د طالبانو سرچینو نن یکشنبه، د مرغومي پر ۲۸مه وویل، چې د طالبانو د کابل د استخباراتو رییس ملا عبدالجبار چې په ابو خالد مشهور دی، له دې وړاندې دوه ودونه درلودل.
د رارسېدلو معلوماتو له مخې، د طالبانو د کابل د استخباراتو رییس او د هغه د نوې کوژدنې عمرونه هم ډېر سره توپیر لري او دغه واده ته د نجلۍ کورنۍ د اقتصادي ستونزو له مخې غاړه اېښې ده.
د سرچینو په وینا، ابو خالد له خپل نوي خسر سره ژمنه کړې ده، چې د هغه لور ته به په کابل کې کور اخلي او ځان ته ژوند به ورسره کوي او همدراز ځینې دي کورنۍ غړي به یې هم په ادارو کې وګوماري.
ابو خالد څو ورځې وړاندې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني له خوا د ښو کړنو له امله ستاینلیک هم ترلاسه کړ.
د سرچینو په وینا، د طالبانو د کابل د استخباراتو رییس له دې وړاندې هم په څو ولایتونو کې د طالبانو د مشر ملاهبت الله له خوا په دندو ګومارل شوی و.
له دې وړاندې هم د طالبانو ځیني دیني عالمانو پر خپلو همکارانو نیوکې کړې وې، چې د ملاهبت الله د فرمان نافرماني کوي او د امارت په پیسو نوي ودونه کوي.
عام خلک نیوکه کوي، چې طالبان د خپلې ډلې د مشر ملاهبت الله فرمانونونه پر ځانونو نه عملي کوي، خو پر عامو خلکو فشار راوړی چې د ملاهبت الله فرمانونو ته غاړه کښیږدي.
د طالبانو د سرحدونو، قومونو او قبایلو چارو وزارت لهخوا «د اسلامي نظام بقا او د ولس هوساینې» تر عنوان په جوړه شوې غونډه کې، د شیعه ګانو استازي سید حسن فاضلزاده ویلي چې طالبانو د تعصب ریښې له منځه وړي او دا مهال د قومونو ترمنځ د جلاوالي او تعصب ستونزه نه شته.
دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې طالبانو تر اوسه د قومي او مذهبي لږکیو حقونو او سیاسي ګډون ته لازم پام نه دی کړی. منتقدین ټینګار کوي چې طالبان باید یو ټولګډونه حکومت جوړ کړي، تر څو د هېواد د ټولو قومونو او مذهبي ډلو استازولي په کې تضمین شي.
ملګرو ملتونو هم د ټول شموله حکومت جوړول د طالبانو د نړیوال رسمیت پېژندنې له مهمو شرطونو څخه بللي دي.
د هلمند د سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوولین وایي، د افغانستان د پنبې صادراتو نړیوالو بازارونو ته لار موندلې او دا محصول اوس د پاکستان پر ځای ترکیې، بنګلهدېش او ایران ته صادرېږي، چې افغان سوداګرو ته یې نوې اقتصادي هیلې پیدا کړې دي.
د هلمند د سوداګرۍ او پانګونې خونې رییس غلام یحیی ویلي، له پاکستان سره د سوداګریزو لارو تړل کېدو که څه هم ستونزې رامنځته کړې، خو په عین حال کې یې افغان سوداګر دې ته اړ کړل چې بدیل بازارونه ولټوي.
د نوموړي په وینا، د افغانستان پنبه دا مهال د بنګلهدېش، ترکیې او ایران په بازارونو کې د پاکستان په پرتله په لوړه بیه پلورل کېږي، چې دا چاره د پنبې د تولید او صادراتو لپاره مهم اقتصادي فرصت بلل کېږي.
د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ (UNHCR) د معلوماتو پر بنسټ، یوازې په ۲۰۲۵ کال کې له ایران او پاکستان څخه تر ۲.۸ میلیونو زیات افغانان هېواد ته جبري ستانه شوي دي.
راپور زیاتوي، دا پروژه چې د افغانستان د اماني صندوق (STFA) له لوري تمویلېږي، د بنسټیزو خدمتونو پیاوړتیا، د استوګنې او بیا مېشتېدو فرصتونو رامنځته کول او د ښځو پیاوړتیا خپل اساسي موخې بولي.
په دې ګډه پروژه کې دیو این ډي پيتر څنګ، د کار نړیوال سازمان (ILO)، د کډوالۍ نړیوال سازمان (IOM)، د خوړو او کرنې سازمان (FAO)، د وګړو صندوق (UNFPA)، د کډوالو عالي کمېشنري (UNHCR)، د ماین پاکۍ اداره (UNMAS)، د ښځو اداره (UN Women) او د استوګنې پروګرام (UN-Habitat) برخه لري.
د راپور له مخې، د پروژې په ترڅ کې سلګونه کورونه په لمریزې برېښنا سمبال شوي او په ننگرهار او لغمان ولایتونو کې د ځوانانو او ښځو لپاره د فني او حرفوي زدهکړو پروګرامونه پيل شوي دي. د دې پروژې موخه د راستنېدونکو لپاره د اوږدمهاله او دوامدارو حللارو برابرول او د اقتصادي او ټولنیزو ستونزو کمول دي.
راپور ټینګار کوي چې د اوږدمهاله حل لارې او پراخو بشري مرستو د برابرولو لپاره نړیواله همکاري لازمي ده.
اوچاپه راپور کې وايي: «د بشري اړتیاوو د پراخېدو له کبله، په افغانستان کې د مرستو ګټور او هدفمند رسول د بشري ژوند د ژغورنې لپاره حیاتي اهمیت لري.»
د راپور له مخې، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو حالت جدي اندېښنې رامنځته کوي، ځکه هغوی د زده کړو، کار او ټولنیزو خدماتو د محرومیت له امله لا نورې زیانمنې شوې دي.