رویټرز: امریکا د مهمو منرالونو لپاره د نړۍوال سوداګریز بلاک د جوړولو طرحه وړاندې کړه

د بشري حقونو د څار سازمان په خپل راپور کې په ایران کې د سراسري لاریونونو پر مهال د ایراني ځواکونو له لوري د لاریونوالو ډله‌ییزو وژنو ته په اشارې لیکلي: «داسې شواهد موندل شوي چې ښيي چارواکو د جنورۍ له ۸مې راهیسې د هغو اعتراض کوونکو پر وړاندې چې پر سر او تنه د مرمیو د لګېدو له امله وژل شوي یا ټپیان شوي، په همغږې توګه له غېرقانوني او مرګوني ځواک څخه استفاده زیاته کړې ده».

همدارنګه د بشري حقونو یاد سازمان لیکلي، چې «ایراني چارواکو د خپلو جنایتونو د پټولو لپاره په ټول هېواد کې د انټرنټ او مخابراتي محدودیتونو په لګولو سره ډله‌ییزې وژنې کړې دي».

د یاد راپور په یوه برخه کې راغلي، چې په تېر کال کې په ایران کې په پراخه او سیستماتیک ډول د بشري حقونو سرغړونې شوې دي، چې په دغو سرغړونو کې اعدامونه او د مرګ سزاګانې هم شاملې دي.

د بشري حقونو د څار سازمان ویلي، چې اعدامونه د ناعادلانه محاکمې او له قوانینو څخه د سختو او سیستماتیکو سرغړونو وروسته ترسره شوي؛ په ځانګړې توګه ښځو او قومي اقلیتونو ته چې ډېری یې په سُني مذهب پورې تړاو لري، په پراخه کچه د اعدام سزاګانې ورکړل شوې دي.

د بشري حقونو د څار سازمان کې د ایران لوړپوړی څېړونکی بها صبا وايي: «په تېرو لسیزو کې د حکومت تېرو جنایتونو ته د سزا نه ورکول د دې لامل شول چې په ۲۰۲۵ کال کې اعدامونه او د خلکو وژل خورا زیات شي او زرګونه بې‌ګناه خلک په‌کې ووژل شي».

د بشري حقونو د څار سازمان په یاد راپور کې د ایراني چارواکو له‌خوا د ښځو ضد تګلارو ته هم اشاره شوې او د ښځو پروړاندې د اجباري حجاب، تبعیض او سپکاوی یې د ځپلو د نوې څپې نښې بللې دي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د چهارشنبې په ورځ د فرانسې ۲ ټلوېزیون سره په ځانګړې مرکه کې ویلي: «له روسیې سره په جګړه کې د وژل شویو اوکرایني سرتېرو شمېر ۵۵ زره تنو ته رسېږي».

په وژل شویو سرتېرو کې تازه جذب شوي او مسلکي سرتېري هم شامل دي.

همدارنګه نوموړي ویلي، چې پر یادو رسمي شمېرو سربیره د هغو کسانو شمېر هم خورا لوړ دی، چې د جګړې په ډګر کې لادرکه شوي او برخلیک یې څرګند نه دی.

د اوکراین ولسمشر زېلېنسکي د ۲۰۲۵ کال په فبروري میاشت کې د وژل شویو سرتېرو شمېر نږدې ۴۶ زره ښودلی و.

زېلېنسکي دا څرګندونې پر داسې مهال کړې، چې لا هم د اوکراین او روسیې ترمنځ جګړه دوام لري او دواړه لوري یو بل ته د درنو تلفاتو اړولو ادعاوې کوي.

د پاکستان لومړي وزیر د چهارشنبې په ورځ د کابینې غونډې ته د وینا پرمهال ویلي، چې د نوموړي په ګډون د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر او د پوځ مشر په سیمه کې د کړکېچ د هوارۍ لپاره د ایران له مشرتابه سره په بېلابېلو کچو لیدنې او ټلیفوني خبرې کړې دي.

نوموړي زیاته کړې: «موږ په سیمه کې د ګواښونو په کمولو کې د مرستې لپاره د یو ورور په توګه هر ګام پورته کړی دی. په دې هڅو کې پاکستان یوازې نه دی، بلکې د قطر، ترکیې، مصر، عمان او سعودي عربستان په څېر مهم اسلامي هېوادونه هم شریک دي».

د پاکستان لومړي وزیر هیله څرګنده کړې، چې د دغو ګډو هڅو په پایله کې به د خبرو اترو داسې یوه لار وموندل شي، چې سیمه له اوسني ګواښونکي حالت څخه وژغوري.

د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې په چارو کې د ملګرو ملتونو د دفتر سرپرست الکساندر زویف د چهارشنبې په ورځ د نړۍوالې سولې او امنیت پر وړاندې د ترهګریزو ګواښونو په تړاو د امنیت شورا غونډې ته وویل، چې د داعش خراسان څانګه خپلې لیکې په چټکۍ سره بیا رغوي او د انټرنټ له لارې د نویو کسانو د جذبولو وړتیا یې ساتلې ده.

نوموړي زیاته کړې: «په افغانستان کې داعش خراسان څانګه اوس د سیمې او له سیمې بهر لپاره یو له جدي ګواښونو څخه ګڼل کېږي».

د ملګرو ملتونو یاد چارواکي په کابل کې د داعش وروستي برید ته اشاره کړې، چې په ترڅ کې یې د یوه چینايي وګړي په ګډون اووه کسان ووژل شول او ګڼ نور ټپیان شول.

خو په ورته مهال بیا طالبان ادعا کوي، چې د داعش د ګواښ مخه یې نیولې ده.

د بشري حقونو د څار سازمان اجراییوي رییس فیلیپ بولوپیون ویلي، چې اوس مهال په نړۍ کې ډیموکراسي د ۱۹۸۵ کال کچې ته راغورځېدلې ده.

نوموړي زیاته کړې: «روسیه، چین او امریکا د ۲۰ کلونو وړاندې په پرتله اوس لږ ازاد دي. دمګړی د نړۍ ۷۲ سلنه وګړي تر استبدادي واکمنیو لاندې ژوند کوي».

نوموړي د ټرمپ اداره تورنه کړې، چې په امریکا کې یې د قدرت د کنټرول او توازن ټول سیستمونه کمروزي کړي دي.

فیلیپ بولوپیون له کډوالو سره ناوړه چلند او السلوادور کې ځانګړي زندان ته د سلګونو کډوالو شړل د بشري حقونو خلاف عملونه بللي دي.

د بشري حقونو د څار سازمان په راپور کې راغلي: «ټرمپ په اوکراین کې د روسیې سرغړونې کم ارزښته ښودلي، په سوډان کې یې د جنایتونو د مخنیوي لپاره څه نه دي کړي او پر اسراییل یې فشار نه دی راوړی چې په غزه کې خپل عملیات ودروي».

ورته مهال، سپینې ماڼۍ د دغه راپور په غبرګون کې د بشري حقونو پر څار سازمان سختې نیوکې کړې دي او یاد سازمان یې په «ټرمپ ضد ناروغۍ» تورن کړی دی.

د سپینې ماڼۍ ویاندې ویلي: «ولسمشر ټرمپ د بشري حقونو لپاره تر بل هر چا ډېر کار کړی؛ هغه اته جګړې پای ته ورسولې، د بې‌شمېره کسانو ژوند یې وژغوره او د مذهبي ازادۍ ساتنه یې وکړه».

د بشري حقونو د څار سازم‍ان اجراييوي رییس پر هېوادونو غږ کړی، چې باید د امریکا د اقداماتو پر وړاندې چوپه خوله پاتې نه‌شي او د نړۍوال نظم او بشري حقونو خوندیتوب لپاره دې یو پیاوړی نړۍوال اتحاد جوړ کړي.