د ایران مرستیال سفیر د طالبانو له والي سره د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې په تړاو خبرې کړې دي

د طالبانو د کور او ښار جوړولو وزارت د خبرپاڼې له مخې؛ په یاد ښارګوټي کې دا مهال د سړکونو جوړولو، د اوبو د څاه‌ګانو او د اوبو د نل‌لیکو د غځولو چارې روانې دي، چې موخه یې د راستنو شویو کډوالو لپاره د بنسټیزو اسانتیاوو برابرول دي.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، له دغه ودانیزو چارو سره سم به د راستنو شویو کډوالو لپاره د نومرو د وېش بهیر هم پيل شي؛ څو هغوی وکولای شي په منظم ډول له برابرېدونکو اسانتیاوو ګټه واخلي.

یاد زیاته کړې، چې د دایمي مېشتېدنې کمېټې تر مشرۍ لاندې به د کډوالو د بنسټیزو اړتیاوو د پوره کولو لپاره هڅې لا چټکې شي او یادې پروژې به په ټاکلي وخت بشپړې شي.

د طالبانو د پوهنې وزارت ویاند منصور احمد حمزه ویلي، چې د ۱۴۰۴ ښوونیز کال لپاره د ۲.۵ مېلیارده افغانیو په لګښت د ۲۳۸ ښوونځیو او مدرسو ودانۍ جوړېږي او د ډېرو ودانیو چارې یې بشپړې شوې هم دي.

هغه زیاته کړې، چې د مرستندویه ادارو په مالي ملاتړ د ۹۷۰ ښوونځیو ترمیم هم روان دی او د دې لپاره ۱ مېلیارد او ۲۷۰ مېلیونه افغانۍ ځانګړې شوې دي. د زده‌کړو برخې فعالان وايي، د طالبانو د بندیزونو له کبله د افغانستان د نجونو د زده‌کړو وضعیت په جدي ډول اغېزمن شوی او دغه اقدام د نړۍوالو ښوونیزو معیارونو او د بشري حقونو له اصولو سره په ټکر کې دی.

یاده دې وي، چې د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې تر اوسه ټول هېواد کې ۱۳۶۸ نوې ودانۍ جوړې شوې او ۳۹۷۰ ودانۍ ترمیم شوې؛ خو د نجونو پر زده‌کړو محدودیتونه لاهم پر ځای دي.

په پکتیکا ولایت کې د طالبانو د امر بالمعروف، نهې عن المنکر او شکایتونو اورېدو رییس رحمت الله محق ویلي:« د یادو دوو مېرمنو په ګډون شپږ کلنه ماشومه چې د کورنۍ غړو یې غوښتل په غیر شرعي ډول یې د دښمنۍ د حل په موخه ورکړي، د محتسبینو له لوري یې مخه ونیول شوه».

نوموړي زیاته کړې، چې ورته مهال یې د دغه ولایت په اووه ولسوالیو کې اته مېرمنې هم له کورني تاوتریخوالي ژغورلې دي.

طالبان داسې مهال د ښځو د حقونو اړوند قضیو ته د رسېدنې او د هغوی د جبري نکاح د مخنیوي خبره کوي، چې په خپله یادې ډلې پر ښځو پراخ بندیزونه لګولي دي. د بشري حقونو ملاتړو بنسټونو هم طالبان د افغان مېرمنو د حقونو په سرغړونې تورن کړي دي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د کندهار د سپین بولدک، د ننګرهار د تورخم، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه کړای شوي دي.

په دغه راپور کې راغلي، چې له دې ډلې د ننګرهار د تورخم له لارې ۲۴۴۸، د کندهار د سپین بولدک له لارې ۸۷۷، د هلمند د بهرامچې له لارې ۴۱۱، د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ۱۰۳۱ او د هرات د اسلام‌کلا له لارې ۳ افغانان ستانه شوي دي.

راپور کاږي، چې له دغه راستانه شويو افغان کډوالو سره یې لازمې مرستې هم کړې دي. د راپور له مخې؛ دغه اقدامات د راستنېدونکو کډوالو لپاره په هېواد کې د اسانتیاوو د برابرولو او د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو په موخه ترسره شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان او ایران کې د افغان کډوالو وضعیت د اندېښنې وړ دی. راپورونه ښيي، چې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې د پولیسو د عملیاتو په لړ کې افغان کډوال د پلټنو، نیولو او جبري اېستلو له ګواښ سره مخ دي.
له تېرو درېیو کلونو راهیسې له ګاونډیو هېوادونو د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ چټکه شوې ده.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ هم ویلي، چې د ۲۰۲۵کال له پیل راهیسې نږدې ۲.۸ مېلیونه افغانان له پاکستان او ایران نه افغانستان ته ستانه شوي دي.

د ځایي چارواکو په وینا؛ ۲۱ افغانان د ایران له‌خوا جوړ شوي «زامیاد» ډوله موټر کې سپاره وو، چې د قاچاق کوونکو له‌خوا کارېدونکې لارې څخه پاکستان ته داخل شوي وو چې د تېلو له ټانکر سره یې ټکر وکړ.

د نوکنډي ولسوالۍ روغتون طبي افسر ډاکټر نادر خان وویل:« موږ ته ۱۱ مړي او ۹ ټپیان راوړل شوي وو. د ټپیانو روغتیایي وضعیت د ډاډ وړ دی.» د پولیسو په وینا؛ له موټر چلوونکي پرته د پېښې ټول مړه شوي او ټپیان افغانان وو، چې د قانوني پروسې تر بشپړېدو وروسته د یادو افغانانو مړي او ټپیان د طالبانو سرحدي چارواکو ته سپارل شوي دي.

له بل پلوه ایران وايي، چې ۲زره او ۱۰۶تنه ناقانونه افغانان چې د ایران او افغانستان په ګډو پولو کې د واورو له امله بند پاتې وو، د ایران د وسله‌والو ځواکونو په هڅو ژغورل شوي دي. د ایران د تایباد څارنوال وايي، یاد کسان تر درملنې او د قانوني مراحلو تر بشپړېدو وروسته طالبانو ته سپارل شوي دي. له دې وړاندې هم یوشمېر افغانان له ایران سره پر پوله په واورو کې د بند پاتې کېدو له امله مړه شوي وو.
دا په داسې حال کې ده، چې هر کال ګڼ افغان ځوانان د بې‌کارۍ او امنیتي ستونزو له امله په ناقانونه لارو ایران ته او له هغه ځایه نورو هېوادونه ته ځي؛ خو د انساني قاچاق، یخنۍ، لوږې او ناامنو لارو له کبله له بېلابېلو ستونزو سره مخ کېږي، چې ګڼ یې په دغه خطرناکو لارو مري.