د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمعې په ورځ (د لړم ۱۶مه) وویل، بهرني شرکتونه چې د غوښې د بستهبندۍ کار کوي باید د دې لپاره وڅارل شي چې دوی په امریکا کې د غوښې بیې قصداً لوړې کړي دي. ټرمپ عدلیې وزارت ته امر کړی، چې سمدستي د دغو شرکتونو پلټنه پیل کړي.
د امریکايي رسنیو په راپور کې په دې اړه چې پخوا د یوې کیلو غوښې بیه څومره وه او د بیو له لوړېدو سره یې اوس بیه څومره شوې، څه جزییات نه دي ورکړي.
د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت وياند ویلي، هند د امريکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د اټومي ازمېښتونو اړوند څرګندونې تحريف کړي او د پاکستان د اټومي تاريخ په اړه ناسم تصوير وړاندې کوي. د امریکا ولسمشر ویلي، پاکستان د هغو هېوادونو له ډلې دی چې لا هم د اټومي وسلو ازمېښتونه ترسره کوي.
هغه دا څرګندونې د خپل هندي سیال د څرګندونو په تړاو د یوې پوښتنې په ځواب کې وکړې.
هغه وویل، د پاکستان وروستۍ اټومي ازمېښتونه د ۱۹۹۸کال په مې مياشت کې ترسره شوي او د نورو اټومي ازمېښتونو د نه ترسره کولو په اړه د پاکستان دريځ ثابت او څرګند دی.
هغه زیاته کړې، چې پاکستان د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ د هغو پرېکړو ملاتړ کوي، چې د اټومي ازمېښتونو پر بشپړ نه ترسره کولو ټينګار لري، خو د هند لهخوا د دغو پرېکړو نه منل د نوي ډيلي د مشکوک نیت څرګندویه ده.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ماښام (د لړم ۱۶مه) په همدې تړاو په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د پاکستان اټومي پروګرام د يوه پياوړي او خوندي قوماندې جوړښت تر سيوري لاندې خوندي دی، د کنټرول اغېزناک نظام لري او همدارازنړۍوالو اټومي اصولو ته ژمن دی.
خبرپاڼه زیاتوي، چې د پټو او ناقانونه اټومي فعالیتونو تورونه بېبنسټه او د هند د ناسمو تبلیغاتو د کمپاین یوه برخه ده.
د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند رندیر جیسوال، نن (جمعه د لړم ۱۶مه) د خپل اونیز خبري کنفرانس پر مهال د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغو څرګندونو په تړاو چې ګواکې پاکستان لا هم اټومي ازمېښتونه کوي وویل: «د پاکستان پټ او ناقانونه اټومي فعالیتونه د هغه د اوږده تاریخ یوه برخه ده، چې له لسیزو راهیسې د قاچاق، د صادراتو د کنټرول د اصولو د ماتولو، پټو همکاریو، د اېکيو خان (A.Q. Khan) شبکې د دوام پر بنسټ ولاړ دی.»
د رندیر جیسوال په وینا، هند تل هڅه کړې چې د پاکستان دې ډول کړنو ته د نړۍوالو پامواړوي او زیاته کړې یې ده: «موږ د ولسمشر ټرمپ د هغو څرګندونو يادونه کړې چې د پاکستان د اټومي ازمېښتونو په اړه يې کړې دي.»
د امریکا د متحده ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د روان کال د نومبر په ۳مه له یوې ټلویزیوني شبکې سره په مرکه کې وویل، چې پاکستان د هغو هېوادونو له ډلې دی چې د اټومي وسلو ازمېښتونه ترسره کوي.
نوموړي ادعا وکړه، چې روسیه، چین، شمالي کوریا او پاکستان لا هم د اټومي وسلو ازمېښتونه ترسره کوي.
د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت بیا د هند د اټومي پروګرام امنيت «د اندېښنې» وړ بللی او ويلي يې دي، چې په تېرو څو لسيزو کې د اټومي موادو د غلا او ناقانونه سوداګرۍ ګڼې پېښې ثبت شوي، چې د هند د اټومي تاسيساتو د خونديتوب د جدي کمزوریو ښکارندويي کوي.
د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف ویلي، دا مهال د ترکیې په استانبول کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ خبرې په بشپړ ډول بندې دي او په وینا یې، د خبرو اترو بل پړاو نشته. طالبانو لا تر اوسه په دې تړاو څه نه دي ویلي.
د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف د جمعې په ورځ (د لړم ۱۶مه) ویلي، چې په استانبول کې د پاکستان او افغانستان ترمنځ خبرې اترې دمګړۍ په بشپړ ډول بندې شوي او د خبرو بل پړاو نشته.
هغه زیاته کړې: «زموږ تش لاس ستنېدل، دا ثابتوي، چې اوس منځګړي هم له افغانستان څخه ناهیلي دي.»
د هغه په خبره، د افغان پلاوي غوښتنه داده، چې پر خبرو یې باید باور وشي په داسې حال کې چې د نړۍوالو خبرو جریان په لیکلې بڼه ترسره کیږي.
هغه زياتوي، چې افغان پلاوی په خبرو کې زموږ له دریځ سره موافق دی، خو د لیکلو او ضمانت لپاره چمتو نه دی.
خواجه اصف ویلي، چې اوس خبرې پایته رسېدلي او منځګړي هم له خپلو هڅو په شا شوي دي.
هغه ویلي: «اوس خبرې اترې پایته رسېدلې دي، منځګړي هم له هڅو تېر شوي دي. که هغوی ته لږه هیله هم پاتې وای، نو موږ ته به یې ویلي وای چې تم شئ. که منځګړي موږ ته ویلي وای چې لا هیله شته، موږ به تم شوي وای.»
د پاکستان دفاع وزیر زیاتوي، که د افغانستان له خاورې پر پاکستان برید وشي، نو اسلام اباد به د هغه مطابق غبرګون وښيي.
هغه زیاته کړې: «که د افغانستان له خاورې هېڅ ډول برید و نه شي، نو زموږ لپاره به اوربند برقرار وي. خو کله چې د افغانستان له اړخه د اوربند سرغړونه وشي، موږ به پرې موثر او سخت غبرګون وښیو.»
نوموړي همداراز د برید نه کولو هیله ښودلې ده.
پرون د پاکستان او د افغان طالبانو ترمنځ په استانبول کې د خبرو اترو درېیم پړاو پیل شو، خو د اوس لپاره د پاکستان او افغانستان ترمنځ دغه خبرې درېدلي او دواړو لورو یو ډول تبلیغاتي جګړې ته مخه کړې او په رسنیو کې یو بل ګواښي.
د طالبانو د کابل ولایت مطبوعاتي دفتر د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، چې د کابل ښار په تاریخي او ستر عيدګاه جامع جومات کې نن په رسمي توګه په جماعت سره د پنځه وخت لمونځ د ترسره کولو بهیر پیل شو.
یاد دفتر زیاتوي، چې د دغه جامع جومات د پرانېستنې په لومړۍ ورځ، د طالبانو د کابل والي امينالله عبيد هم د نن ورځې د جمعې په لمانځه کې ګډون درلود.
د کابل والي په خپلو خبرو کې د سنت پر ژوندي ساتلو او د جوماتونو د رول په اړه چې د مسلمانانو ترمنځ د يووالي، ورورولۍ او ديني ارزښتونو د پياوړتيا لامل ګرځي، ټينګار کړی دی.
نوموړي دا هم وویل، چې د پنځه وخته لمونځونو په جماعت سره ترسره کول د ديني او ټولنيزو ارزښتونو د بيا راژوندي کولو په لور يو مهم ګام دی.
د کابل ولایت مطبوعاتي دفتر زیاته کړې، چې دا کړنه د خلکو له لوري ستایل شوې او ډېری کابل ښاريان دا اقدام د دیني روحيې د پياوړتيا او د اسلامي يووالي د تحکيم لپاره ارزښتناک بولي.
تېره ورځ د طالبانو د ارشاد، حج او اوقافو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي و، چې د کابل تاریخي عیدګاه جومات به له دې وروسته د ښار د یو فعال جامع جومات په توګه فعالیت کوي او د پنځه وخته لمونځونو لړۍ به پکې په منظم ډول ترسره کېږي.
تر دې وړاندې به د عیدګاه جومات دروازې یوازې د اخترونو د لمونځونو او فاتحو پر مهال د خلکو پرمخ پرانیستل کېدې، خو اوس به دا جومات د ښار د نورو جامع جوماتونو په څېر د لمونځ کوونکو پر مخ هره ورځ خلاص وي.
دا جومات د شاه غازي امانالله خان د واکمنۍ پر مهال د هېواد د خپلواکۍ د بیا ګټلو د اعلان یو ځای پاتې شوی او د ملي تاریخ یوه مهمه نښه بلل کېږي.
د ایران د بشري حقونو سامان په خپل میاشتنې راپور کې ویلي، چې تېر اکټوبر میاشت کې په ایران کې د ۱۱ افغانانو په ګډون ۲۱۷ کسان اعدام شوي دي. د یاد سازمان د موندونو له مخې، په دغه هېواد کې په هرو درېیو ساعتونو کې یو کس اعدام شوی دی.
د ایران د بشري حقونو سازمان په راپور کې ویل شوي، چې اعدام شویو کسانو کې ۱۱ افغانان، ۶ ښځې، ۸ بلوڅان، ۸ کردان او ۱۱ تنه عربان هم شامل وو.
د ایران د بشري حقونو سازمان ویلي، چې دا په ایران کې د تېرو ۲۵ کلونو پرمهال د اعدام شویو کسانو لوړ ارقام بلل کېږي.
د یاد سازمان له خوا د خپاره شویو معلوماتو له مخې، د روان ۲۰۲۵ کال په تېرو لسو میاشتو کې د ایران په زندانونو کې ۱۲۷۱ کسان اعدام شوي دي.
د ایران د بشري حقونو سازمان له نړیوالې ټولنې څخه غوښتنه کړې، چې د ایران په زندانونو کې د اعدامونو مخنیوی وکړي او د ایران د حکومت له خوا د انسانیت پر وړاندې د جرمونو د ترسره کولو موضوع دې جدې وڅېړل شي.
د ایران د بشري حقونو د سازمان رییس محمود امیري مقدم ویلي:«موږ د هغو خلکو د ډلیزو او سیستماټیکو وژنو شاهدان یو، چې د ایران د قضايي ادارو له خوا د عادلانه محاکمې پرته د مرګ په سزا محکم شوي دي. نړیواله ټولنه او هېوادونه چې د ایران سره ډیپلوماټیکې اړیکې لري مکلف دي، چې ژر تر ژره د ایران د حکومت له خوا د اعدام ماشین په خپله اجنډا کې شامل کړي.»
د ایران د بشري حقونو سازمان ویلي، چې اعدام شویو کسانو ته نشه يي توکو د قاچاق، قصدي قتل، جاسوسۍ، جنسي تیري او سیاسي مخالفتونو په تور د مرګ په سزا محکوم کړل شوي وو، چې له دې ډلې یوازې د ۲۴ کسان د اعدام موضوع رسنیزه شوې ده.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مالي او دارې مرستیال محمد نعیم وردګ وایي، طالبان پوهیږي چې د پاکستاني نظام دننه ځینې کړۍ هڅه کوي چې د کابل او اسلام اباد ترمنځ ترینګلتیا زیاته کړي او د استانبول خبرې اغېزمنې کړي.
نوموړي پر ایکس خواله رسنۍ لیکلي:« طالبان د روان وضعیت په دقت او هر اړخیز تحلیل سره مذاکراتو ته دوام ورکوي، خو په خپلو خلکو او خاورې هر تیري ته به مناسب او پر وخت ځواب ورکوي.»
هغه دا څرګندونې په داسې حال کې کوي چې د پاکستان له خوا پر افغانستان د تیرې ورځې برید ته په غبرګون کې طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي و، چې په استانبول کې د مذاکراتو په احترام یې د پاکستان برید ته ځواب ندی ورکړی.