په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي د لهمنځه وړلو نړۍواله ورځې په مناسبت په یوه خپور کړي راپور کې ویلي، چې په تېرو دوو کلونو کې د تاوتریخوالي د لوړ ګواښ سره د مخ افغان مېرمنو او نجونو شمېر ۴۰ سلنه زیات شوی دی.
په راپور کې راغلي، چې اوسمهال په افغانستان کې ۱۴.۲ مېلیونه مېرمنې ساتنې او مرستې ته اړتیا لري. د راپور له مخې؛ د افغان ښځو او نجونو د خوندیتوب اړتیاوې په بېساري ډول لوړې شوې او نړۍواله ټولنه باید د هغوی د ملاتړ لپاره خپلې هڅې او پانګونې زیاتې کړي.
راپور زیاتوي، چې افغان ښځې د خپلو حقونو له محدودېدو، د تګ راتګ له بندیزونو او له فزیکي، رواني او اقتصادي ستونزو سره مخ دي. د یوناما چارسمبالې جورجیت ګاګنون ویلي:«د افغان ښځو لپاره تاوتریخوالی یوازې هغه نهدی چې لیدل کېږي؛ بلکې د هغوی د غږونو ډب کول، د راتلونکې دروازې تړل او د حقونو تر وړل کېدل هم پهکې شامل دي.»
نوموړې له طالبانو غوښتي، چې باید د ښځو او نجونو پر وړاندې بندیزونو پای ته ورسوي او له نړۍوالې ټولنې یې هم غوښتي چې د افغان ښځو د ملاتړ لپاره دې لارې پرانیستې وساتي. ګاګنون وايي:« د سختو خنډونو سره، سره افغان ښځې لا هم د کورنۍ، ټولنې او مدني ژوند په بېلابېلو برخو کې د پام وړ زړورتیا ښيي.»
راپور وړاندې کاږي، د نړۍوالو مرستو کمېدل د دې لامل شوی چې ګڼې ژغورونکې پروژې وتړل شي یا محدودې شي. د یوناما د ښځو څانګې استازې سوزن فرګوسن هم خبرداری ورکړی، چې د ښځو په برخه کې د بودجې د کمښت له امله د هغوی مرستې تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلې.
فرګوسن زیاته کړې:«افغان ښځې او نجونې یو له بله ملاتړ کوي او د سیمې د نارینه متحدینو په مرسته مبارزه کوي. موږ باید د دوی ترڅنګ ودرېږو؛ ځکه د افغانستان د سولې او ثبات لپاره د هغوی ونډه حیاتي ده.»
ملګري ملتونه وايي، د «ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي له منځه وړلو نړۍوالې ورځې» او د ۱۶ ورځني کمپاین په درشل کې به نړۍ ته دا پیغام تکرار کړي چې افغان ښځې او نجونې لا هم پاملرنې، ملاتړ او همکاریو ته سترګې په لاره دي. د یاد سازمان په وینا؛ نړۍواله ټولنه باید له افغان ښځو سره د خواخوږۍ او ملاتړ کچه لوړه کړي.
د پاکستان د پلازمینې اسلاماباد په ارجنتینا پارک کې سلګونه داسې افغان کورنیو، خبریالانو او د بشري او ښځو د حقونو فعالانو شپې او ورځې تېرولې، چې د کورونو مالکانو د ویزې د نهلرلو له امله له کرايي کورونو اېستلي و.
افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په رالېږل شویو ویډیوګانو کې لیدل کېږي، چې پولیس په ډېره تاوتریخجنه بڼه د افغانانو له لوري جوړې شوې کېږدۍ ورانوي او پهکې مېشتې کورنۍ له یوې مخې نیسي او موټرو ته یې لېږدوي. له دې سربېره پولیسو د ښځو په ګډون ځينې کسان وهلي ډبولي هم دي.
په دغو ویډیو ګانو کې پولیس وايي: «موږ تاسو یوه مناسب ځای ته لېږدو.» خو لا تر اوسه په کره توګه روښانه نهده، چې دغه کورنۍ چېرته لېږدول شوي، خو پولیس هر افغان چې نیسي نو د حاجي کمپ په نوم او یا دې ته ورته مرکزونو ته د بایومتریک لپاره لېږدوي او تر هغې وروسته یې افغانستان ته په زوره شړي.
افغانستان انټرنشنل-پښتو ته په رارسېدلو ویدیوګانو کې لیدل کېږي، چې په دغو نیول شویو کسانو کې له ښځو سربېره ماشومانو او سپينږیري هم شامل دي.
له دې سره سم، د نن ورځې (دوشنبه د لیندۍ ۳مه) په اوږدو کې د اسلاماباد او راولپنډۍ په شاوخوا سیمو کې د پولیسو له لوري ورته چاپې وهل شوي او د خبریالانو او مدني فعالانو په ګډون لسګونه نور کسان هم نیول شوي دي.
د راولپنډۍ د یوه ښارګوټي اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې پولیسو نن سهار پر څو بلاکونو چاپه وهلې او د ځینو کورونو د دروازو په ماتولو سره پهکې مېشتې افغان کورنۍ نیولي او افغانستان ته د لېږدونې مرکزونو ته لېږدولي دي.
په پاکستان کې مېشت یو شمېر افغانان د پاکستان له حکومت څخه په کلکه غواړي، چې د نړۍوالو اصولو او قوانینو لهمخې ورسره چلند وکړي او له زورزیاتیو لاس واخلي.
دوی همداراز د ملګرو ملتونو د کډوالو او بشري حقونو سازمانونو څخه غواړي، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو پر وړاندې د پولیسو د ناوړه چلند مخنیوی وکړي.