د پاکستان د دفاع وزیر ادعا: د بلوڅ «یاغیانو» مشران په افغانستان کې حضور لري

د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، په دې غونډه کې د هېواد په کچه د کارپنځونې پر محور د ملي اقتصادي ودې، د خصوصي سکتور د بېلابېلو برخو ترمنځ د غوره همغږۍ، د داخلي تولیداتو پر پراختیا، د صادراتو د کچې لوړولو او پر وړاندې یې د شته ستونزو د تشخیص، د کم کیفیته توکو له وارداتو څخه د مخنیوي پر څرنګوالي، د نړۍوالو کاري معیارونو تطبیق، د کار بازار د تنظیم او د کارګرو د مزد او د مزد د څرنګوالي په اړه په تفصلي ډول خبرې شوې دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، په دې غونډه کې عبدالمنان عمري وویل: «په هېواد کې د بې‌کارۍ کچې د راټیټولو او هېوادوالو ته په بېلابېلو برخو کې د کارموندنې په موخه دې د کرنې، مالدارۍ او اوبو لګولو، کانونو او پټرولیم، صنعت او سوداګرۍ وزارتونو او خصوصي سکتور سره په ګډه یوه تخنیکي کمېټه رامنځته شي».

په دې غونډه کې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د کار چارو مرستیال محمد زاهد احمدزي وويل، چې دوی ژمن دي څو د کار اړوند تقنیني اسنادو، مقرراتو او طرزالعملونو پر بنسټ د کارګرو حقونه خوندي کړي او د خصوصي سکتور د ستونزو د حل لپاره لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.

د کاري زمینې د برابرېدو په تړاو دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر نورو بې‌کاره خلکو سربېره زیاتره دولتي مامورین هم له دندو ګوښه شوي او ورسره د بې‌کارۍ کچه خورا لوړه شوې ده. له همدې امله، یو زیات شمېر هېوادوال د یوې مړۍ ډوډۍ پیدا کولو لپاره په خطرناکو لارو بهرنیو هېوادونو ته د تګ هڅه کوي؛ خو ډېر کم یې هدف ته رسېږي، ځینې یې په لاره کې خپل ژوند له لاسه ورکوي او یو شمېر نور یې بېرته هېواد ته راشړل کېږي.

د بدخشان ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند احسان‌الله کامګار وايي، د غلو دغه ډله له څه مودې راهیسې د دوی تر څار لاندې وه، چې بالاخره نن په کشم ولسوالۍ کې له یوه صراف څخه د پیسو د غلا پر مهال لاس په لاس ونیول شوه.

د نوموړي په وینا، له دغو غلو ۱۰ زره ډالره او ۲۸ زره افغانۍ هم ترلاسه شوي او بېرته صراف ته سپارل شوي دي.

احسان‌الله کامګار زیاتوي، دغه بانډ ۴ کسیز دی او تر اوسه د یوې ښځې په ګډون ۳ کسان نیول شوي او د څلورم کس د نیونې لپاره هڅې روانې دي.

په هرات کې د طالبانو والي مولانا اسلام‌جار په همدې موخه جوړو شویو مراسمو کې ویلي، له دغو کډوالو سره د راستنېدو پر مهال هم د لومړنیو اړتیاوو د پوره کولو او موقتې مېشتېدنې په برخه کې همکارۍ شوې دي. هغه زیاته کړې، چې د ملا هبت‌الله د امر پر بنسټ په هرات کې راستنو شویو کورنیو ته د سرپناه جوړولو په موخه په ښارګوټو کې د ځمکو د وېش بهیر روان دی.

په یادو مراسمو کې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ وزیر عطاءالله عمري وویل، چې د ملا هبت‌الله په امر لسګونه زره ټنه غنم راستنو شویو کډوالو ته ځانګړې شوې دي، چې د هېواد په ۳۴ولایتونو کې به ووېشل شي. دې طالب چارواکي د هرات له خلکو غوښتنه کړې،‌ څو د تازه راستنېدونکو کورنیو لاسنیوی وکړي.

په تېر یوه کال کې پاکستان او ایران په پراخه کچه افغان کډوال له خپلو هېوادونو په جبري‌ توګه واېستل. د رسمي شمېرو له‌مخې، د دغو اېستل شویو افغان کډوالو شمېر تر ۲میلیونو څخه اوړي او په افغانستان کې له سخت بشري ناورین سره مخ شوي دي.

د ملګرو ملتونو په ګډون د کډوالو ملاتړو نړۍوالو ادارو ویلي، چې د دغو راستنو شویو کسانو بهیر له ننګونو ډک و او په کافي کچه مرستې ورسره نه دي شوي. تازه راستانه شوي کډوال له بې‌کارۍ، د سرپناه نشتوالي او د ژوند له لومړنیو امکاناتو څخه جدي شکایتونه کوي.

په روسیه کې د طالبانو سفیر ګل‌حسن ویلي دي، چې «د مثبتو پایلو د ترلاسه کېدو لپاره زمینه شته» او زیاته کړې یې ده، چې افغانستان چمتو دی څو روسیې ته ځوان «مسلکي او متخصص» کاري ځواک برابر کړي.

د راپور له‌مخې، دواړه هېوادونه همداراز د هوايي اړیکو د پراختیا پر لارو چارو کار کوي چې په‌کې د کام‌ایر هوایي شرکت له‌خوا د کابل او مسکو ترمنځ د مستقیمو الوتنو پيلېدل هم شامل دي. دا مهال د اریانا افغان هوايي شرکت یوازې په اوونۍ کې یوه الوتنه د مسکو د شرمتیوو له هوايي ډګر څخه ترسره کوي.

روسیې تېر کال طالبان د ترهګرو سازمانونو له نوملړ څخه واېستل او ورپسې یې د نړۍ د لومړي او یوازیني هېواد په توګه پر کابل واکمنه دا ډله په رسمیت وپېژندله. له دې ګام وروسته، مسکو له افغانستان سره د پراخو همکاریو د روښانه راتلونکي یادونه کړې چې په‌کې د انرژۍ، ټرانسپورت، کرنې او بنسټیزو زېربناوو برخې شاملې دي.

روسیه له هغه وخت راهیسې چې پر اوکراین یې جګړه پیل کړې، د کاري ځواک له جدي کمښت سره مخ ده. د معلوماتو له‌مخې، د روسیې اقتصاد دا مهال د شاوخوا ۲ اعشاریه ۶ میلیونه کارګرانو له کمښت سره مخ دی او اټکل کېږي، چې دا شمېر به تر ۲۰۳۰ کال پورې له ۳ اعشاریه ۱ مېلیونو کسانو واوړي.

د مسکو ټایمز د راپور پر بنسټ، روسي چارواکو په وروستیو کلونو کې په زیاتېدونکې توګه پر هندي کاري مهاجرو تکیه کړې ده. یوازې په ۲۰۲۵ کال کې له ۵۶ زرو ډېر د کار جوازونه د هند وګړو ته ورکړل شوي، چې دا په تېرو نهو کلونو کې تر ټولو لوړه شمېره بلل کېږي. د روسیې د لومړي وزیر مرستیال دنیس مانتوروف تر دې وړاندې ویلي وو، چې هېواد یې چمتو دی څو د کار بازار د تشو د ډکولو لپاره له هند څخه «نامحدود شمېر» کاري ځواک ومني.

سربېره پر دې، د روسیې حکومت غواړي له چین، مالیزیا، بنګله‌دېش او افریقایي هېوادونو څخه هم ډېر کارګران جذب کړي. تر دې وروستیو پورې افغانستان په دې چوکاټ کې د پام وړ نه و؛ خو د دې نشریې په وینا، د نومبر په میاشت کې طالبانو روسیې ته وړاندیز وکړ چې افغان وګړي کولی شي د کرنې په برخه کې چې لږ تر لږه د ۱۳۰ زرو متخصصینو له کمښت سره مخ ده او همدارنګه په نورو برخو کې پر کار وګومارل شي.

د هند د حکومت د بودیجې سند ښيي، چې دې هېواد د تېر کال پرتله له افغانستان سره خپلې بشري مرستې لږ څه زیاتې کړې دي، خو دا اندازه د هغو مرستو پرتله ډېره کمه ده چې هند پخوا د افغانستان له پخواني حکومت سره کولې.

د ۲۰۲۵ مالي کال پر مهال، هند افغانستان ته شاوخوا ۱۰۰ کروړه هندي روپۍ چې نږدې ۱۱ میلیونه ډالره کېږي، مرسته کړې وه. د هند تر ټولو زیاتې مرستې د سوېل ختیځې اسیا هېوادونو ته ځانګړې شوې دي، لکه بوتان او سرېلانکا چې له هند سره نږدې او ښې اړیکې لري. د بودیجې په سند کې لیدل کېږي، چې هند خپلو مرستو ته په یو شمېر دغو هېوادونو کې زیاتوالی ورکړی دی.

د طالبانو تر واکمنۍ لاندې افغانستان ته د هند د مرستو زیاتوالی له طالبانو سره د نوي ډیلي د اړیکو له تودېدو سره نږدې تړاو لري. هند نه یوازې په کابل کې د افغانستان سفارت او کونسلګرۍ طالبانو ته سپارلې دي، بلکې په وروستیو میاشتو کې یې د طالبانو د بهرنیو چارو، سوداګرۍ او عامې روغتیا وزیران هم مېلمانه کړي دي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي ته د هند تود هرکلی د دې ښکارندويي کوي، چې هند غواړي له طالبانو سره خپلې اړیکې لا پراخې کړي. دې اړیکو اسلام‌اباد اندېښمن کړی او پاکستان پرله‌پسې هند او طالبان تورنوي، چې د پاکستان په خاوره کې د وسله‌والو ډلو او بریدونو ملاتړ کوي.

د هند د بودیجې په سند کې دا نه دي روښانه شوي چې دا پیسې به په کومو برخو او یا کومو پروژو کې ولګول شي. تر دې وړاندې هند د طالبانو ادارې ته د درملو او خوراکي توکو مرستې هم استولې وې.

د ځانګړو شویو محدودو مالي سرچینو له‌مخې، داسې ښکاري چې د طالبانو د خوښې خلاف، هند به د طالبانو د ادارې په بنسټیزو او زېربنایي پروژو کې برخه وانخلي او خپلې مرستې به یوازې پر بېړنیو او بشري مرستو محدودې وساتي.

سره له دې چې د هند مرستې د طالبانو ادارې ته زیاتې شوې دي، خو د پخواني افغان حکومت د مرستو پرتله ډېرې کمې دي.

هند د ۲۰۰۱ او ۲۰۲۱ کلونو ترمنځ په ټولییزه توګه له افغانستان سره له درې میلیارده ډالرو زیاتې مرستې کړې وې. د ۲۰۲۱ کال له سقوط وروسته دا مرستې ودرېدې، خو په ۲۰۲۴ کال کې بیا پیل شوې.

په افغانستان کې د هند له سترو پروژو څخه د سلما بند جوړول، د افغانستان د ملي شورا ودانۍ او د زرنج–ډیلارام لویه لار یادولی شو، چې شاوخوا ۲۱۵کیلومتره اوږدوالی لري او د افغانستان لوېدیځ یې د ایران له چابهار بندر سره نښلولی.