په ترکیه کې ۴۴ افغان پناه غوښتونکي نیول شوي

د خبرپاڼې له مخې؛ نوموړي په دغه لیدنه کې ترکمني چارواکو سره د برېښنا د لېږد پر پراختیايي پروژو هم خبرې کړې دي. خبرپاڼه زیاتوي، دواړه خواوو د ۵۰۰ کیلو ولټ برېښنا د لېږد مزي پروژې، د بالامرغاب ولسوالۍ د برېښنا رسونې پروژې او نورالجهاد سب‌سټېشن د تطبیق او پرمختګ پر چارو خبرې اترې کړې دي.

خبرپاڼه کاږي، چې په دې برخو کې د دواړه خواوو خبرې ګټورې وې. دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې د هوا په سړېدو یو ځل بیا د برېښنا د پارچاوۍ په اړه اندېښنې مخ پر زیاتېدو دي.

وړاندې د طالبانو تر کنټرول لاندې د افغانستان برېښنا شرکت ویلي و، چې د افغانستان له بل ګاونډي ازبکستان نه په وارداتي برېښنا کې ۵۰ سلنه کموالی راغلی دی. هر کال د ژمي په رارسېدو د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې د برېښنا پرچاوي زیاتېږي، چې ورسره د خلکو ستونزې هم پراخېږي.

د یادونې ده، چې افغانستان تر ډېره په وارداتي برېښنا متکي دی چې د ژمي په رارسېدو په واردېدوونکو هېوادونو کې د اوبو د کښمت او په خپله دغه هېوادونو کې د برېښنا مصرف ته په کتو د برېښنا په کچه کې د پام وړ کموالی راځي.

دغه سیالۍ نن د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض ښار کې پیلېږي. په یادو سیالیو کې د ګډون لپاره ډېری افغان لوبغاړې سعودي عربستان ته رسېدلې؛ خو ځینې هغه یې د ویزو د ستونزو له کبله تراوسه هم له لوبډلې سره نه‌دي یوځای شوې.

د افغانستان د والیبال فدراسیون منشي خوشحال ملکزي ویلي، له ۱۲ټاکل شویو لوبغاړو څخه یوازې اته لوبغاړې تر اوسه ریاض ته رسېدلې دي. د والیبال فدارسیون د مسوولینو په خبره، که څه هم افغان ښځینه ملي لوبډلې پرله‌پسې تمرینونه کړي او د سیالیو لپاره چمتو ده؛ خو لومړنۍ لوبه یې له پیاوړې لوبډلې سره ده.

د معلوماتو پربنسټ؛ د افغانستان د والیبال په ښځینه‌و ملي لوبډله کې د افغانستان دننه او بهر لوبغاړې برخه لري. د اسلامي هېوادونو ترمنځ د همغږۍ په سیالیو کې د افغانستان، ترکیې، ایران او اذربایجان لوبډلو ګډون کړی دی.

د راپورونو پربنسټ؛ لاهم د تورخم دروازې ته څېرمه سلګونه بند پاتې کورنۍ له بېلابېلو ستونزو سره لاس او ګرېوان دي. که څه هم د طالبانو حکومت ویلي، چې د ستنېدونکو افغان کډوالو لپاره یې تابیا نیولې؛ خو یو شمېر ستانه شوي کډوال بیا د امکاناتو له نشتوالي شکایت کوي.

وړاندې د چمن – سپین بولدک لارې په اوږدو کې هم د سلګونه کورنیو د بند پاتې کېدو په اړه خبرونه ورکړل شوي وو. په سپین بولدک کې یوې ځايي سرچینې افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، چې د چمن – سپین بولدک دروازې ته څېرمه سلګونه کورنۍ په شپو، شپو د کرښې دې غاړې ته د اوښتو په تمه وي.

که څه هم د پاکستان حکومت د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د هر ډول تګ راتګ او د سوداګریزو توکو د لېږد رالېږد لپاره د لارو د بشپړ خلاصون په اړه څه نه‌دي ویلي؛ خو وړاندې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویلي و، چې تر بلې خبرتیا به د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې لارې تړلې وي.

له دې ټولو سره، سره پاکستان په ټولو ښارونو او په ځانګړي ډول په پنجاب ایالت کې د افغانانو پر وړاندې عملیات پراخ او چټک کړي. د پنجاب پولیسو ویلي، د لسګونه افغانانو سربېره د کورونو یوشمېر هغه خاوندان یې هم نیولي چې افغانانو ته یې کورونه په کرایه ورکړي وو.

که څه هم تمه کېده، چې د ترکیې په استانبول ښار کې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د خپلمنځي شخړو د حل په موخه د خبرو له پای ته رسېدو وروسته به لارې پرانېستل شي؛ خو تر دې دمه لارې تړلې پاتې دي او د دواړه خواوو خلک یې له بېلابېلو ستونزو سره مخامخ کړي دي.

سمیع‌الله «مستعمار نوم» یو افغان کډوال وايي، پولیسو یې کشری ورور دوه شپې وړاندې نیولی و؛ خو د ۲۰زره کلدارو په بدل کې یې بېرته خوشې کړ. هغه وایي:« اوس تقریبا هره شپه پولیس ګرځي او افغانان نیسي، ډېری تنکي ځوانان نیسي بیا د لارو په اوږدو کې ترې پېسې غواړي. دوه شپې وړاندې مې ورور د ۲۰زره کلدارو په بدل کې راخلاص کړ.»

د رومان «مستعمار نوم» یو بل کډوال وایي، چې اوس پولیس د خوشې کولو په بدل کې خورا ډېرې پیسې له افغانانو اخلي. هغه وایي:« پخوا به د ۲۰زرو کلدارو په بدل کې پولیسو افغانان خوشې کول؛ خو اوس دوی تر یو لک کلدارو کمې پیسې نه اخلي.»

دغه کډوال وايي، پولیس په دې پوهېږي چې اوس ډېری افغانان ویزې نه‌لري او هغوی چې د ۲۰۲۱کال وروسته پاکستان ته ورغلي په کومو سیمو کې اوسېږي. د یادو کډوالو په خبره؛ د هغو پولیسو عملیات چې له خلکو پېسې اخلي تر ډېره په هغو افغان مېشتو سیمو متمرکزه وي، چې له ۲۰۲۱ کال وروسته پاکستان ته ورغلي دي.

د یادونې ده، چې په پاکستان له تېرو پنځو میاشتو راهیسې د هغو افغانانو ویزې نه‌دي تمدید شوې چې پاکستان ته په ویزو تللي دي. د پاکستان د حکومت له لوري د ویزو د نه تمدید له کبله د ډېریو افغانانو د ویزو موده پای ته رسېدلې او اوس دوی شکایت کوي چې په بېلابېلو پلمو ځورول کېږي.

له بل خوا پاکستان ته په ویزو تللي سلګونه کسان د ویزو د نه تمدیدېدو له امله د پولیسو په بېلابېلو عملیاتو کې نیول شوي او د بند څو ورځنۍ مودې په تېرولو سره افغانستان ته ستانه کړای شوي دي.

که څه هم نوموړي په دې اړه څه نه‌دي ویلي، چې د صادراتو په کچه کې څومره زیاتوالی راغلی؛ خو دا یې ویلي چې له دې لارې د صادراتو کچه د ریکارډ تر کچې رسېدلې ده.

دغه ایراني چارواکي د صادراتو په کچه کې زیاتوالی د پام وړ لاسته راوړنه بللې او په دې برخه کې یې د شته ستونزو پر هوارۍ ټینګار کار کړی.

د ایران د سویلي خراسان ولایت والي دغه راز د ماهيرود- فراه د ټرانزیټي لارې د بیارغونې خبر هم ورکړی، چې په رغېدو به یې ايراني توکي په اسانۍ د منځنۍ اسیا بازارونو ته لار پیدا کړي.

د یادې لارې د رغېدو چارې د بېلابېلو لاملونو له کبله له تېرو ۱۴ کلونو راهیسې په ټپه درېدلې وې. د شمېرو له مخې؛ اوس‌مهال افغانستان د ایران لپاره د صادراتو څلورم لوی هېواد دی.