له کړاوه ډکه ستنېدنه؛ لنډي کوتل کې د ستنېدونکو کډوالو لارۍ اوښتو پېښه کې ۱۴ کسان ټپیان شوي

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي. راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۳۶۸ کورنۍ د تورخم له لارې، ۲۳کورنۍ د سپین بولدک له لارې، ۲۱ کورنۍ د ورېښمو پله له لارې او ۱۴کورنۍ د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ بیا ویلي، پاکستان هره ورځ نږدې ۲زره افغانان په جبري توګه افغانستان ته ستنوي. دغه اداره وایي، افغانستان کې د ژوند شرایط خورا سخت دي، زده‌کړو ته لاسرسی محدود دی او پر ښځو پراخ بندیزونه لګېدلي چې د راستنېدونکو لپاره یې وضعیت لا کړکېچن کړی.

یادې ادارې پر اېکس پاڼه لیکلي، تېر کال یوازې له پاکستان نه تر یو مېلیون ډېر افغان کډوال افغانستان ته ستانه شي.

د ملګرو ملتونو له‌‌خوا د خپاره شوي نوملړ له مخې؛ د دغه پلاوي غړي د امریکا، یمن، سنګاپور، فرانسې، چین، بنګله‌دېش، کولمبیا او یو شمېر نورو هېوادونو څخه غوره شوي دي. ملګري ملتونه وايي، د دغه پلاوي غړي د اقتصادي او ټولنیزې پراختیا، د چاپېریال ساتنې، د زیان‌مننې د ارزونې او د مقاومت پیاوړتیا په برخو کې تخصص لري.

دغه پلاوی به د پرمختیايي زیان منونکو هېوادونو وضعیت او د هغوی د مقاومت محدودیتونه وڅېړي او د دغه ارزونو پایلې به د پرېکړو د ښه‌والي او د سرچینو عادلانه وېش لپاره وکاروي.

د یاد پلاوي له نورو دندو ترڅنګ یوه دنده دا ده، چې یاد شاخص هر درې کاله وروسته وڅېړي او د پرمختیايي هېوادونو د پرمختګ بهیر وڅاري. ملګرو ملتونو په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د پرمختیايي هېوادونو زیانمنتیا د دوامداره پرمختګ پر وړاندې یو ستر خنډ دی، په ځانګړي ډول په هغو شرایطو کې چې هېوادونه له بهرنیو شاکونو او فشارونو سره مخامخ کېږي.

په کندوز کې د طالبانو د رسنیز دفتر له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، په یاده ناسته کې د راستنېدونکو کډوالو د سرپناه، د کاري زمینې برابرولو او د اړوندو پروژو د پرمختګ په اړه بحثونه وشول.

خبرپاڼه زیاتوي، په ناسته کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ د پروژو عمومي مسوول حاجي ادان د کندوز ولایت د راستنېدونکو کډوالو د شمېر، د هغوی لپاره ځانګړو ښارګوټو او د مرستو د پروګرامونو معلومات ترلاسه کړل.

هغه ویلي: «موږ په کندوز کې د ۴۰۰ کډوالو کورنیو لپاره د سرپناه پروګرام لرو او د کاري زمینې برابرولو په موخه مو د امام صاحب ولسوالۍ کې د غالیو اوبدلو یو مرکز فعال کړی. همداراز د مېوو د ساتنې لپاره د یوې سړې خونې او د لبنیاتو د پروسس مرکز د جوړولو په برخه کې له ځایي ادارې د همکارۍ غوښتنه کوو».

حاجی ادان ډاډ ورکړی، چې د کندوز د کډوالو اړتیاوې به له مرکزي مسوولینو سره شریکې کړي؛ ترڅو کډوالو ته لا زیات خدمات وړاندې شي. خبرپاڼه زیاتوي، چې د کندوز لپاره د طالبانو والي د یادې ادارې مسوولینو ته ویلي په دغه ولایت کې باید طالبانو د ادارو ترڅنګ خیریه بنسټونه هم د سرپناه او نورو برخو کې د کډوالو او بې‌وزلو لاسنیوي لپاره لازم اقدامات ترسره کړي.

د قزاقستان د اورګاډي ملي شرکت ویلي، چې په سیمه کې یې د غلو دانو د سترو صادروونکو هېوادونو له ډلې خپل ځای ساتلی او په نړۍواله کچه خپل حضور پراخوي.

دوی زیاتوي، چې د ۲۰۲۵کال د سپټمبر له میاشتې څخه د ۲۰۲۶کال (د جنورۍ تر ۳۱مې) پورې قزاقستان ۵٫۸ مېلیون ټنه غله صادره کړې. دغه شمېر د تېرکال د ورته مودې پرتله شاوخوا یو مېلیون ټنه زیاتوالی ښيي، هغه مهال دغه کچه ۴٫۸ مېلیون ټنه وه.

مسوولین وایي، چې قزاقستان خپل صادرات په ځانګړي ډول د مرکزي او سوېلي اسیا دودیزو بازارونو ته کوي. د قزاقستان هېواد صادرات ازبکستان ته ۴۹ سلنه زیات شوي دي، چې له ۱٫۸۱۳ مېلیون ټنو څخه ۲٫۷۰۲ مېلیون ټنو ته رسېدلي دي.

مسوولین وايی، افغانستان ته د دغه هېواد صادرات نږدې دوه چنده شوي دي چې له ۲۱۶زره ټنو څخه ۴۱۶زره ټنو ته رسېدلي دي. د یادونې وړ ده، چې د دغه هېواد د غلو دانو صادرات درې برابره شوي دي.

سرچینې وایي، د امریکا او ایران ترمنځ دا مذاکرات د روانې اوونۍ په ترڅ کې د ترکیې په استانبول ښار کې ترسره کېږي.

دا په داسې حال کې ده، چې اکسیوس بیا د دوو باوري سرچینو په حواله خبر ورکړی چې ایران له استانبول څخه عمان ته د مذاکراتو د ځای د بدلولو او همداراز یوازې له امریکا سره د دوه اړخیزو خبرو اترو غوښتنه کړې ده. له دې وړاندې پرېکړه شوې وه، چې د یو شمېر عربي او اسلامي هېوادونو استازي به هم د څارونکو په توګه په دې مذاکراتو کې ګډون ولري.

پاکستانۍ جیونیوز ټلوېزیوني شبکې په خپل راپور کې ویلي، چې کېدای شي د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار په دغو مذاکراتو کې د پاکستان استازولي وکړي.

یوې نړۍوالې رسنۍ د ایراني چارواکو له قوله راپور ورکړی، چې د امریکا او ایران ترمنځ د اټومي پروګرام اړوند خبرې به د جمعې په ورځ یو ځل بیا په ترکیه کې پیل شي. دغه اټومي مذاکرات تر پنځو پړاوونو وروسته د ۲۰۲۳م کال د مې له میاشتې راهیسې ځنډېدلي وو.

د یوې سیمه‌ییزې سرچینې په وینا، د استانبول دغو خبرو ته سعودي عربستان، قطر، عمان، مصر او متحده عربي امارات هم وربلل شوي دي. ایراني سفارتي سرچینې وایي، ایران د استانبول د مذاکراتو په اړه نه ډېر خوشبین دی او نه هم ناامیده. د دوی په وینا، له دغو خبرو به روښانه شي چې ایا امریکا رښتیا هم جدي او د پایلې وړ خبرې غواړي او که نه.

ایراني سفارتي سرچینو دا هم ویلي، چې د ایران دفاعي چمتووالی تر ټولو لوړې کچې ته رسېدلی او تهران هر ډول حالت لپاره بشپړ چمتو دی او د ایران پر دفاعي وړتیاوو هېڅ ډول خبرې اترې نه شي کېدای.