دا هغه تړون دی چې له دوو لسيزو زيات وخت يې دا ډول وسلې تر کنټرول لاندې ساتلې وې.
ټرمپ په خپلې ټولنيزې شبکې «تروټ سوشال» کې لیکلي: «د نيو سټارټ د غځولو پر ځای بايد خپلو اټومي کارپوهانو ته اجازه ورکړو، چې پر يوه نوي، غوره او عصري تړون کار وکړي؛ داسې تړون چې وکولای شي د اوږدې مودې لپاره دوام ومومي».
د وسلو د کنټرول فعالان خبرداری ورکوي، چې د دې تړون پای ته رسېدل کېدای شي د اټومي وسلو د سيالۍ د نوې څپې لامل شي. خو په مقابل کې، په امريکا کې ځينې چارواکي وايي، دغه تړون د واشنګټن توان محدود کړی و، څو د روسيې او چين د اټومي ګواښونو پر وړاندې د مخنيوي لپاره کافي وسلې ځای پر ځای کړي.
د ټرمپ دا څرګندونې د پوتين د هغه وړانديز په غبرګون کې وشوې، چې غوښتل يې دواړه لوري د ۲۰۱۰ کال د «نيو سټارټ» تړون مادو ته د يو بل کال لپاره ژمن پاتې شي. دغه تړون د ۷۰۰ د توغولو پر وسايلو چې توغندي، الوتکې او اوبتلونه پهکې شامل دي، د ۱،۵۵۰ اټومي سرګلولو چت ټاکلی و.
نيو سټارټ تړون د سړې جګړې له وخته راپدېخوا د نړۍ د دوو سترو اټومي قدرتونو ترمنځ د وسلو د کنټرول د تړونونو وروستۍ کړۍ وه. دا تړون يوازې يو ځل د تمديد امکان درلود، چې په ۲۰۲۱ کال کې د روسيې د ولسمشر ولاديمير پوتين او د امريکا د هغه مهال ولسمشر جو بايډن تر موافقې وروسته د پنځو کلونو لپاره وغځول شو.
ټرمپ په خپله ليکنه کې نيو سټارټ «يو بد مذاکره شوی تړون» وباله او ويې ويل، چې دا تړون «په جدي ډول تر پښو لاندې شوی دی». هغه په څرګنده توګه د پوتين هغې پرېکړې ته اشاره وکړه، چې په ۲۰۲۳ کال کې يې د ميداني پلټنو او نورو څارنيزو ميکانيزمونو ځنډولو اعلان وکړ؛ هغه ميکانيزمونه چې د دواړو لوریو د ژمنتيا د ډاډ لپاره جوړ شوي وو. پوتين د دې پرېکړې لامل د روسيې پر وړاندې په جګړه کې له اوکراين څخه د امريکا ملاتړ بللی و.
د سپينې ماڼۍ وياندې کارولين ليوېټ، وويل، چې متحده ايالات به له روسيې سره خبرو ته دوام ورکړي.
د خبرو اترو د لېوالتيا نښې
تر دې وړاندې د کرملین وياند ډيميټري پسکوف ويلي وو، چې روسيه لا هم له امريکا سره خبرو ته چمتو ده، خو شرط يې دا دی چې واشنګټن د پوتين وړانديز ته يو رغنده ځواب ورکړي. هغه ټينګار کړی و: «که رغنده ځوابونه موجود وي، نو خبرې به حتمي ترسره شي».
ملګرو ملتونو هم له دواړو هېوادونو غوښتي، چې دغه تړون بيا راژوندی کړي. کارپوهان وايي، نيو سټارټ يوازې د شمېر محدوديتونه نه ټاکل، بلکې داسې پلټنې يې هم شاملې کړې وې چې د دوو اټومي سيالانو ترمنځ يې د متقابل باور په رامنځته کولو کې مرسته کوله او نړۍ يې لا خوندي کوله.
امنیتي شنونکي خبرداری ورکوي، که دا تړون بديل ونه لري، د ناسمو محاسبو خطر به زيات شي او امريکا او روسيه ښايي د تر ټولو بدو سناريوګانو پر بنسټ د خپلو اټومي زېرمو پراخولو ته مخه کړي؛ په ځانګړي ډول په داسې حال کې چې چين هم په چټکۍ سره خپل اټومي توان زياتوي.
ټرمپ تر دې وړاندې ويلي وو، چې غواړي نيو سټارټ د يو داسې غوره تړون په وسیله بدل کړي، چې چين هم پهکې شامل وي؛ خو بېجينګ تر اوسه له مسکو او واشنګټن سره د خبرو اترو له پيلولو ډډه کړې ده. چين شاوخوا ۶۰۰ اټومي سرګلولې لري، په داسې حال کې چې روسيه او امريکا هر يو نږدې ۴زره اټومي سرګلولې په واک کې لري.
چين د پنجشنبې په ورځ د دغه تړون پای ته رسېدل «د خواشينۍ وړ» وبلل او له امريکا يې وغوښتل، چې له روسيې سره د «سټراتېژيک ثبات» په اړه خبرې بيا پيل کړي.
په همدې حال کې، اوکراين اعلان وکړ چې د نيو سټارټ پای ته رسېدل د روسيې د هغو هڅو پايله ده، چې غواړي «د نړۍوال امنيتي جوړښت ټوټه ټوټه کړي» او دا يې «د اټومي باجاخيستنې بله وسيله» وبلله.
کارپوهان خبرداری ورکوي، چې د هر ډول محدوديتونو په نشتون کې امريکا او روسيه کولای شي په څو کلونو کې سلګونه نورې اټومي سرګلولې ځای پر ځای کړي؛ داسې وضعيت چې د دوی په وينا، نړۍ به د ستراتيژيکې بېثباتۍ لا ډېرې خطرناکې مرحلې ته ننباسي.
