د طالبانو د امر بالمعروف ویاند: ځینې موسسې زموږ غوښتنو ته غاړه نه ږدي

په دغه لیک کې د پاکستان حکومت له خوا د افغان خبریالانو نیولو او اېستلو بهیر د درولو، د هغوی د خوندیتوب او قانونې ملاتړ غوښتنه شوې ده.

په یاد لیک کې له نړیوالې ټولنې غوښتنه شوې، چې د افغان خبریالانو د بشري ویزو، د بیا مېشتېدو او بېړنیو مرستو بهیر دې چټک شي.

د افغانستان رسنیو سازمان له خوا په لېږل شوي لیک کې په پاکستان کې د بند پاتې خبریالانو د ناسم وضعیت په اړه هم شکایت شوی او وايي، چې له تېرو څلورو کلونو راهیسې د دغو خبریالانو وضعیت ورځ تر بلې مخ په خرابیدو دی.

په لیک کې راغلي:«په پاکستان کې ډېری افغان خبریالان له قانوني اسنادو، ویزو او د خوندیتوب له هر ډول تضمین پرته ژوند کوي او پاکستانی دولت ان د هغوی ویزې هم نه تمدیدوي. دوی هره ورځ د نیونو، شکنجو، باج اخیستنې او اجبارې شړلو له ګواښ سره مخ دي.»

یاد سازمان په پاکستان کې د مېشتو افغان خبریالانو د نه انتقال او د هغوی د دوسیو د ځنډ په اړه هم اندېښنه ښودلې او وايي، یاد وضعیت د خبریالانو کورنۍ له سخت اقتصادي، رواني، ذهني او ټولنیز فشار سره مخ کړې دي.

د افغانستان رسنیو سازمان له خوا ملګرو ملتونو او د بشري حقونو نورو ملاتړو سامازمانونو ته په استول شوي لیک کې پر ملګرو ملتونو او نړیوالې ټولنې غږ شوی، چې د پاکستان له حکومت نه د افغان خبریالانو د ایستلو بهیر سملاسي درولو غوښتنه وکړي.

افغان خبریالانو ملګرو ملتونو او د خبریالانو ملاتړو سازمانو ته یاد لیک داسې مهال استولی، چې په دې وروستیو کې د پاکستان حکومت د افغان کډوالو د شړلو ترڅنګ یو شمېر افغان خبریالان هم نیولي او بنديان کړي دي.

دغه غوښتنه وروسته له هغې راپورته شوې،چې د دوشنبې په ورځ د ۶،۳ درجې زلزلې له امله د بلخ ولایت مرکز مزار شریف ته نږدې سیمې ولړزېدې، چې پکې لږ تر لږه ۲۶تنه مړه، نږدې زر تنه ټپیان او سلګونه کورونه ویجاړ شول.

شین جومات (روضه) چې د افغانستان له مقدسو او تاریخي ځایونو ګڼل کېږي، د حضرت علي کرم‌الله وجهه د مزار په نوم هم پېژندل کېږي. دا ودانۍ د ۱۵مې پېړۍ په دوران کې د ښکلې معمارۍ، نیلي خښتو او هنري موزاییکونو په مرسته جوړه شوې ده.

د رویټرز خبري اژانس د ډلې د لیدنې پر بنسټ، جومات ته د زلزلې له امله ښکاره زیان رسېدلی ځینې خښتې له دیوالونو غورځېدلې او منارې یې درزونه کړې دي.

100%

په مزار شریف کې د یوه پوهنتون استاد سید محمد حسین وایي: «دا جومات د ښار یو مهمه تاریخي نښه او د خلکو د عقیدې او کلتور سمبول دی. له حکومته غواړو چې د رغونې لپاره یې جدي اقدام وکړي.»

د بلخ ولایت یو بل اوسېدونکی، سید بشیر رسا، وایي چې جومات ته جدي زیان رسېدلی او زیاتوي: «په خپل پنځه‌پنځوس کلن ژوند کې مې داسې زلزله نه ده لیدلې.»

تر اوسه د دې تاریخي جومات د رغونې کار نه دی پیل شوی، خو د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ویلي چې تخنیکي ټیم به ډېر ژر د زیان کچه وڅېړي او د بیارغونې چارې به پیل کړي.

طالبانو په خپله تېره دوره ۲۰۰۱کال کې د بامیان د بودا دوې سترې مجسمې د «بت‌پرستۍ نښې» بللې او ویجاړې کړې یې وې. خو له ۲۰۲۱کال راهیسې له بیا ځلې واکمنېدو وروسته، طالبان وایي چې د فرهنګي میراثونو ساتنې ته ژمن دي او د بامیان او نورو تاریخي ځایونو د بیارغونې پلانونه لري.

د طالبانو د کورنیو چارو وازت نن د چارشنبې په ورځ، د لړم ۱۴مه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد وازت د سرحدي پولیسو نظامي مرستیال عبدالمنان حسان په مشرۍ پلاوي د پکتیا ولایت ډنډ پټان ولسوالۍ ته سفر کړی.

د خبرپاڼې له مخې، یاد طالب چارواکو ډیورنډ کرښې ته څېرمه په ډنډ پټان ولسوالۍ کې د طالبانو سرحدي پوستې او کمیساري کتلې او ځايي مسولینو ته یې د چارو د سمون په اړه لارښوونې کړې دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت پر داسې مهال ډیورنډ کرښې ته څېرمه له پوستو څخه د لېدنې خبر ورکړی، چې سبا په ترکیه کې د طالبانو او پاکستان د استخباراتو د رییسانو په مشرۍ درېیم پړاو مذاکرات پیلیږي.

د «ډبلیو ایچ او»په وینا، په سمنګان کې ۱۳ تنه، بلخ کې ۱۲ او په سرپل کې یو تن خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

د روغتیا نړیوال سازمان زیاتوي، چې د ځمکې ښوېدنې له امله د مرستو رسونه ستونزمنه شوې، په ځانګړي ډول خُلم او مارمول ولسوالیو ته چې لارې یې د زلزلې له امله بندې شوې دي.

دغه سازمان په خپل راپور کې ټینګار کړی چې د سمنګان او بلخ ولایتونو روغتیایي مرکزونه درملو او تجهیزاتو ته اړتیا لري او باید بېړنۍ مرسته ورسره وشي.

هغه پر ایکس خواله رسنۍ ټینګار کړی چې لومړنی شرط باید دوامداره اوربند وي، داسې اوربند چې نه د ځمکې او نه د هوا له لارې بریدونه وشي او نه هم د جګړې هڅوونکې ویناګانې.

نوموړي زیاته کړې چې په خبرو اترو کې دوهم ګام باید د ترهګریزو شبکو(القاعده، ټي ټي پي، ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ، د ازبکستان اسلامي جنبش، لشکر طیبه، جیش محمد او داعش)سره د هر ډول اړیکو پرېکون وي.

اتمر ویلي چې دواړه هېوادونه باید د ملګرو ملتونو د امنیت شورا تر څار لاندې د څار او ارزونې یوه میکانېزم ته غاړه کیږدي، څو د خپلو ژمنو بشپړه پلي‌کونه تضمین کړي او د ترهګرو لپاره د پټنځایونو، د ملاتړ مرکزونو، روزنیزو کمپونو او افراطي مدرسو مخه ونیسي.

هغه زیاته کړې: «دواړه هېوادونه باید د خپلو خلکو د اساسي حقونو او ازادیو درناوی وکړي، د قانون حاکمیت ته ژمن پاتې شي، او خلکو ته دا حق ورکړي چې د خپل حکومت په جوړښت کې ونډه ولري.»

نوموړي ویلي، په سیمه کې له اوږدې جګړې وروسته اوس باید ټولو ته دا خبره روښانه شوې وي چې سوله، امنیت، ثبات او سوکالي د دواړو هېوادونو دننه او له پولو ور هاخوا یوازې د مسوولې دولتدارۍ پر اصولو ټینګېدای شي.

اتمر هیله څرګنده کړه چې ترکیه او قطر، د دوحې د بهیر د نورو غړو هېوادونو په مرسته، وکولای شي طالبان او د افغانستان سیاسي مخالفین د بین‌الافغاني خبرو مېز ته راولي او یوې هر اړخیزې سیاسي هوکړې ته لاره هواره کړي.