکي درلودل، خو ډېری ملکي وګړي له سیمې تښتېدلي دي.

د دغه ښار نیول به مسکو ته دا زمینه برابره کړي چې د کراماتورسک او سلاویانسک پر لور پرمختګ وکړي.

دا هغه دوه لوی ښارونه دي چې لا هم د اوکراین تر کنټرول لاندې دي او روسیه غواړي د دونېڅک سیمه په بشپړ ډول ونیسي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د دوشنبې په ورځ ومنله چې پوکروفسک تر سخت فشار لاندې دی، خو د هغه پوځ ویلي چې روسي ځواکونه د ښار په هېڅ یوه برخه کې بشپړ کنټرول نه لري.

یو روسي پوځي بلاګر ریبار هم ویلي چې د مسکو نفوذ په ښار کې ورو ورو پراخېږي، خو د هغه په وینا، «د ښار بشپړه تصفیه لا ډېره لرې ده».

د روسیې صدراعظم میشوستین په یوه دوه ورځني سفر چین ته تللی، او د روسیې د دولتي خبري اژانس تاس په وینا، ټاکل شوې د سې شنبې په ورځ له ولسمشر شي جین‌پینګ سره هم وګوري.د خبرو تمرکز به پر اقتصادي او تخنیکي همکاریو وي.

لي چيانګ وویل: «چین او روسیه ښه ګاونډیان او د باور وړ ملګري دي.»

د چین د مرکزي تلویزیون د راپور له مخې، هغه زیاته کړه: « چین چمتو دی چې له روسیې سره د پراختیايي ستراتیژیو همغږي لا پیاوړې کړي او په بېلابېلو برخو کې همکاري پراخه کړي».

د کرملین دفتر د جمعې په ورځ ویلي وو چې د میشوستین سفر ته «ډېر لوړ» ارزښت ورکوي، خو دا یې نه‌دي ویلي چې ایا ولسمشر ولادیمیر پوتین به د خپل صدراعظم له لارې شي جین‌پینګ ته کوم پیغام واستوي که نه.

پوتین او شي په ۲۰۲۲ کال کې د «بې‌سرحده ملګرتیا» تړون لاسلیک کړی و.

له هغه وخت راهیسې، روسیې د بندیزونو د اغېز کمولو لپاره له چین سره سوداګریزې او د انرژۍ په تړاو اړیکې پیاوړې کړې دي. دغه راز د یوان په اسعارو راکړه ورکړه لوړه شوې او دوه اړخیزه سوداګري تاریخي کچې ته رسېدلې ده.

که څه هم د امریکا او چین ترمنځ د سوداګرۍ کړکېچ، په ځانګړي ډول د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له دورې وروسته، د مسکو او بیجینګ ترمنځ سوداګري پیاوړې کړې وه، خو د وروستیو میاشتو په ترڅ کې د دواړو هېوادونو سوداګري راکمه شوې ده.

د روسیې د صنعت او سوداګرۍ وزیر انتون عليخانوف دغه کمښت «بهرنی فشار» او د روسیې په بازار کې له چینایي توکو سره تړلی بللی.

د رویټرز د راپور له مخې، د چین د تېلو دولتي شرکتونو پر روزنېفټ او لوک ایل د امریکا له بندیزونو وروسته د روسیې د سمندري تېلو اخیستل ځنډولي دي.

د چین د سپټمبر میاشتي ګمرکي معلومات ښيي چې روسیې ته د چین د یوان‌محوره صادراتو کچه په کال کې ۲۱ سلنه راکمه شوې، خو له روسیې څخه واردات بیا ۳،۸ سلنه ډېر شوي دي.

د یکشنبې په ورځ د روسیې مرستیال صدراعظم دیمیتري چرنېشینکو او د چین مرستیال صدراعظم هي لیفینګ په نینګبو ښار کې د ګډې کمېټې د غونډې مشري وکړه، چې د مسو او نېکل د صادراتو د زیاتوالي او کرنیزو محصولاتو ته د پراخ لاسرسي یادونه پکې وشوه.

په راپور کې ویل شوي، اسرایيلي چارواکي او امنیتي کارپوهان باور لري چې د لبنان پوځ د حزب‌الله د بې‌وسلې کولو توان نه لري او اسراییل یوازې د خپلو هوایي بریدونو له لارې د دې ډلې پوځي ځواک محدود کړی دی.

فاکس نیوز په همدې خبر کې لیکلي، چې ایران د حزب‌الله اصلي ملاتړی دی او لا هم دې ډلې ته لارښوونې کوي، څو د کورنیو او بهرنيو فشارونو پر وړاندې مقاومت وکړي او د راتلونکو جګړو لپاره چمتووالی وساتي.

حزب‌الله نه یوازې په لبنان کې، بلکې په سوریې او نورو سیمو کې هم خپل فعالیتونه پراخ کړي او د خپلو پوځي وړتیاوو د بیا پیاوړتیا لپاره کار کوي.

د امریکا او اسراییل چارواکي باور لري، چې حزب‌الله د لبنان او ټولې سیمې د ثبات لپاره جدي ګواښ دی او باید بې‌ وسلې شي، څو لبنان د امن او ثبات پر لور حرکت وکړي.

هغه له ټولو هېوادونو وغوښتل، چې د خبریالانو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو په قضیو کې څېړنې او قانوني تعقیب وکړي او د هغوی امنیت او د کار ازادي تضمین کړي.

د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو له معافیت څخه د پای ته رسولو نړۍواله ورځ هر کال د نومبر په دویمه نېټه د ملګرو ملتونو له‌خوا نمانځل کېږي.

انتونیو ګوترېش په همدې مناسبت وویل: «په نړۍ کې د هرو لسو وژل شویو خبریالانو له ډلې نهو پېښو ته تر اوسه هېڅ ځواب نه دی ورکړل شوی.»

انتونیو ګوترېش په خبره، غزه په هره شخړه کې د خبریالانو لپاره تر ټولو وژونکې سیمه ده.

هغه ټینګار وکړ، چې د ژورنالېزم مسلک په ټوله نړۍ کې له ناوړه لفظي چلند، ګواښونو، فزیکي بریدونو، بند، شکنجې، وژنې او ګڼو نورو ګواښونو سره مخ دی.

انتونیو ګوترېش د ښځینه خبریالانو پر وړاندې د انلاین ځورونې او ډیجیټلي تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه هم اندېښنه څرګنده کړې او ټینګار یې وکړ، چې باید د هغوی د خوندي کار چاپېریال لپاره هڅې وشي.

نوموړي له هېوادونو وغوښتل، د هغو خبریالانو قضیې تعقیب کړي چې د تاوتریخوالي قرباني شوي او د مطبوعاتو د ازادۍ دفاع یې کړه ده.

دا ورځ په داسې وخت کې نمانځل کېږي، چې په افغانستان کې خبریالان او رسنۍ په خورا بدو شرایطو کې فعالیت کوي.

د افغانستان د خبریالانو د مرکز د وروستي راپور له مخې، په تېرو شلو کلونو کې لږ تر لږه ۱۳۰ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي د جګړې او تنظیم شویو جرمونو له امله وژل شوي او له دې قضیو څخه ۹۰ سلنه بې‌ پایلې پاتې دي.

سربېره پر دې، د طالبانو حکومت د مطبوعاتو او معلوماتو ته د لاسرسي قانون لغوه کړی او د هېواد دننه رسنۍ یې د سخت سانسور او فشار لاندې راوستې دي.