ازبکستان له طالبانو غوښتي، د پوهنتونونو له لوحو د ازبکي ژبې د لرې کولو په اړه وضاحت ورکړي

هغه زیاته کړه، چې داسې ښکاري د واشنګټن یوازینی هدف د حکومت بدلون او د انرژۍ د سرچینو خپلول دي.

هغه په پاریس کې خبریالانو ته وویل: «هسپانیې هېڅکله د مادورو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، ځکه چې هغه اصول مات کړي دي، ځکه چې د هغه ټاکنې ناقانونه وې او همدا لامل دی چې موږ نشو کولی د یوې پوځي کړنې مشروعیت ومنو چې په ښکاره ډول ناقانونه ده، د نړۍوالو قوانینو سرغړونه کوي او یوازینی هدف یې داسې ښکاري، چې د بل هېواد د حکومت بدلول او د هغه طبیعي سرچینې نیول دي».

ټرمپ وايي، مادورو د امریکا پر لور د نشه‌یي توکو د بهیر اصلي طراح و او د رایو د درغلۍ له امله په ناقانونه توګه واک کې و. مادورو دا تورونه ردوي او په کاراکاس کې چارواکو د هغه د خوشې کېدو غوښتنه کړې ده.

په پلازمېنه کاراکاس کې د مادورو د حکومت لوړپوړي چارواکي چې د مادورو او د هغه د میرمنې سیلیا فلورز نیول کېدل د "تښتونې" په توګه یادوي، لا هم په واک کې دي.

یاده دې وي، چې مرستیالې ولسمشرې ډلسي رودریګز چې د تېلو وزیره هم ده، د ونزوېلا د سترې محکمې په تایید د موقتي مشرې په توګه واک اخیستی، خو هغې ویلي چې مادورو لا هم ولسمشر پاتې دی.

طالب سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې د لیندۍ میاشتې په ۱۴مه نېټه د شپې ناوخته د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د طالبانو او پاکستاني سرحدي ځواکونو ترمنځ نښته شوې. دغو نښتو نږدې څلور ساعته دوام وکړ او د پاکستان له لوري د هاوان مرمۍ لګېدو له امله پنځه ملکي وګړي وژل شوي او پنځه نور ټپیان شوي دي.

د طالب سرچینو د معلوماتو له‌مخې، له یادې نښتې یوه ورځ وروسته د طالبانو استخباراتو وموندله چې د لیندۍ میاشتې په ۱۴مه نېټه د شپې ناوخته د سپین بولدک د کمیسارۍ څلور طالب منسوبینو د ګزمې پر مهال د ډیورنډ کرښې ته نږدې پر پاکستاني سرتېرو ډزې کړې وې، چې له امله یې وروسته نښته رامنځته شوې وه.

د معلوماتو له‌مخې، یاد څلور طالب جنګیالي وروسته د طالبانو د کندهار د استخباراتو د چارواکو له لوري ونیول شول او زندان ته واستول شول.

سرچینې زیاتوي، پر یادو کسانو تور دی چې له پاکستان سره د اوربند هوکړه یې ماته کړې او د خپلو مشرانو له امر څخه یې سرغړونه کړې ده.

یاد کسان د استخباراتو له څېړنو وروسته د کندهار مرکزي زندان کې بندیان دي او تر اوسه یې محاکمه نه ده ترسره شوې.

سرچینو ویلي، چې ډېر ژر به یاد کسان محاکمه او سزا به ورکړل شي.

سرچینو د یادو طالب جنګیالیو نومونه ملا لعلي، حقاني، حزب‌الله او عبدالسلام ښودلي دي.

طالبانو په رسمي ډول د یادو کسانو د نیولو او محاکمه کولو په تړاو څه نه دي ویلي، خو د لیندۍ په ۱۴مه نېټه د شپې ناوخته د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد په خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي و، جګړه لومړۍ د پاکستاني ځواکونو له لوري پیل شوې ده.

مجاهد دغه راز زیاته کړې وه: «متاسفانه چې نن ماښام پاکستاني اړخ یوځل بیا د کندهار په سپین بولدک ولسوالۍ کې د افغانستان په طرف بریدونه پیل کړل چې د اسلامي امارت ځواکونه هم غبرګون ته اړ شول».

د طالبانو او پاکستان ترمنځ پر ډیورنډ کرښې شخړې له هغه وروسته لا پسې زیاتې او تاوتریخجنې شوې، چې د اکټوبر په میاشت کې پاکستان د کابل په ګډون د افغانستان پر ځینو ولایتونو هوايي بریدونه ترسره کړل.

طالبانو له دې برېدونو وروسته له پاکستان څخه د غچ اخیستو په موخه د یادې ډلې د دفاع وزیر یعقوب مجاهد په امر پر ډیورنډ کرښه پر پاکستاني ځواکونو څو ساعته پرله‌پسې برېدونه وکړل.

د طالبانو او پاکستان ترمنځ له یادې شخړې وروسته، لومړی قطر بیا ترکیې او وروسته سعودي عربستان د دواړو هېوادونو ترمنځ منځګړیتوب وکړ، خو د یادو هېوادونو په منځګړیتوب ټول مذاکرات له کومې مطلوبي پایلې پرته پای ته ورسېدل او لا هم د افغانستان او پاکستان ترمنځ ټولې سوداګریزې لارې او هر ډول تګ‌راتګ په ټپه ولاړې دي.

په هلمند کې د طالبانو والي امان‌الدین منصور د سې شنبې په ورځ (د مرغومي ۱۶مه) د یوه پلاوي په مشرۍ موسی‌کلا ولسوالۍ ته سفر کړی و او هلته یې په یوه غونډه کې د نشه‌يي توکو د کاروبار پر بندیز، د عامه‌ګټو پروژو پر پلي کېدو، د کاري فرصتونو پر برابرولو، بدیل معیشت او نورو اړوندو موضوعاتو خبرې وکړې.

د طالبانو والي په دې غونډه کې ویلي: «خلک دې د کوکنارو د کښت او اړوندو نورو چارو څخه په کلکه ډډه وکړي او نور دې پر دې چارو خپل وخت او مصارف بې‌ځایه نه لګوي».

نوموړي ټینګار کړی، چې په دې برخه کې یې دریځ او مبارزه جدي ده او هېچاته به د نشه‌يي توکو د کښت او کاروبار اجازه ورنه‌کړي.

نوموړي خبرداری ورکړی: «له سرغړوونکو سره به حتمي او اصولي چلند وشي».

په غونډه کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې معینیت استازي فضلي ټینګار وکړ، چې د نشه‌يي توکو ضد مبارزې په برخه کې به د خپل لوی مشر هبت‌الله اخوندزاده، احکام پلي کوي.

دا په داسې حال کې ده، چې پرون د هلمند د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند نصیر احمد مهاجر خبر ورکړ، چې په موسی‌کلا ولسوالۍ کې د نشه‌يي توکو یوه کارخونه کشف او له منځه وړل شوې ده. د هغه په وینا، په تړاو یې ۲۰ کسان نیول شوي چې ډېر ژر به عدلي او قضايي بنسټونو ته وسپارل شي.

ټرمپ په واشنګټن کې د استازو جرګې د جمهوري غوښتونکو غړو په یوه غونډه کې وویل:
«تاسې باید منځمهاله ټاکنې وګټئ، ځکه که موږ منځمهاله ټاکنې ونه ګټو، نو همدا به وي یعنې هغوی به حتماً یو دلیل پیدا کړي چې ما استیضاح کړي.»

هغه زیاته کړه: «زه به استیضاح شم.»

ولسمشر ټرمپ له خپلو جمهوري غوښتونکو ملګرو وغوښتل چې د جنسیتي سیاستونو، روغتیايي پاملرنې او د ټاکنو د اصلاحاتو په ګډون بېلابېلو موضوعاتو کې په لا متحد ډول مبارزه وکړي.

د نومبر په ټاکنو کې د ټرمپ اجنډا تر پوښتنې لاندې ده، ځکه په دغو ټاکنو کې به د استازو جرګې ټولې څوکۍ او د مشرانو جرګې د څوکيو درېیمه برخه سیالۍ ته وړاندې شي.

ټرمپ د خپلې وینا پر مهال د جمهوري غوښتونکو لپاره د یوې تاریخي بریا وړاندوینه وکړه، خو په عین حال کې یې د تاریخي دود په اړه اندېښنه وښوده، ځکه معمولاً د واکمن ولسمشر ګوند په منځمهاله ټاکنو کې ښه نتیجه نه اخلي.

هغه د کینیډي په مرکز کې، چې د واشنګټن د هنرونو یو مرکز دی، وویل:«کاشکې تاسې راته تشریح کړې وای چې د عامو خلکو په ذهن کې څه روان دي.»

د استازو جرګې جمهوري غوښتونکو تر دې دمه ټرمپ ته ډېر درناوی ښودلی او د لګښتونو او نورو چارو په اړه یې د کانګرس ډېری واکونه د هغه ادارې ته پرېښي دي. خو اوس یې د خپلواکۍ ځینې نښې هم ښکاره شوې دي.

ټرمپ له ۲۰۱۷ څخه تر ۲۰۲۱ پورې د خپلې ولسمشرۍ پر مهال دوه ځله د ډیموکراټانو تر مشرۍ لاندې د استازو جرګې له خوا استیضاح شو. پر هغه تور لګېدلی و چې له اوکراین سره تړلو چارو کې یې له واک ناوړه ګټه اخیستې او همدارنګه د ۲۰۲۱ کال د جنورۍ په ۶مه د کانګرس پر ودانۍ له برید وروسته یې ناسمه رویه لرله. خو د جمهوري غوښتونکو تر واک لاندې مشرانو جرګې هغه په دواړو قضیو کې بې‌ګناه وباله.

تر اوسه د نیول شویو کسانو د شمېر او لادرکه شویو خلکو د برخلیک په اړه نور جزییات نه دي ورکړل شوي.

سرچینې وايي، چې د طالبانو مرستیال والي پرون چاه اب ولسوالۍ ته تللی و.

طالبانو مخکې ویلي وو، چې د کان‌کیندونکو او ځایي خلکو ترمنځ د نښتو د څېړلو لپاره یې یو پلاوی چاه‌اب ته لېږلی او منلې یې وه چې دغه نښتې ځاني او مالي تلفات لري، خو د کره شمېرو په اړه یې څه نه دي ویلي.

تر دې وړاندې، ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې د طالبانو اړوند شرکتونو له‌خوا د سرو زرو د کان د استخراج پر سر د چاه‌اب د اوسېدونکو او دغو شرکتونو ترمنځ په نښتو کې لږ تر لږه درې ځایي اوسېدونکي او یو طالب وژل شوي او ۱۶ نور کسان ټپیان شوي دي.

د سرچینو په وینا، اعتراض کوونکو د شرکتونو تجهیزات سوځولي او د دغو شرکتونو مسوولانو سیمه پرېښې ده.

په ورته وخت کې، د طالبانو د دفاع وزارت د استخباراتو پخواني مرستیال صلاح‌الدین سالار په خپله فېسبوک پاڼه کې پر «فساد، قوم‌پالنې او د شخصي او قبیلوي ګټو پر لومړیتوب» نیوکې کړې دي. هغه ویلي، د محدودو کسانو په لاس د ملي شتمنیو او سرچینو تمرکز د ولس او واکمنو ترمنځ واټن ژور کړی او د واک مشروعیت یې تر پوښتنې لاندې راوستی دی.

د چاه‌اب ولسوالۍ اوسېدونکي وايي، د دوی اعتراضونه د سرو زرو د بې بریده استخراج، د چاپېریال جدي زیانونو او د اوبو د پرې کېدو له امله پیل شوي او د طالبانو د پلاوي له ورتګ سره سره، وضعیت لا هم ترینګلی دی.