طالبان وايي د واورې ښوییدنې او سیلابونو له امله په یوه ورځ کې پنځه کسان مړه شوي

رحمت الله نبیل نن جمعه د سلواغې پر ۱۷مه پر اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې په وروستیو کې د پاکستان د پوځي مشرتابه له‌خوا غزې ته د پاکستاني پوځي ځواکونو د لېږلو له پرېکړې وروسته، د پاکستان یو شمېر مخکښ شیعه علماوو چې په هغوی کې علامه سید نذیر عباس نقوي چې د پاکستان د شیعه علماوو د شورا له مشرانو څخه دی، د دې پرېکړې پر وړاندې سخت او ښکاره دریځ خپل کړی دی.

نبیل ادعا کړې ده، چې د شته معلوماتو له مخې، د نن ورځې برید د پاکستان د څارکرې ادارې پورې تړلې جهادي ډلې حرکت‌المجاهدین له‌خوا ترسره شوی دی.

که څه هم د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د اسلام اباد نننی برید غندلی خو د پاکستان د دفاع وزیر خواجه محمد اصف ویلی، چې په اسلام اباد کې د شیعه وو په جومات کې چاودنه یو ځانمرګی برید و.

هغه وویل، چې افغانستان ته د بریدګر سفر ثابت شوی او د هند او طالبانو ترمنځ د اړیکو او همکارۍ نښې نښانې شتون لري او پاکستان به په خپل ټول ځواک سره د دې برید ځواب ورکړي.

تروسه کومې وسلوالې ډلې د برید مسوولیت نه دی منلی.

چاودنه د جمعې د لمانځه پرمهال وشوه او لږترلږه ۳۱ کسان یې ووژل او ۱۶۹ نور یې ټپیان کړل.

څارنوال ډېنیل اوسکرافټ د فبرورۍ په ۵مه وویل چې دواړه تورن کسان، احمد ملاخېل او محمد کبیر، دروغ ویلي دي. د هغه په وینا، ملاخېل داسې څرګندونې کړې دي چې د منلو وړ نه دي او محمد کبیر خپل بیان څو ځله بدل کړی دی.

محکمې ته ویل شوي چې ملاخېل ادعا کړې وه چې دا نجلۍ وه چې د ۲۰۲۳ کال د جولای په ۲۲مه یې په چیورېل پلیس کې د جنسي اړیکې ټینګار کاوه او حتا تر دې چې هغه یې ناوړه ویډیو جوړولو ته هڅولی و. څارنوال دا ادعاوې «د نه منلو وړ» وبللې.

ملاخېل دا هم ویلي وو چې نجلۍ هغه تعقیب کولو او ورته یې ویلي وو چې ۱۹ کلنه ده. خو څارنوال جرګې ته وویل چې ملاخېل هېڅ ډول پښیماني نه ده ښودلې او ټول مسوولیت یې پر نجلۍ ور اچولی دی.

اوسکرافټ وویل چې تورن غواړي محکمه دې باور وکړي چې هغه هېڅ غلط کار نه دی کړی او یوازې یې د نجلۍ غوښتنې تعقیب کړې دي، خو دا دریځ «د شواهدو پر وړاندې د نه منلو وړ چلند» دی.

محاکمه لا روانه ده.

د پاکستان د دفاع وزیر د اېکس په یوه یادښت کې لیکلي: «هغه کسانو چې په جومات کې لمونځ کوونکي شهیدان کړي دي د دین او هېواد دښمنان دي.دا ثابته شوې ده چې په دې برید کې ښکیل ترهګر په افغانستان کې شتون درلود.»

د خواجه اصف په وینا، د پاکستان امنیتي ځواکونو د ځانمرګي بریدګر سره نښته وکړه، چې بیا یې د لمونځ کوونکو په وروستي قطار کې ځان ته چاودنه ورکړه.

خواجه اصف زیاته کړه، چې پاکستان باید «په افغانستان کې د ترهګرو کمپونه» له منځه یوسي.

چاودنه د جمعې د لمانځه پرمهال وشوه او لږترلږه ۳۱ کسان یې ووژل او ۱۶۹ نور یې ټپیان کړل.

د مړو شویو د شمېر د لوړېدو احتمال شته.

پاکستاني چارواکو وویل، چې په اسلام اباد کې د شیعه ګانو د جومات په برید کې ۳۱ کسان وژل شوي او ۱۶۹ نور ټپیان دي.

د روان کال د سلواغې پر ۱۷مه د اسلام اباد په ترلای سیمه کې د خدیجه کبرا په جومات کې د جمعې د لمانځه پر مهال خونړۍ چاودنه وشوه.

تر اوسه پورې کومې ډلې د چاودنې مسؤلیت نه دی منلی.

د اسلام اباد د پولیسو ویاند وویل چې د چاودنې څرګندوالی لا تر اوسه نه دی معلوم.

په همدې حال کې عیني شاهدانو ویلي چې دا برید د ځانمرګي بریدګر له خوا رامنځته شوی دی.

په اسلام اباد کې د امریکا سفارت دا برید غندلی او ویلي یې دي چې متحده ایالات د سولې او امنیت د پرمختګ لپاره د پاکستان د هڅو ملاتړ ته دوام ورکوي او د ثبات د ودې لپاره په ګډه کار کولو ته ژمن دی.

د سفارت په بیان کې ویل شوي، چې متحده ایالات په دې سخت وخت کې د پاکستان سره ولاړ دی.

بل خوا په اسلام اباد کې د ایران سفیر رضا امیري مقدم دا برید یو ترهګریز برید وباله او د قربانیانو له خپلوانو سره یې خواخوږي څرګنده کړه.

په دې غونډه کې، چې لسګونو افغان محصلینو او د سفارت طالب استازو پکې ګډون درلود، د طالبانو سفیر مولوي سردار احمد شکیب د ځوانانو پر علم، تخصص او «صادقانه ژمنتیا» خبرې وکړې او ټینګار یې وکړ چې افغانستان د نوي نسل پوهې ته اړتیا لري. خو دګډونوالو پوښتنه دا وه، چې ایا دا اړتیا یوازې د ویناوو تر کچې محدوده ده، که د عملي ملاتړ بڼه هم لري؟

ډېری افغان محصلین په پاکستان کې له جدي ستونزو سره مخ دي. د لارو بندښت، د ویزو نه تمدید، د نیول کېدو او جبري شړلو وېره هغه واقعیتونه دي چې د غونډې له رسمي اجنډا بهر پاتې شوي و.

یو شمېر محصلین وایي، د زده کړو تر بشپړېدو وروسته نه شي کولای افغانستان ته ستانه شي او نه هم په پاکستان کې د قانوني پاتې کېدو ډاډ لري. له بلې خوا، د افغانستان دننه د لوړو زده کړو محدودیتونه، په ځانګړي ډول د ښځو پر وړاندې، دا پوښتنه لا پسې جدي کوي چې فارغ شوي ځوانان به له خپلو مهارتونو څنګه او چېرته ګټه واخلي.

بل لور ته، که څه هم د طالبانو سفیر د محصلینو د ملاتړ ژمنه تکرار کړه، خو تر اوسه د ویزو، استوګنې او قانوني خوندیتوب په برخه کې د سفارت عملي رول د نیوکو سره مخ دی. د محصلینو په باور، تشریفاتي غونډې د ورځنیو ستونزو بدیل نه شي کېدای.

دا مراسم په داسې وخت کې ترسره شول، چې ځینې پاکستاني محصلین هم د افغانستان د تګ راتګ د محدودیتونو له امله په افغانستان کې بند پاتې دي، او دواړو خواوو ته د زده کړو فضا د سیاست قرباني شوې ده.

د څارونکو په اند، تر هغو چې د محصلینو اساسي ستونزې حل نه شي، د فراغت دا ډول مراسم د بریاوو نمانځنه نه، بلکې د تضادونو یو ژوندی انځور وړاندې کوي، هغه تضاد چې د هیلو او واقعیت ترمنځ واټن لا پسې ژوروي.