فاکس نیوز: امریکا د ایران په ملاتړ د حزب‌الله ډلې د بې‌وسلې کولو په موخه فشارونه زیات کړي

هغه له ټولو هېوادونو وغوښتل، چې د خبریالانو پر وړاندې د تاوتریخوالي او وژنو په قضیو کې څېړنې او قانوني تعقیب وکړي او د هغوی امنیت او د کار ازادي تضمین کړي.

د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو له معافیت څخه د پای ته رسولو نړۍواله ورځ هر کال د نومبر په دویمه نېټه د ملګرو ملتونو له‌خوا نمانځل کېږي.

انتونیو ګوترېش په همدې مناسبت وویل: «په نړۍ کې د هرو لسو وژل شویو خبریالانو له ډلې نهو پېښو ته تر اوسه هېڅ ځواب نه دی ورکړل شوی.»

انتونیو ګوترېش په خبره، غزه په هره شخړه کې د خبریالانو لپاره تر ټولو وژونکې سیمه ده.

هغه ټینګار وکړ، چې د ژورنالېزم مسلک په ټوله نړۍ کې له ناوړه لفظي چلند، ګواښونو، فزیکي بریدونو، بند، شکنجې، وژنې او ګڼو نورو ګواښونو سره مخ دی.

انتونیو ګوترېش د ښځینه خبریالانو پر وړاندې د انلاین ځورونې او ډیجیټلي تاوتریخوالي د زیاتوالي په اړه هم اندېښنه څرګنده کړې او ټینګار یې وکړ، چې باید د هغوی د خوندي کار چاپېریال لپاره هڅې وشي.

نوموړي له هېوادونو وغوښتل، د هغو خبریالانو قضیې تعقیب کړي چې د تاوتریخوالي قرباني شوي او د مطبوعاتو د ازادۍ دفاع یې کړه ده.

دا ورځ په داسې وخت کې نمانځل کېږي، چې په افغانستان کې خبریالان او رسنۍ په خورا بدو شرایطو کې فعالیت کوي.

د افغانستان د خبریالانو د مرکز د وروستي راپور له مخې، په تېرو شلو کلونو کې لږ تر لږه ۱۳۰ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي د جګړې او تنظیم شویو جرمونو له امله وژل شوي او له دې قضیو څخه ۹۰ سلنه بې‌ پایلې پاتې دي.

سربېره پر دې، د طالبانو حکومت د مطبوعاتو او معلوماتو ته د لاسرسي قانون لغوه کړی او د هېواد دننه رسنۍ یې د سخت سانسور او فشار لاندې راوستې دي.

په هغه اعلامیه کې چې د یکشنبې په ماښام خپره شوې، راغلي چې د درېیو تنو جسدونه د غزې په تړانګه کې اسراییلي ځواکونو ته سپارل شوي او وروسته به اسراییل ته ولېږدول شي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې تر مراسمو وروسته به دغه مړي د روغتیا وزارت د عدلي طب ملي مرکز ته انتقال او د پېژندنې تر بشپړېدو وروسته به د هغوی کورنیو ته په رسمي توګه ورکړل شي.

د لومړي وزیر دفتر په اعلامیه کې راغلي: «موږ له دغو کورنیو سره په غم کې شریک یو. د ټولو یرغمل شویو کسانو د بېرته راوړولو لپاره مو هڅې دوام لري او تر هغه به نه درېږي څو وروستی کس هم بېرته راوستل شوی نه وي.»

که د دغو درېیو مړو هویت د اسراییلي یرغمل شویو کسانو په توګه تایید شي، نو لا هم به د اته نورو یرغمل شویو کسانو مړي د غزې په سیمه کې پاتې وي.

د حماس ډلې مخکې هم د مړو د تبادلې پر مهال د غزې د یوه اوسېدونکي مړی د اسراییلي یرغمل په توګه ورکړی و.

همدارنګه په بله پېښه کې هغه څه چې د یو بل یرغمل شوي کس د مړي په توګه بېرته ورکړل شوی وو، وروسته څرګنده شوه چې دا د هماغه کس د جسد پاتې شونې وې چې له مخکې اسراییل ته انتقال او هلته خښ شوی و.

د رویټرز د رپوټ له مخې، د برېتانیا د ترانسپورټ پولیسو یو مسوول جان لاولس وویل:« تر اوسه داسې کوم څه نه دي ترلاسه شوي، چې دا دې ترهګریزه پېښه وي.»

لاونس ویلي، چې د یادې پیښې په تړاو یې دوه مشکوک ۳۲ کلن او ۳۵ کلن کسان نیولي دي.

د لاونس په وینا، پر یادو کسانو یې د وژنې د هڅې په تور قضیه ثبت کړې ده.

په اورګاډي کې د قاچو په ګزار د ۱۱ کسانو ټپي کېدو پیښې په اړه د برېتانیا لومړي وزیر کېرسټارمر او پاچا چارلس هم غبرګون ښودلی او یاده پېښه یې بوږنوونکې بللې ده.

د نایجیریا د ولسمشر بلا ټینوبو سلاکار ډینیل بوالا رویټرز ته وویل: «موږ د امریکا د مرستې هرکلی کوو، تر هغه ځایه چې د نایجیریا د حاکمیت درناوی وشي».

هغه زیاته کړه چې دواړه هېوادونه به د ترهګرۍ پر وړاندې ګډه مبارزه وکړي او باور لري چې د مشرانو په غونډو کې به د ګډو هڅو لپاره ښې پایلې تر لاسه شي.

نایجیریا چې له ۲۰۰ میلیونو زیات نفوس لري او شاوخوا ۲۰۰ قومي ډلې پکې ژوند کوي، د هېواد شمال یې مسلمان او جنوب یې مسیحی دی.

وسله والې اسلامي ډلې لکه بوکو حرام او اسلامي دولت له ۱۵ کلونو راهیسې په یاد هېواد کې وژنې او تاوتریخوالی کوي، خو د هغوی بریدونه زیاتره په شمال ختیځ کې محدود دي، چې اکثریت مسلمان نفوس لري.

څېړونکي وايي، که څه هم مسیحیان هم وژل شوي، خو د تاوتریخوالي ډېری قربانیان مسلمانان دي.

په اعلامیه کې ویل شوي، چې د خبریالانو په وړاندې د جرمونو د معافیت پای ته رسول یوازې د خبریالانو دفاع نه، بلکې د دیموکراسۍ د ارزښتونو د ژغورنې مساله ده.

اعلامیه زیاتوي:«پر یوه خبریال برید د بیان پر ازادۍ او معلوماتو ته پر لاسرسي برید دی. داسې پیښې خلک له حقیقي معلوماتو څخه محروموي، ناسمو معلوماتو ته لاره برابروي، دیموکراتیک بنسټونه کمزورري کوي او د هغو کسانو ترمنځ وېره خپروي چې تر عامو خلکو حقیقي معلومات رسوي.»

په یاده اعلامیه کې د جګړو او پوځي بریدونو په شرایطو کې د خبریالانو د غیر قانوني نیونو، شکنجو او وژلو پېښي غندل شوې دي او د خبریالانو پر وړاندې دا ډول کړنې یې د بشري قوانینو څخه جدي سرغړونې بللې دي.

د اروپايي شورا د ژورنالیزم ساتنې او خبریالانو د خوندیتوب مرکز له غړو هېوادونو غوښتنه کړې، چې د خبریالانو د خوندیتوب په برخه کې دې خپلې ژمنې عملي او په مستقل ډول دې د خبریالانو د بریدونو په اړه اغېزناکې څیړنې پیل کړي.