
په مسکو کې د طالبانو سفیر ګلحسن وایي، د یادې ډلې اداره لېواله ده چې له روسیې څخه تېل، ګاز او نور توکي وارد کړي او هممهاله د افغان کارګرو د جذب او د کابل–مسکو د مستقیمو الوتنو د پیل په اړه هم خبرې روانې دي.
هغه د روسیې دولتي خبري اژانس «تاس» ته ویلي، که بانکي محدودیتونه او ځینې نور خنډونه لرې شي؛ نو افغانستان کولای شي له روسیې څخه تېل، ګاز او ګڼ نور توکي وارد کړي.
هغه زیاته کړې، چې طالبان د درملو، صنعتي توکو، غلې دانې، نباتي تېلو او نورو روسي محصولاتو پېرلو ته هم لېوالتیا لري او دغه ډول سوداګریزې راکړې ورکړې به د دواړه خواوو ترمنځ د سوداګرۍ کچه د پام وړ لوړه کړي.
د نوموړي په وینا؛ طالبان همداراز هڅه کوي چې په مسکو کې د افغان توکو نندارتون جوړ کړي، څو د افغانستان تولیدات د روسیې بازار ته ور وړاندې شي.
د کارګرو د لېږد خبرې
ګلحسن په همدې مرکه کې ویلي، چې روسیه او طالبان د افغان کارګرو د جذب په اړه هم خبرې کوي. د هغه په خبره؛ طالبان چمتو دي چې ځوان، مسلکي او ماهر کاري ځواک روسیې ته ور وپېژني او د دغه مذاکراتو د مثبتو پایلو لپاره زمینه برابره ده.
هغه زیاته کړې، چې دواړه لوري د هوایي اړیکو پر پراخېدو کار کوي او ټاکل شوې د کامایر هوايي شرکت مستقیمې الوتنې د کابل او مسکو ترمنځ پیل شي. روسیه تر دې مهاله یوازینی هېواد دی، چې د طالبانو حکومت یې په رسمیت پېژندلی.
ګلحسن چې د طالبانو لهخوا د سفیر په توګه ټاکل شوی، (د مرغومي په ۲۵مه) یې خپل باورلیک د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین ته وسپاره. طالبان د روسیې سره د ډېپلوماټیکو او سوداګریزو اړیکو پرلهپسې پراخېدل د خپلې ادارې مهمه لاسته راوړنه بولي.

د ډله ییز امنیت تړون سازمان پرېکړه کړې، چې له افغانستان سره د تاجکستان د پولې د پیاوړتیا لپاره تاجکي ځواکونو ته وسلې او نور نظامي تجهیزات ولېږي، خو د کره نېټې په تړاو یې څه نهدي ویلي. دغې مسلې وروسته له هغې بېړنۍ بڼه خپله کړه، چې له افغان خاورې پر تاجکستان بریدونه وشول.
افغانستان د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره تر ټولو اوږده ګډه پوله له تاجکستان سره لري؛ دغه ګډه پوله ۱۳۴۴ کیلومتره دی او ډېره برخه یې سندیزه او غرنیزه ده.
له افغانستان څخه منځنۍ اسیا ته د ګواښ جوړېدو اندېښنه له ډېر پخوا راهیسې وه او په لومړي ځل ټولییز امنیت تړون له لوري په ۲۰۱۳ کال کې له افغانستان سره د تاجکستان د پولې د خوندینې او پیاوړتیا پر پلان کار پیل شو، خو د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته دغه اندېښنه جدي شوه او د ټولییز امنیت سازمان د ۲۰۲۴ کال په نومبر کې د استانه په سرمشریزه کې پرېکړه وکړه، چې تاجکستان ته د پولې د ساتنې او پیاوړتیا لپاره باید وسلې او نور نظامي تجهیزات برابر شي.
تاجکستان ته د نورو وسلو او تجهیزاتو د برابرولو پروګرام تر هغې وروسته بېړنۍ بڼه خپله کړه، چې د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې له افغان خاورې پر تاجکستان بریدونه وشول. د همدې کال د نومبر پر ۲۶مه د افغانستان له بدخشان ولایت څخه د ډرون او سپکو وسلو په وسیله د تاجکستان په ختلون سیمه کې د سرو زرو د کان پر یوه مرکز برید وشو او په پایله کې یې ۳ چینايي کارګر ووژل شول.
له دغې پېښې څلور ورځې وروسته له افغان خاورې یو شمېر وسلهوال تاجکستان ته واوښتل او هلته یې د چین د یوه دولتي شرکت دوه نور کارکوونکي ووژل او ۵ نور یې ټپيان کړل.

له دغو پېښو وروسته په دوشنبه کې د چین سفارت اړ شو، چې له افغانستان سره په پوله کې ټول چینايي کارکوونکي وباسي او په دې سره په تاجکستان کې د یوې لویې لارې پر یوې مهمې برخې کار په ټپه ودرول شو.
په هغه وخت کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د تاجکستان د ختلون ولایت په شمسالدین شاهین سیمه کې د درېیو چینایي وګړو وژنه وغندله او زیاته یې کړه: «د لومړنۍ ارزونې او معلوماتو پر بنسټ په دې کې هغه کړۍ لاس لري، چې په سیمه کې د ګډودۍ، بېثباتۍ او هېوادونو ترمنځ د بېباورۍ رامنځته کولو لپاره هڅې کوي».
د افغانستان او تاجکستان په ګډ سرحد کې تاوتریخوالي په ۲۰۲۶ کال کې هم دوام وموند. همدا څو ورځې مخکې (د جنورۍ ۲۹مه) د تاجکستان سرحدي ځواکونو د نشهيي توکو هغه درې قاچاق کوونکي ووژل، چې د افغانستان له تخار ولایت څخه اوښتي وو او دوه نور یې بېرته د پولې دې غاړې تښتېدلي وو.
د تاجکستان سرحدي ځواکونو له دغې پېښې وروسته وویل، چې له یادو قاچاق کوونکو یې یو شمېر وسلې، مهمات او د مخدره توکو ۷۳ بستې چې چرس او تریاک پهکې شامل وو، نیولي دي.
د تاجکستان او افغانستان پر پوله وسله واله نښته شوې ده | افغانستان انټرنشنل پښتو
له دغو پېښو وروسته د ټولییز امنیت سازمان منشي تالاتبېک مسادیکوف د جنورۍ په وروستیو کې په یوې مرکه کې په ډاګه کړه، چې د دغه سازمان غړو هېوادونو ته دا اوس یو مهم لومړیتوب دی چې تاجکستان وسلې او نور نظامي تجهیزات برابر کړي، خو د سپارلو د دقیق مهالوېش په تړاو یې څه ونهویل.
د «د ډيپلوماټ» خپرونې هم د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) په همدې تړاو په یوه تازه راپور کې تاجکستان ته د ټولییز امنیت سازمان د وسلو د ورکړې په تړاو شک ښودلی، ځکه په وینا یې، له افغانستان سره د تاجکستان د پولې د پیاوړتیا لپاره یوازې د یوه پلان جوړول او وروستي کول ۱۰ کاله وخت ونیوو.
دغه خپرونه همداراز زیاتوي، د افغانستان او تاجکستان ګډه پوله اوږده او غرنیزه ده او په وینا یې له کافي تجهیزاتو سره هم څارنه یې سخته ده.
د یادونې وړ ده، چې د ټولییز امنیت تړون یو نظامي اېتلاف دی او په ۲۰۰۲ کال کې د ګډ دفاعي بلاک په توګه جوړ شو. دغه تړون چې مشري یې روسیه کوي، تر یوه بریده د ناټو د سیال سازمان په بڼه جوړ او رامنځته شوی دی. بلاروس، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان او ارمنستان یې غړي هېوادونه دي.
د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت د جهادي اثارو او اسنادو د ثبت ریاست مشر سعید خوستي ویلي، د طالبانو د پیغام رسولو او رسنیز فعالیتونو چارې «ډېرې کمزورې» دي او که د «خواله رسنیو ډګر» بېپامه پرېښودل شي، نو «د دوښمن روایت پیاوړی کېږي او طالبان به ماته وخوري».
قاري سعید چې پخوا یې د حقاني شبکې د تبلیغاتو د څانګې مشري کوله، د روانې اوونۍ په پیل کې د طالبانو د مشر لهخوا د اطلاعاتو او کلتور وزارت د ریاست په یوه بست کې وټاکل شو. هغه د هغو کسانو په یوې غونډه کې چې د طالبانو په ګټه په مجازي فضا کې تبلیغاتي فعالیتونه کوي، وویل چې کله کاروونکي ټولنیزو شبکو ته ننوځي، نو په ډېرو مواردو کې لومړني محتوا چې دوی یې ویني، د طالبانو د مخالفو رسنیو پیغامونه او روایتونه وي.
د خوستي په وینا، دا پیغامونه د ورځې په اوږدو کې څو څو ځله تکرارېږي او د ځوانانو او عامو خلکو پر ذهنونو اغېز کوي. هغه وویل: «د بېلګې په توګه، لیکي چې طالبانو په افغانستان کې یو جزايي قانون یا اصولنامه توشیح کړې ده، چې په هغه کې عدالت او مساوات نشته. دا هغه لومړني شیان دي چې د ورځې په پیل کې سترګې پرې لګېږي او بیا د ورځې په اوږدو کې دا انځورونه او پیغامونه څو ځله تکرارېږي».
د خوستي اشاره د طالبانو هغې جزايي اصولنامې ته ده، چې تازه په څه باندې سلو مادو کې خپره شوې او د جرمونو د څېړلو څرنګوالی، د قضايي بهیر طریقه او د طالبانو د محکمو د سزاګانو ډولونه پهکې ټاکل شوي دي.
خوستي وویل، که چوپتیا غوره شي، «د دوښمن روایت پیاوړی کېږي» او له همدې امله طالبان باید تل په دفاعي دریځ کې پاتې نهشي، بلکې باید د رسنیو په ډګر کې د ابتکار واګې په لاس کې واخلي. نوموړي همدارنګه وویل، هغه رسنۍ چې له طالبانو سره موافقې نه دي، واړه خبرونه «غټوي» او له دې لارې د طالبانو د روایت د کمزوري کولو هڅه کوي.
خوستي دا هم وویل، چې ټولنیزې رسنۍ «د جګړې ژوندی ډګر» دی او لکه څنګه چې پوځي ډګر ته پاملرنه کېږي، هماغه اندازه دا فضا هم پاملرنې او فعال حضور ته اړتیا لري.
یاده دې وي، چې قاري سعید خوستي د الاهې دلاوري په نوم پر یوې محصلې نجلۍ د جنسي تېري په تور هم تورن دی.
هغه تر دې وړاندې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند او وروسته د اطلاعاتو او کلتور وزارت سلاکار پاتې شوی و.
د پاکستان په بلوچستان ایالت کې د بلوڅ وسلهوالو د خونړیو بریدونو له ترسره کېدو وروسته، د دغه هېواد د دفاع وزیر د تور ګوته د افغانستان پر لور نیولې ده. خواجه اصف د دوشنبې په ورځ ادعا وکړه، چې په بلوچستان کې د فعالو بلوڅ وسلهوالو ډلو مشران په افغانستان کې مېشت دي.
پاکستان تر دې وړاندې هم افغان طالبان تورن کړي وو، چې د تحریک طالبان پاکستان (TTP) مشرتابه ته یې په افغانستان کې پناه ورکړې ده.
د پاکستان د دفاع وزیر د دوشنبې په ورځ د (سلواغې ۱۳مه) د دغه هېواد پارلمان ته ولاړ او د بلوچستان د امنیتي وضعیت په اړه یې استازو ته معلومات ورکړل. نوموړي وویل، حکومت به هېچا ته اجازه ور نهکړي چې تاوتریخوالی د ازادۍ غوښتنې تر نامه لاندې یا د هغې په چوکاټ کې توجیه کړي.
خواجه اصف زیاته کړه، هغه وسلهوال عناصر چې په بلوچستان کې فعالیت کوي، له بهرني ملاتړ څخه برخمن دي او ادعا یې وکړه، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د دې ایالت د ناامنۍ په پراخېدو کې رول لري. د هغه په وینا، د دغو ډلو له مشرتابه څخه په عملي ډول له افغانستان څخه ملاتړ کېږي.
طالبانو بیا بیا په افغانستان کې د پاکستاني وسلهوالو په ګډون د بهرنیو وسلهوالو د حضور ادعاوې رد کړې دي؛ خو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا راپورونه ښيي چې طالبان د افغانستان له خاورې پر پاکستان د ټيټيپي د بریدونو مخه نه نیسي.
خواجه اصف همدارنګه وویل، چې بلوچستان د جغرافیایي پراخوالي له پلوه د پاکستان تر ټولو لوی ایالت دی او د دې ایالت امنیت ټینګول د هېواد د نورو ګڼ مېشتو سیمو په پرتله ډېر ستونزمن کار دی. د پاکستان د دفاع وزیر وویل، چې حکومت به له بلوڅ وسلهوالو سره هېڅ ډول خبرې اترې ونه کړي او د هغوی د تاوتریخوالو بریدونو پر وړاندې به په پوره ځواک ځواب ورکړي.
د بلوچستان د ازادۍ پوځ جنګیالیو د شنبې په سهار د سلواغې میاشتې په ۱۱مه، د وسلو او چاودېدونکو توکو په کارولو سره د بلوچستان په څه باندې لسو سیمو کې پر پوځي او نیمهپوځي تاسیساتو بریدونه وکړل.
پاکستان د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ، چې د وروستیو نښتو په پایله کې ۱۴۵ تنه بلوڅ وسلوال وژل شوي دي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزیر عبدالمنان عمري د کار عالي شورا په څلورمه نوبتي غونډه کې وویل، په هېواد کې به د بېکارۍ کچې د راټیټولو او د کارموندنې په موخه د درېیو وزارتونو او خصوصي سکټور ترمنځ په ګډه یوه تخنیکي کمېټه رامنځته شي.
د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره وايي، په دې غونډه کې د هېواد په کچه د کارپنځونې پر محور د ملي اقتصادي ودې، د خصوصي سکتور د بېلابېلو برخو ترمنځ د غوره همغږۍ، د داخلي تولیداتو پر پراختیا، د صادراتو د کچې لوړولو او پر وړاندې یې د شته ستونزو د تشخیص، د کم کیفیته توکو له وارداتو څخه د مخنیوي پر څرنګوالي، د نړۍوالو کاري معیارونو تطبیق، د کار بازار د تنظیم او د کارګرو د مزد او د مزد د څرنګوالي په اړه په تفصلي ډول خبرې شوې دي.
د خبرپاڼې لهمخې، په دې غونډه کې عبدالمنان عمري وویل: «په هېواد کې د بېکارۍ کچې د راټیټولو او هېوادوالو ته په بېلابېلو برخو کې د کارموندنې په موخه دې د کرنې، مالدارۍ او اوبو لګولو، کانونو او پټرولیم، صنعت او سوداګرۍ وزارتونو او خصوصي سکتور سره په ګډه یوه تخنیکي کمېټه رامنځته شي».
په دې غونډه کې د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو وزارت د کار چارو مرستیال محمد زاهد احمدزي وويل، چې دوی ژمن دي څو د کار اړوند تقنیني اسنادو، مقرراتو او طرزالعملونو پر بنسټ د کارګرو حقونه خوندي کړي او د خصوصي سکتور د ستونزو د حل لپاره لازمې اسانتیاوې برابرې کړي.
د کاري زمینې د برابرېدو په تړاو دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر نورو بېکاره خلکو سربېره زیاتره دولتي مامورین هم له دندو ګوښه شوي او ورسره د بېکارۍ کچه خورا لوړه شوې ده. له همدې امله، یو زیات شمېر هېوادوال د یوې مړۍ ډوډۍ پیدا کولو لپاره په خطرناکو لارو بهرنیو هېوادونو ته د تګ هڅه کوي؛ خو ډېر کم یې هدف ته رسېږي، ځینې یې په لاره کې خپل ژوند له لاسه ورکوي او یو شمېر نور یې بېرته هېواد ته راشړل کېږي.
طالبان وايي، په بدخشان کې یې د یوې ښځې په ګډون د غلو یوه ۳ کسیزه ډله نیولې ده. د مسوولانو په وینا، دغه ډله د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۳مه) په کشم ولسوالۍ کې له یوه صراف څخه د پیسو د غلا پر مهال لاس په لاس نیول شوې ده.
د بدخشان ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند احسانالله کامګار وايي، د غلو دغه ډله له څه مودې راهیسې د دوی تر څار لاندې وه، چې بالاخره نن په کشم ولسوالۍ کې له یوه صراف څخه د پیسو د غلا پر مهال لاس په لاس ونیول شوه.
د نوموړي په وینا، له دغو غلو ۱۰ زره ډالره او ۲۸ زره افغانۍ هم ترلاسه شوي او بېرته صراف ته سپارل شوي دي.
احسانالله کامګار زیاتوي، دغه بانډ ۴ کسیز دی او تر اوسه د یوې ښځې په ګډون ۳ کسان نیول شوي او د څلورم کس د نیونې لپاره هڅې روانې دي.