جواد ظریف: اسراییل د ایران او امریکا د پخلاینې فرصت له‌منځه وړی

د فرانس پرېس خبري اژانس د راپور له مخې، د حضرموت په سیمه کې د سویلي انتقالي شورا مشر محمد عبدالملک د جمعې په ورځ، د مرغومي ۱۲مه، ویلي چې پر یاد کمپ اووه هوايي بریدونه شوي دي. هغه زیاته کړې چې د کمپ ځواکونه وتوانېدل یو «ځمکنی برید» هم پر شا وتمبوي.

عبدالملک د مرګ‌ ژوبلې کره شمېر نه دی ښوولی، خو تایید یې کړې چې بریدونو ځاني تلفات او مالي زیانونه اړولي دي.

تر دې برید څو ساعته وړاندې، په یمن کې د سعودي عربستان سفیر محمد ال جابر په اېکس خواله رسنۍ کې ولیکل چې د سویلي انتقالي شورا، چې د متحده عربي اماراتو له ملاتړ برخمنه ده، د مرغومي ۱۱مه د عدن په نړیوال هوايي ډګر کې د ریاض د یوه پلاوي الوتکې ته د ناستې اجازه ورنه کړه.

د ال جابر په وینا، دا پرېکړه د دې ډلې د مشر عیدروس الزبیدي په مستقیم امر شوې ده.

عباس عراقچي د جمعې په ورځ (د مرغومي ۱۲مه) ویلي، چې په ایران کې د اسعارو د تبادلې د لنډمهاله بې ثباتۍ له امله د اغېزمنو کسانو سوله‌ییز لاریونونه د دوی قانوني حق دی.

نوموړي دغو لاریونونو ته د امریکا د ولسمشر وروستیو څرګندونو ته په اشارې ویلي، چې «د ټرمپ پیغام دا احتمال لري، چې د هغو کسانو تر اغېز لاندی وي، چې له ډیپلوماسۍ وېرېږي او غلط باور لري».

نوموړي همداراز خبرداری ورکړی، چې پر ډیپلوماسي غلط باور خطرناکې پایلي لرلی شي.

هغه د ټرمپ له‌خوا د امریکا په پولو کې د ملي ګارد ځای پر ځای کولو ته په اشارې زیاته کړې: «ټرمپ باید پوه شي، چې پر عامه ملکیتونو جرمي بریدونه نه‌شي زغملی».

عباس عراقچي زیاته کړې، چې د ایران ولسونه په خپلو کورنیو چارو کې هر ډول لاسوهنه ردوي او ځواکونه يې تیار دي، چې د ایران د حاکمیت د نقضېدو په صورت کې خپل هدف وټاکي.

تر دې وړاندې د ایران د ملي امنیت عالي شورا منشي علي لاریجاني ویلي، د ایران په روانو لاریونونو کې د امریکا او اسراییل لاسوهنه د ټولې سیمې د بې‌ ثباته کولو او د امریکا د ګټو له‌منځه وړلو معنا لري.

هغه زیاته کړې، د امریکا خلک باید پوه شي، چې دا ماجرا ټرمپ پیل کړې ده او دوی باید د خپلو سرتېرو خوندیتوب ته جدي پاملرنه وکړي.

ټرمپ د جمعې په ورځ «د مرغومي ۱۲مه» چې په ایران کې د روانو لاریونونو له شپږمې ورځې سره برابره ده، پر «ټروت» خواله رسنۍ لیکلي، چې په تاوتریخوالي سره د لاریونوالو وژنه د ایران د حکومت «پخوانۍ کړنلاره» ده او واشنګټن به په داسې حالت کې غبرګون وښيي.

په ایران کې د حکومت پر ضد او د خراب اقتصادي وضعیت او په ځانګړې توګه د ډالر پر وړاندې د تومان د ارزښت د رالوېدو په غبرګون کې لاریونونه لا هم روان دي. د راپورونو له‌مخې، حکومتي ځواکونو پر لاریونوالو ډزې هم کړي، خو لا تر اوسه د اوښتې احتمالي مرګ ژوبلې په تړاو څه نه‌دي ویل شوي.

هغه زیاته کړې د امریکا خلک باید پوه شي چې دا ماجرا ټرمپ پیل کړې ده او دوی باید د خپلو سرتېرو خوندیتوب ته جدي پاملرنه وکړي.

د ایران د ملي امنیت عالي شورا منشي علي لاریجاني نن د جمعې په ورځ، د غرمومي پر ۱۲ نېټه پر اېکس‌پاڼه لیکلي، چې د امریکا او اسراییل چارواکو څرګندونو سره، هغه څه چې د پردې تر شا روان وو اوس روښانه دي.

علي لاریجاني لیکلی:« موږ د لاریون کوونکو دوکاندارانو دریځ او د ګډوډونکو لوبغاړو د کړنو ترمنځ توپیر کوو او ټرمپ باید پوه شي چې پدې داخلي مسئله کې د متحده ایالاتو لاسوهنه به د ټولې سیمې بې ثباته کولو او د امریکا ګټو له منځه وړلو معنی ولري.»

ټرمپ د جمعې په ورځ «د مرغومي ۱۲مه» چې په ایران کې د روانو لاریونونو له شپږمې ورځې سره برابره ده، پر «ټروت» خواله رسنۍ لیکلي چې په تاوتریخوالي سره د لاریونوالو وژنه د ایران د حکومت «پخوانۍ کړنلاره» ده او واشنګټن به په داسې حالت کې غبرګون وښيي.

په ایران کې د حکومت پر ضد او د خراب اقتصادي وضعیت په غبرګون لاریونونه لا هم روان دي. د راپورونو له‌مخې، حکومتي ځواکونو پر لاریونوالو ډزې کړې دي. دا اعتراضونه په اصفهان، کرمانشاه او فارس ولایتونو کې دوام لري.

په دغه نوملړ کې د نهو کسانو ناڅاپي یا غیرقصدي مړینې هم ثبت شوې دي. IFJ دغه کال د خبریالانو لپاره یو بل خونړی کال بللی او د حکومتونو له‌خوا د رسنیو د کارکوونکو د ساتنې پر دوامداره ناکامیو یې نیوکې کړې دي. د خبریالانو د ملاتړ یاده اداره په ۲۰۲۶کال کې د تاوتریخوالي او معافیت د دې کړۍ د پای ته رسولو لپاره د بېړنیو او پرېکنده ګامونو غوښتنه کوي.

په دغه تازه نوملړ کې هغه ۱۷ نورې پېښې هم شاملې دي، چې د ډسمبر له ۱۰مې وروسته تایید شوې دي چې دا د ژورنالېزم لپاره د یوه ځانګړي ډول خونړي کال او د معافیت د دوام څرګندونه کوي. یاد فدراسیون د ډسمبر پر ۹مه یو لومړنی نوملړ خپور کړی و، چې په‌کې د ۱۱۱ کسانو د وژل کېدو راپور ورکړل شوی و او یوه ناڅاپي مړینه هم په‌کې شامله وه.

د ډسمبر ۳۱مې نوملړ د فلسطین، تانزانیا، پېرو او ګواتیمالا د نوو مرګژوبلو ترڅنګ په نایجیریا کې د اوو رسنیزو کارکوونکو ناڅاپي مړینې، په بورونډي کې د یوه او په ایران کې د بل کس ناڅاپي مړینه او هغه نورې وژنې هم رانغاړي چې دغه فدراسیون یې معلومات ترلاسه کړي دي.

د دغه نوملړ له مخې؛ یوازې په فلسطین کې تېر کال ۵۶ خبریالان وژل شوي چې د منځني ختیځ او عربي نړۍ سیمه د نړۍ په کچه د ټولو وژل شویو رسنیزو کارکوونکو ۵۸ سلنه جوړوي. یمن د ۱۳ وژنو سره دویم ځای لري، ورپسې اوکراین د اتو کسانو په وژل کېدو درېیم ځای لري. سوډان کې شپږ کسان وژل شوي، په هند او پېرو کې څلور ـ څلور او په یو شمېر نورو هېوادونو لکه فلیپین، مکسیکو، پېرو او پاکستان کې بیا درې درې خبریالان په بېلابېلو پېښو کې وژل شوي دي.

د کان‌کېندنې کمپنۍ «پودروسا» وویل، د دغه شرکت امنیتي کارکوونکي له ډزو وروسته سیمې ته ورسېدل او درې کسان یې وموندل چې په ډزو وژل شوي وو. د کمپنۍ په وینا؛ ښايي دغه کسان په ناقانونه توګه سیمې ته د موادو د اېستلو لپاره ننوتي وو.

د سیمې د اوسېدونکو د معلوماتو له مخې؛ ښايي د وژل شویو کسانو شمېر تر دې هم لوړ وي.

د «پودروسا» کمپنۍ وویل، چې پولیسو دوه کسان نیولي هم دي. پولیسو لاتر اوسه د برید پخلی نه‌دی کړی او حکومتي چارواکو هم لا څه نه‌دي‌ ویلي.

پاتاز اوس د پېرو د سرو زرو د تولید اصلي سیمه ګرځېدلې ده، چې تر ډېره د وړو، لاسي یا نارسمي کانونو د کېندنو چارې په‌کې ترسره کېږي. دغه کانونه د حکومت د لنډمهالي جوازونو له مخې فعالیت کوي چې «رېاینفو» نومېږي.