طالبان: ترکي سوداګرو په افغانستان کې پانګونې ته لېوالتیا ښودلې ده

ملګرو ملتونو په یوې اعلامیې کې ویلي چې بېنټ به د قطر له چارواکو، افغان فعالانو، او نړیوالو استازو سره وګوري او د افغانستان د خلکو د حقونو د ملاتړ په اړه له هغوی سره د همکاریو لارې وڅېړي.

د بېنټ دا سفر چې د نومبر له ۳۰ څخه تر د ډسمبر ۳ پورې ترسره کېږي، د هغه د نوې هڅې یوه برخه ده څو د سیمې او نړۍ له هېوادونو سره ګډ دریځ او منسجم عمل رامنځته شي.

د ملګرو ملتونو په وینا، دا سفر د دې لپاره کېږي چې د افغانستان د بشري حقونو د خراب وضعیت په اړه یو همغږی نړیوال غبرګون رامنځته شي او د «ټولو اړینو لارو چارو» د کارولو پر سر بحث وشي، څو د افغانانو ژوند او اساسي حقونه خوندي پاتې شي.

د بېنټ ماموریت د روان میلادي کال په اکتوبر کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا له لوري تمدید شو. هغه په تېرو کلونو کې په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو د حقونو د محدودیتونو په اړه پراخ او تفصیلي راپورونه خپاره کړي دي.

قطر چې له طالبانو سره نږدې اړیکې لري، په وروستیو کلونو کې د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د دریو مهمو ناستو کوربتوب هم کړی، او د نړیوالو ډیپلوماټیکو هڅو یوه مهمه مرکز پاتې شوې ده.

هغه نن جمعه، د لیدنۍ ۷مه په اېکس خواله رسنۍ لیکلی، د امریکا د ترورستي پیښې وروسته ځینو ټول پښتانه، ځینو یې طالبان او ځینو یې د طالبانو مخالفین ملامته کړل، برعکس طالبانو او د هغوی ملاتړو بیا صفر واحدونه، امریکایی وګړي، د جمهوریت ملاتړي او یو شمیر سیاستوالو خو د خلیلزاد په څیر شخصیتونه ملامت کړل.

نبیل همدراز لیکلی، چې د واشنګټن پیښه د کډوالۍ پایله نه ده، نه د غربت، او نه هم دا د یوې ځانګړې توکمیزې ډلې سره تړاو لري.

نوموړی زیاتوي دا پیښه د متحده ایالاتو د پیچلو پالیسیو، سیمه ایزو سیالیو، نیابتي جګړو، او د افراطیت شبکو محصول دی چې خپلې ریښې یې له منځني ختیځ څخه تر سویلي اسیا پورې رسولي دي.

رحمت الله نبیل لیکلی:«سربیره پردې، دا اړینه ده چې د رحمان الله د مېرمن او د هغې د کوچنیو ماشومانو په څیر کورنیو ملاتړ وشي، چې بې ګناه دي، ترڅو دوی د تبلیغاتو، ټولنیزو فشارونو او سیاسي لوبو قرباني نشي.»

د یادونې وړ ده، چې د رحمان الله لکڼوال په نوم یوه افغان دوه ورځې وړاندې په واشنګټن کې د ملي ګارډ دوه عسکر په ډزو ټپیان کړل چې یوې یې د سختو ټپونو له امله په روغتون کې ساه ورکړې ده.

د ډونالډ ټرمپ حکومت د یادې پېښې په غبرګون کې پر افغانانو هر ډول د کډوالۍ پروګرامونه د نامعلومې مودې لپاره بند کړل او همدا راز تر ۲۰۲۱کال وروسته دغه هېواد ته د ورغلو افغانانو د قضیو بیا پلټنو امر یې کړی دی.

د اقتصادي همکاریو سازمان ۲۹مه انلاین غونډه د قزاقستان په کوربه توب جوړه شوې او د غړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو پکې ګډون کړی و.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې متقي په یاده غونډه کې د امنیت، اقتصاد، نشه يي توکو سره مبارزې او سیمه ییز اتصال په اړه خبرې کړې دي.

متقي د اقتصادي همکاریو د سازمان غړو او د سیمي هېوادونو سره د اړیکو او همکاریو زیاتېدو ته چمتوالی ښودلی.

امیرخان متقي زیاته کړې:«غړي هېوادونه کولای شي، چې د دغه سازمان په چوکاټ کې د افغغانستان له بېلابېلو اقتصادي او سوداګریزو ظرفیتونو او فرصتونو څخه استفاده وکړي.»

طالبانو ویلي، چې د غونډې د ګډونوالو له خوا په افغانستان کې د نشه يي توکو پر وړاندې مبارزې هڅې او اقتصادي پرمختګونه ستایل شوي دي.

طالبانو ویلي، چې د ازبکستان د بهرنیو چارو وزیر افغانستان د اېکو سازمان نه جلا کېدونکی غړی بللی او افغانستان یې د سویلي اسیا هېوادونو لپاره د سوداګرۍ او ترانزیټ تر ټولو نږدې او اغېزمنه لار بللي ده.

د طالبانو د کرنې، مالدارۍ او اوبولګو وزارت ویلي، چې عطاالله عمري په مسکو کې د روسیې د کرنې له وزیرې اوکسانا لوټ سره د لېدنې پرمهال د اوبولګولو د سیستمونو د پیاوړتیا، د مالدارۍ د نسل اصلاح د پرواګرامونو پراختیا، د تخنیکي کارکوونکو د مسلکي ظرفیتونو د لوړولو او د روسیې بازارونو ته د کرنیزو محصولاتو د صادراتو د زیاتوالي پر اړتیا ټینګار کړی دی.

همدارنګه عطاالله عمري د روسیې د کرنې له وزیرې څخه غوښتنه کړې، چې د اوبولګولو د نوې ټیکنالوژۍ، عصري کرنیزو سیستمونو، تخنیکي روزنو او د کرنیزو محصولاتو د وارداتو او صادراتو د اسانتیاوو په برخه کې ورسره همکارۍ وکړي.

طالبانو ویلي، چې د روسیې د کرنې وزیرې اوکسانا لوټ له افغانستان سره د کرنې او مالدارۍ په برخه کې د عملي او دوامدارې همکارۍ د پیاوړتیا ژمنه کړې ده.

په تاجکستان کې د چین سفارت نن جمعه، د لیدنۍ ۷مه د دغه پېښې د عاملینو هویت نه دی په ګوته کړی، خو ویلي یې دي چې چین له تاجکستان څخه د پلټنو غوښتنه کړې ده.

د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت تېره ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره وویل، چې د افغانستان له خاورې څخه په یوه برید کې د «شاهین ایس اېم» د سرو زرو د استخراج شرکت درې چینایي کارکوونکي وژل شوي دي. تاجکستان ویلي، چې د افغانستان په خاوره کې ورانکارې ډلې لا هم د سرحدي وضعیت د ګډوډولو هڅې کوي.

دغه وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې ویلي چې دا برید تېره شپه د افغانستان له پولې د شمس‌الدین شاهین ولسوالۍ په پوله کې د یاد شرکت د کارکوونکو پر استوګنځي شوی دی.

په اعلامیه کې راغلي وو: «دا برید په لاسي وسلو او په بم سمبال ډرون په وسیله شوی دی. د برید له امله د شاهین ایس اېم درې کارکوونکي چې د چین اتباع وو، وژل شوي دي».

تاجکستان دغه برید او د چینایي وګړو وژل کېدل په کلکه غندلي دي او له طالبانو یې غوښتي چې د سرحدي امنیت او ثبات د خوندي کولو لپاره اغیزناک اقدامات وکړي.

تاجکستان د افغانستان په شمال کې پروت هېواد دی او د امو د سیند په امتداد کې له افغانستان سره شاوخوا ۱۳۵۰ کیلومتره ګډه پوله لري.