د لېبیا د پخواني مشر معمر القذافي زوی سیف‌الاسلام قذافي ووژل شو

نوموړي همداراز پر اېکس‌پاڼه لیکلي، چې اسراییل باید د نړۍوالو قوانینو درناوی وکړي او د بشري مرستو تېرېدو ته هم اجازه ورکړي. ګوترېش خپله لیکنه کې زیاتوي: «زه له ټولو لوریو غواړم چې دا تړون په بشپړه توګه عملي کړي‌ او درناوی یې وکړي».

د یادونې وړ ده، چې د امریکا او ځینو نورو هېوادونو په منځګړیتوب د حماس او اسراییل ترمنځ د تېر زېږدیز کال په اکتوبر میاشت کې اوربند وشو، خو ادعا شوې چې تل‌ابیب له دغه تړون څخه سرغړونه کوي او غزه کې یې بریدونو ته لا هم دوام ورکړی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د غزې د سولې بورډ په نوم د فلسطین د خپلواک دولت اعلانېدو او هلته د بشري مرستو لپاره یو بورډ هم جوړ کړی دی.

په امریکا کې د کډوالۍ د حقونو مرکز په یوې اعلامیه کې ویلي، چې د کډوالو د حقونو ملاتړو ډلو د امریکا محکمو ته یوه رسمي عریضه وړاندې کړې او د ۷۵ هېوادونو د وګړو کډوالۍ ویزو د غوښتنلیک پروسې ځنډولو پر وړاندې یې اعتراض کړی دی.

یاد مرکز په دغه اعلامیه کې د ټرمپ حکومت نوې تګلاره «تبعیضي» بللې او خبرداری یې ورکړی، چې دغه پرېکړه به ګڼې کورنۍ د قانوني کډوالۍ له پروسې بې‌برخې کړي. په دغه عریضه کې ویل شوي، چې یاد اقدام د توجیه لپاره د ټرمپ اداره د کډوالو په اړه «ناسم روایت» کاروي او د امریکا د کډوالۍ له قوانینو سرغړونه کوي.

دغه عریضه پرون په امریکا کې په قضايي سیسټم کې ثبت شوې ده. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت تر دې وړاندې هم ویلي و، د هغو هېوادونو د وګړو کډوالۍ ویزې به له سره وکتل شي چې د دغه وزارت د ادعا له مخې کډوال یې «ډېر له دولتي مرستو کار اخلي».

په دغه ۷۵ هېوادونو کې د افغانستان، بنګله‌دېش، ایران، سوریې، یمن، عراق او سومالیا نومونه شامل دي او همدارنګه د افریقا، اسیا او ختیځې اروپا څو نور هېوادونه هم په دغه نوملړ کې راغلي دي.

د کډوالۍ د محدودولو اړوند د ټرمپ پراخ واک

دغه عریضه وروسته له هغه وشوه، چې په ۲۰۱۸کال کې د امریکا سترې محکمې د کډوالۍ د محدودولو لپاره د ولسمشر پراخ واک تایید کړ. له بلې خوا په نومبر میاشت کې د یوه افغان کډوال له‌خوا د امریکا د ملي ګارډ پر عسکرو تر برید وروسته واشنګټن دغه هېواد ته د ۱۹ هېوادونو د وګړو پر ورتګ بندیز ولګاوه.

په ډسمبر میاشت کې دغه بندیز هغو پنځو نورو هېوادونو ته هم وغځېد، چې د فلسطین ادارې اسناد لري. د امریکا د بهرنیو چارو وزارت هم اعلان وکړ، چې له ۱۰۰زره ډېرې ویزې یې لغوه کړې چې په‌کې شاوخوا ۸زره تحصیلي او ۲۵۰۰ مسلکي ویزې شاملې دي.

د دغه سیمه‌ییز چارواکي په وینا؛ د ټرمپ زوم جرډ کوشنر به هم د ایراني او امریکایي چارواکو ترمنځ د لوړې کچې په ناسته کې برخه واخلي. دوو سیمه‌ییزو چارواکو یادې ورځپاڼې ته دا هم ویلي، د امریکا عرب او ترک متحدین هڅه کوي چې د خبرو اترو ساحه د ایران اټومي پروګرام پورې محدوده کړي؛ ترڅو تهران هوکړې ته وهڅوي.

له دې ډلې یوه چارواکي ویلي، که خبرې اترې وشي؛ نو تمرکز به یې د ایران پر اټومي پروګرام وي او بیا به د واشنګټن د غیر اټومي غوښتنو د حل لپاره د لارو موندلو هڅې وشي.

دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا ځانګړی استازی سټیو وېټکاف او د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د جمعې په ورځ په استانبول کې سره ګوري. یو امریکایي چارواکي ویلي، « ټرمپ غواړي دواړه خواوې هوکړه وکړي».

د کیف د پوځي ادارې مشر تیمور تکاچینکو پر ټېلګرام پاڼې لیکلي، چې د دنیپرو سیند ختیځو سیمو کې څو استوګنیزې ودانۍ، یو ښوونیز بنسټ او یوه سوداګریزه ودانۍ زیانمنه شوې ده.

په همدې حال کې د خارکیف ښاروال ایهور تیریخوف ویلي، د اوکراین پر دویم لوی ښار خارکیف هم په پرله‌پسې ډول ډرون او توغندیز بریدونه شوي چې له امله یې لږترلږه دوه کسان ټپیان شوي دي.

د اوکراین دولتي رسنۍ «سوسپیلنې» هم راپور ورکړی، چې د هېواد په سوېل ختیځ کې د دنیپرو ښار او د روسیې پولې ته نږدې په سومي ښار کې هم څو چاودنې شوې دي. تر دې دمه د بریدونو د بشپړ زیان او احتمالي تلفاتو په اړه نور جزییات نه‌دي خپاره شوي.

هغه د دوشنبې په ورځ په مسکو کې د ډله‌‌ییز امنیت تړون سازمان له عمومي منشي تالاتټ بک مسادیکوف سره د لیدنې پر مهال وویل، چې نوې امنیتي ننګونې او ګواښونه، په ځانګړي ډول هغه څه چې په مرکزي اسیا او افغانستان کې روان دي؛ د دغه سازمان د اندېښنو په سر کې ځای لري.

د ډله‌‌ییز امنیت تړون سازمان یوه سیمه‌‌ییزه پوځي ټلواله ده، چې روسیه، ارمنستان، بېلاروس، قزاقستان، قرغزستان او تاجکستان یې غړي دي او د دغه سازمان د تګلارو له مخې پر یو غړي برید د ټولو غړو پر وړاندې برید ګڼل کېږي.

د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان وضعیت لا هم د ګاونډیو هېوادونو او د سیمې لپاره یو له حساسو امنیتي موضوعاتو څخه بلل کېږي.