د خیبر پښتونخوا مشرانو د تیراه بې‌کوره شوو د ستونزو د حل لپاره «خیبر قومي جرګه» جوړه کړې

یوې عمر خوړلې مېرمنې په خپلو خبرو کې وویل، د پاکستاني پوځیانو‌ په بریدونو کې خلک مړه شول چې ماشومان هم په‌کې شامل وو. دغې مېرمنې زیاته کړې، چې کلي او کورونه یې وران شول، خو د پاکستان د حکومت په ګډون پوځ یې هېڅ راز لاسنېوی نه دی کړی.

د هغې په خبره: «اخر مو څه شی کړي وای، درز او غرز و، فوج والا راته وویل چې وځئ. د ګاډي کرایه هم راسره نه وه او مونږ ته باید خپل حق راکړل شي». په دغو بې‌ځایه شویو کورنیو کې د تیرا درې یو شمېر هټۍوال او کاروباریان هم شامل دي چې په سیمه کې یې خپل هر څه له لاسه ورکړي او خپلو کورنیو سره په جبري توګه بې‌ځایه شوي دي.

تیرا دره کې یو ځايي هټۍوال چې اوس د خېبر ولسوالۍ جمرود سیمې ته له خپلې کورنۍ سره کډه شوی، وایي: «دوکانونه، مارکېټونه او کورونه مو تباه شول. په لاره کې یې هم تکلیف کړو او حکومت له‌خوا نه چې کومې وعدې شوې وې، نو هېڅ شی یې نه دی کړی. که چا ته یې پیسې هم ورکړي، نیمې یې ورکړي. یو څوک د پنځوس زرو حقدار دی خو شل زره ورکړل شوي».

د خېبرپښتونخوا سر وزیر سهیل اپریدي هم د دغو کډوالو پر بې‌ځایه کېدو خواشیني څرګنده کړې او نیوکه یې کړې، چې د پاکستان پوځ په لوی لاس تیرا درې او د دې ایالت نورو سیمو کې ناامنۍ نورې پراخوي. هغه زیاته کړې وه، چې په هېڅ ډول به پوځ ته اجازه ور نه‌کړي چې په یادې درې کې پوځي عملیات وکړي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطا تارړ بیا ادعا کړې، چې د پاکستان پوځ په تیرا دره کې د هېڅ ډول پوځي عملیاتو پلان نه لري او په دې تړاو ټولې اوازې بې‌بنسټه دي. هغه همدا راز ادعا کړې، چې پوځ هېچا ته له یادې درې څخه د وتلو خبره نه ده کړې او د سیمې اوسېدونکي د سختو واورو له امله خپل کورونه پرېږدي.

د شهباز شریف د حکومت د دغه چارواکي دغه څرګندونو ته د تحریک انصاف ګوند غړو تر څنګ پښتنو سیاستوالو سخت غبرګونونه ښودلي دي او دا یې د خلکو په سترګو کې خاورې اچول بللي دي. د خېبرپښتونخوا د ایالتي حکومت چارواکي وایي، مرکزي حکومت د تیرا درې په مساله کې دوه مخیتوب کوي.

‏د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پشتین د جمعې په ورځ د سلواغې پر ۱۰مه په یو ويډيوي پيغام کې ویلي، تېر ۲۰۲۵ کال کې د پاکستان پوځیانو د پښتنو په سیمو کې له ۳۰۰ ډېر بریدونو کړي چې یوازې ملکي کسان یې په نښه کړي دي.

هغه نیوکه وکړه، چې د پاکستان پوځ وايي، دوی د استخباراتي معلوماتو پر بنسټ عملیات کوي خو بیا هم دوی ملکیان په نښه کوي.

‏منظور پشتین د پاکستان پوځ ځواکونو د پښتنو په سیمو کې د عملیاتو له لارې غواړي دغه سیمې ناامنه، د پښتنو وژل او د دوی د کانونو لوټول دي.

هغه بیا هم د پښتون قامي جرګې ته په اشارې سره وویل، که غوښتنې یې عملي شوې وای نو اوس به د پښتنو روانې ستونزې حل شوې وې.

پشتین د خپل غورځنګ د مشرانو نیول کېدل وغندل او وویل، چې د دوی د غورځنګ نیول شوي مشران د پاکستان پوځ په زندانونو کې له سختو بدني او روحي شګنجو سره مخامخ دي خو دوی به خپل سرونه ټیټ نه کړي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ بېلابېل غړي په تېره یوه لسیزه کې وژل شوي دي.

منظور پشتین په وار، وار ادعا کړې، چې د دوی غړي د‌ پاکستاني پوځ په دستور وژل کېږي او په محاکمو کې ان د دوی د وژل شویو غړو اړوند عریضې هم نه منل کېږي. د دغه غورځنګ لسګونه غړي د پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې په ډول، ډول وژل شوي او یا هم تري تم کړای شوي دي.

چارواکي وايي، د عوایدو دغه کمښت د سوداګریزو فعالیتونو د ټکني کېدو څرګنده نښه ده. د خیبر پښتونخوا سر وزیر د مالیاتو سلاکار مزمل اسلم او د فدرالي سوداګرۍ وزیر جام کمال ته په لېږلي لیک کې ویلي، چې پر ډیورنډ کرښه د لارو دوامداره تړل پاتې کېدو د دغه ایالت پر اقتصاد، عوایدو او د خلکو پر کارو بار ناوړه اغېزه کړې ده.

هغه د صوبايي او فدرالي چارواکو ترمنځ د بېړنۍ غونډې غوښتنه کړې؛ څو د ستونزې د حل لپاره عملي لارې چارې ولټوي. د لیک له مخې، که څه هم د مالیې راټولولو پر وړاندې رسمي خنډ د تېر کال په نومبر میاشت کې لرې شوی و؛ خو پر ډیورنډ کرښه د سوداګرۍ د شته ستونزو له امله عواید بېرته عادي حالت ته نه‌دي راګرځېدلي او سوداګریز فعالیتونه لاهم په ټپه ولاړ دي.

د خیبر چارواکي وايي، د پاکستان ډېری صادرات افغانستان ته د تورخم او غلام خان بندر له لارو لېږدول کېږي؛ خو د خرلاڅي او انګور اډې له لارې سوداګري په دوامداره توګه کمه شوې ده. د دوی په خبره؛ د خیبر پښتونخوا سرحدي لارې د پاکستان د ټولو صادراتو نږدې ۸۰ سلنه جوړوي، چې بند پاتې کېدل یې د پاکستان پر اقتصاد منفي اغېزه کوي.

د خیبر پښتونخوا حکومت خبرداری ورکړی، که د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګریزه راکړه ورکړه ژر تر ژره بېرته پیل نه‌شي؛ نو د خیبر پښتونخوا اقتصاد، سوداګریز فعالیتونه او د زرګونه خلکو د کار او روزګار وضعیت به لا زیانمن شي.

د راپورونو له مخې، دا حکم د سهیل اپریدي د هغو څرګندونو په تړاو ورکړل شوی چې نوموړي د ۲۰۲۵کال په نومبر میاشت کې کړې وې.

ښاغلي اپریدي، هغه مهال ادعا کړې وه چې پاکستاني امنیتي ځواکونو په خیبرپښتونخوا کې جوماتونو ته سپي وروستي دي، دا هغه څرګندونې دي چې د دولتي بنسټونو پر وړاندې «ګمراه ‌کوونکې» بلل شوي او د هغوی د اعتبار د زیانمنولو تور ورباندې لګېدلی دی.

د دغې قضیې قاضي، عباس شاه، ویلي چې سهیل اپریدی، سره له دې چې محکمې ته احضار شوی و، خو حاضر نه شو، له همدې امله د هغه د نیولو امر صادر شو.

محکمې ویلي چې د دې قضیې راتلونکې اورېدنه به د راتلونکې فبرورۍ میاشتې په ۱۰مه نېټه ترسره شي.

تر اوسه، پخپله سهیل اپریدي او یا هم د خیبرپښتونخوا حکومت په رسمي ډول د دې محکمې د پرېکړې په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

اېکسپریس ټربیون ورځپاڼې د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۹مه) د پاکستان د طبیعي پېښو په وړاندې د مبارزې ادارې په حواله لیکلي، چې په تېرا کې د خلکو د اېستلو لړۍ یې (د جنورۍ په ۱۰مه) پيل کړې او ګڼې کورنۍ یې باړې، پېښور او نورو سیمو ته لېږدولې دي.

د راپور له مخې؛ یوازې تېره ورځ د باړې په پنځو مرکزونو کې ۱۷۱۹ کورنۍ ثبت شوې دي. پاکستاني چارواکي‌ وایي، د درنې واورې له امله په لاریو کې بند پاتې په سلګونه بې‌ځایه شوې کورنۍ یې ژغورلې دي. د دوی په خبره؛ تر دې مهاله یې ۲۲۰۰ کسان د یخنۍ له سختې څپې ژغورل شوي دي.

ځایي اوسېدونکو هم په تېرا کې امنیتي وضعیت د اندېښنې وړ یاد کړی او زیاته کړې یې ده، چې د ناامنۍ له کبله یې خپلې مېنې پرېښې دي. ځايي چارواکو په دوو میاشتو کې د عملیاتو د پای ته رسولو هیله ښودلې او ډاډ یې ورکړی، چې د سیمې له خوندیتوب وروسته به خلک بېرته خپلو مېنو ته ستانه شي.
خو په خواله رسنیو په خپرو شویو ویډویګانو کې لیدل کېږي، چې د تېرا درې د بې‌ځایه شویو وضعیت د اندېښنې وړ دی. ځایي اوسېدونکي وایي، تر دې دمه ۷۰زره کسان بې‌ځایه شوي دي او دغه لړۍ لاهم دوام لري.