د ایران بهرنیو چارو وزیر: په افغانستان کې باید ټول خلک د خپل برخلیک د ټاکلو حق ولري

د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت نن شنبه، د مرغومي ۶مه په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې د یاد وزارت د جرګو او قبایلو چارو د همغږۍ معین محمدعلي جان احمد د ملت اتحاد، د ې ډلې د نظام بقاء او ولسونو هوساينې تر عنوان لاندې نن له غرمې مخکې په نیمروز ولایت کې یوه غونډه ترسره کړه.

د طالبانو معین په خپله وینا کې ویلي، چې ریښتونی سکون، د اسلامي ارزښتونو ساتنه، د ولسونو یووالی، ثبات او اطمینان یوازې د شریعت په چوکاټ کې تضمینېدای شي چې دا فرصت اوس د حاکم نظام له خوا په افغانستان کې رامنځته شوی او ټولې چارې په پوره اطمینان ترسره کېږي او ولسونه باید په سمه توګه ګټه ترې واخلي تر څو په خپله ټولنه کې ثبات او پرمختګ ته لاره پرانېزي.

علي جان احمد وویل، افغانانو ددې ډلې د ساتنې او دفاع په لار کې سختۍ زغملي او د ثابت قدمۍ په نتیجه کې اوسنی نظام رامنځته شوی.

په دې وروستیو د طالبانو د چارواکو له خوا ددې ډلې د ادارې د ملاتړ او دوام لپاره د ولسي ملاتړ په اړه ټینکار کېږي خو ددې ډلې له خوا پر عامو افغانانو محدودیتونو، د کار نشتوالي، د نجونو پر زده کړو او کار بندیز هغه لاملونه دي، چې ولسي ملاتړ یې له لاسه ورکړی دی.

په تاجکستان کې د افغانستان د پخواني نظام سفیر ظاهر اغبر د افغانستان له خاورې پر تاجکستان بريدونو ته غبرګون ښودلی دی.

نوموړي پر خپله اېکسپاڼه لیکلي، چې طالبان یو زورواکې ډله ده، چې خپل افکار او د ناپوهۍ مفکوره یې پر افغانانو ور تپلې ده.

نوموړي په افغانستان کې د طالبانو له خوا د امنیت ادعا رد کړې او وايي، طالبان د افغانستان خاوره د افراطي ډلو د خدمت لپاره کاروي.

نوموړي د افغانستان له خاورې پر تاجکستان بريدونو ته په غبرګون کې ویلي:« په تېره یوه میاشت کې د طالبانو اړوند ډلو له خوا د تاجکستان پر خاوره درې بريدونه ترسره شوې او طالبان هڅه کوي، چې دا بریدونه توجیه کړي یا د ابهام په کارولو سره د بريدونو له مسولیت څخه ځان خلاص کړي.»

نوموړي ویلي، چې طالبان نه د یوه همغږي او ګټور ادارې سیستم د رامنځه کولو او نه هم د افغانستان پر خاوره د حاکمیت وړتیا لري.

نوموړي په ټینګار سره ویلي، چې د طالبانو د یادې بې کفایتۍ اصلي قربانیان د افغانستان خلک دي.

دا په داسې حال کې ده، چې په څه باندې یوه میاشت کې د افغانستان له خاورې درې ځله پر تاجکستان بریدونه شوي دي او په یادو بریدونو کې پنځه چینایان او دوه تاجکستاني سرتیري وژل شوي دي.

د جنرال سریع جنازه نن د شنبې په ورځ د مرغومي په شپږمه له غرمې وروسته د تهران په چاردانګه سیمه کې ترسره شوه.

دا په تیرو څلورو میاشتو کې په ایران کې د طالبانو د مخالفینو دریمه وژنه ده.

تر اوسه پورې هیڅ ډلې د دې برید مسوولیت نه دی منلی خو د طالبانو ضد ډلو په ګډون د ازادۍ جبهه او مقاومت جبهه د دې وژنې پړه پر طالبانو اچوي.

تر اوسه پورې، طالبانو او ایران په رسمي ډول د دې پیښې په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

ځینو ایراني رسنیو د طالبانو ضد قوماندانانو د وژنې په اړه د ایران پر چوپتیا نیوکه کړې او دا ډله یې یو بې باوره ملګری بللی دی.

ایراني ورځپاڼو په ایران کې د افغانستان د سفارت او قونسلګرۍ طالبانو ته د سپارلو په اړه نیوکه کړې او لیکلي یې دي چې دې ډلې تر ایران پلازمینې پورې وژنې ترسره کړې دي.

ځینو افغان سیاسي ګوندونو او ډلو د ایران څخه وغوښتل چې د طالبانو د مخالفینو د وژنې په اړه شفافې پلټنې وکړي او پایلې یې افغانانو سره شریکې کړي.

د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت نن د شنبې په ورځ، د مرغومي شپږمه د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې هدایت الله بدري په کابل کې د ایران له سفیر علي رضا بیکدلي سره کتلي او دواړو لوریو د افغانستان د کانې زېرمو په برخه کې د پانګونې په اړه خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې د ایران د سفیر له قوله ویل شوي، چې ایراني شرکتونه د افغانستان د اوسپنې او نفتو په کانونو کې پانګونې ته لېوالتیا لري.

طالبانو د ایراني شرکتونو له خوا د افغانستان په کانې زېرمو کې د پانګونې د لېوالتیا د هرکلی ترڅنګ د همکاریو ژمنه کړې ده.

اسحاق ډار نن د شنبې په ورځ په اسلام اباد کې د یو خبرې غونډې پرمهال په کابل کې د طالبانو د علماوو فتوا ستایلي او هیله لري، چې طالبان د خپلو علماوو د فتوا په اړه عملي ګامونه واخلي.

اسحاق ډار ویلي:«د طالبانو د علماوو فتواه ورکړې ده، دا د خوښۍ وړ پرمختګ و او دا لومړۍ ځل دی چې داسې فتوا ورکړل کېږي چې د افغانستان خاوره باید د بل چا پر ضد ونه کارول شي. دا هغه څه دې چې موږ یې غوښتنه کول. اوس پر دې باندې عمل پکار دی.»

نوموړي ویلی، پاکستان هیله لري، چې د افغانستان خاوره نور د پاکستان پر ضد ونه کارول شي.

پر همدغه مهال د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې پاکستان د افغان طالبانو د علماوو د فتوا او د سراج الدین حقاني د وروستیو څرګندونو وروسته وضعیت ارزوې، که مثبت بدلون رامنځته شي نو له طالبانو سره به یې روانې ستونزې حل شي.

اسحاق ډار زیاته کړه:«که طالبان پر خپل فتوا او د حقاني پر بیان باندې عمل وکړي نو دوه یا څلور اوونۍ کې به و ارزول شي او که مثبت عملي پرې وکړي، نو زه یقیني یم چې زموږ لومړی وزیر او د پوځ مشر به خوښ شي.»

نوموړي ویلي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره د اړیکو رغولو په تړاو یې هیله له لاسه نه ده ورکړي او هیله من دی چې د دواړو ترمنځ روانه شخړه به ډېر ژر حل شي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ شخړې وروسته د سنبلې په ۱۹مه طالبانو په کابل کې په لومړي ځل د ملا هبت الله په لارښوونه په یوه پرېکړه لیک کې فتوا ورکړې چې پر مسلمانانو واجب ده چې د افغانستان خاوره د بل هېواد په ضرر ونه کاروي.

په یاده فتوا کې راغلي، چې چاته له افغانستان نه بهر د نظامي فعالیت اجازه نه ورکوي او که څوک تخلف ورکړي طالبان به یې مخنیوي وکړي.

د راپورونو له مخې، دمګړی د طالبانو او پاکستان ترمنځ هېڅ ډول مستقیمي اړیکې شتون نه لري او د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر ویلي، چې د قطر او ترکیې په څېر د سعودي عربستان په منځګړیتوب د طالبان او پاکستان خبرې اترې هم بې پایلي وي.