په اسلام‌اباد کې د شیعه‌وو په یوه جومات کې چاودنې ۳۱ تنه وژلي او ۱۶۹ نور ټپیان دي

د پاکستان د پوځ د عامه اړیکو دفتر د پنجشنبې په ورځ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې په بلوچستان کې یې د «رد الفته ـ۱» تر نامه لاندې عملیات نن پای ته ورسېدل.

په خبرپاڼه کې راغلي، چې یاد عملیات یې د هغو وسله‌والو ډلو پر ضد ترسره کړي، چې د هند له‌خوا یې ملاتړ کېده او موخه یې د ملکي وګړو، ښځو او ماشومانو په نښه کول و.

خبرپاڼه زیاتوي، چې یاد عملیات د جنوري په ۲۹مه نېټه په پنجګور او هرنايي ولسوالیو کې پیل شول، چې وروسته د بلوچستان نورو سیمو ته هم وغځول شول. د پاکستان د پوځ په خبره، په یادو عملیاتو کې یې د وسله‌والو پټنځایونه له‌منځه وړي او ۲۱۶ وسله‌وال یې هم وژلي دي.

د پاکستان د پوځ په خبرپاڼه کې راغلي، چې په تېرو اتو ورځو کې د وسله‌والو د بریدونو او چاڼیزو عملیاتو په ترڅ کې ۳۶ ملکي وګړي او ۲۲ سرتېري هم وژل شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د بلوڅ ازادۍ پوځ د کوټي ښار په ګډون د بلوچستان په لسو سیمو کې هم‌مهاله بریدونه ترسره کړل. د پاکستان امنیتي ادارې او د بلوڅ ازادۍ پوځ یو بل ته د درنې مرګ‌ژوبلې ادعاوې کوي.

دا مراسم د پاکستان د لومړي وزیر په دفتر کې ترسره شول، چې په‌کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ۲۹ ډوله همکاریو تړونونو او تفاهم‌لیکونو اړوند اسناد په بېلابېلو برخو کې سره تبادله شول.

په دې مراسمو کې د دواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزارتونو ترمنځ د ډیپلوماټیکو همکاریو د پیاوړتیا لپاره یو تفاهم‌لیک لاسلیک شو. همداراز، د پاکستان او ازبکستان ترمنځ د ترجیحي سوداګرۍ د تړون په چوکاټ کې د توکو د نوملړ د پراخولو اړوند یو پروتوکول هم تبادله شو.

د پاکستانۍ جیونیوز ټلوېزیوني شبکې راپور وایي، دواړو لوریو د یو ‌سیمه‌ییز فورم پر جوړولو هوکړه وکړه او د دفاعي همکاریو د عملي پلان اړوند اسناد یې وروستي کړل. سربېره پر دې، د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې د مبارزې او د طبیعي پېښو د مدیریت، د خوړو د خوندیتوب او د کرنیزو څېړنو په برخه کې د همکاریو تفاهم‌لیکونه هم لاسلیک شول.

پاکستان او ازبکستان د نشه‌یي توکو د قاچاق پروړاندې د مبارزې لپاره هم یو تړون لاسلیک کړ. همدارنګه، د نباتاتو د ساتنې په برخه کې د همکاریو یو پروتوکول، د سپورټ په برخه کې د تفاهم یادښت او د کانونو او ځمک‌پوهنې (جیولوجي) په برخو کې د همکاریو اسناد د دواړو هېوادونو ترمنځ تبادله شول.

ورپسې، د محکومو بندیانو د تبادلې په اړه یو تړون، د معلوماتي ټېکنالوژۍ په برخه کې د همکاریو تفاهم‌لیک او همداراز د ساینس، زده‌کړو، ساتنې او د فرهنګي میراث د څېړنو په برخه کې د همکاریو تړونونه هم لاسلیک شوي دي.

دواړو هېوادونو همدارنګه د وړو او منځنیو کاروبارونو د پراختیا، د سمندري چارو او د سوداګرۍ د اسانتیا، د درمل جوړونې صنعت، د ټوکر (نساجۍ) صنعت او د فرهنګي همکاریو د پراخولو په موخه د همکاریو اسناد هم سره تبادله کړل.

د نږدې دوه‌اړخیزو اړیکو د درناوي په موخه د پاکستان حکومت اعلان وکړ، چې د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف ته به افتخاري دوکتورا ورکړي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف په دې مراسمو کې د وینا پر مهال وویل: «موږ د ازبکستان د ولسمشر او د هغه د مل پلاوي له پاکستان څخه د سفر هرکلی کوو او پرې ډېر خوښ یو».

شهباز شریف ټینګار وکړ، چې د ازبکستان د ولسمشر رول د دواړو هېوادونو د اړیکو په ټینګښت کې ډېر ارزښتناک دی او زیاته یې کړه: «د وخت په تېرېدو سره د پاکستان او ازبکستان اړیکې لا پیاوړې شوې دي. تاریخي واقعیتونه زموږ د نږدې اړیکو څرګندونه کوي او د دواړو هېوادونو لپاره د یوه روښانه راتلونکي زېری ورکوي».

هم‌مهاله، طالبانو له اسلام‌اباد سره خپلې اړیکې خړې کړي؛ خو بیا یې له ازبکستان سره اړیکې ډېرې کړي او سوداګري یې هم ورسره د پام وړ زیاته شوې ده. افغانستان د منځنۍ اسیا سره د پاکستان او د هند سوداګرۍ اصلي مسیر ګڼل کېږي.

اصف دُراني پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې په بلوچستان کې تاوتریخوالی یوه جدي اندېښنه ده او باید پرته له کوم ابهام او ځنډ څخه وغندل شي.

نوموړي ویلي، حکومت حق او مسوولیت لري چې د خپلو وګړو او نظم ساتنه وکړي، خو تېر ته په کتو که څه هم پوځي عملیات تاوتریخوالی کمولی شي، خو شخړه په بشپړه نه پرې حل کېږي.

دُراني زیاته کړې: «هغه ثبات چې یوازې د زور له لارې ترلاسه کېږي، خورا نازک او ډېری وخت موقتي وي».

نوموړي دا څرګندونې تر هغه وروسته وکړې، چې په بلوچستان کې د بلوڅ ازادۍ پوځ له بریدونو وروسته په یاد ایالت کې پوځي عملیات پیل شول او چارواکو ویلي و، چې لسګونه بلوڅ وسله‌وال یې وژلي دي.

اصف دُراني ویلي، چې په بلوچستان کې د وسله‌والې مبارزې، کمزورې حکومتولۍ، اقتصادي محرومیت او د واقعي استازولۍ د نشتوالي ستونزې یوازې په پوځي لارو نه حل کېږي.

نوموړي خبرداری ورکړی، چې د یادو ستونزو د نه حل په صورت کې به د تاوتریخوالي لړۍ په نویو بڼه راڅرګنده شي.

اصف دُراني زیاته کړې: «ټاکل شویو صوبايي بنسټونو ته د رښتینې واکمنۍ د زمینې برابرول، پر پراختیايي لومړیتوبونو شفاف کنټرول او په پرله‌پسې ډول د قانون حاکمیت ته غاړه اېښودل د بلوچستان د ستونزې حل دی».

نوموړي ویلي، چې په بلوچستان کې ثبات هغه وخت ممکن دی چې د تاوتریخوالي پروړاندې د سختوالي ترڅنګ په سیاست، حکومتولۍ او عدالت کې له انصاف څخه کار واخیستل شي.

دا څرګندونې د روغتیا نړیوال سازمان عمومي رییس د یاد سازمان د ۱۵۸م اجرایوي بورډ غونډې ته راپور کې کړې دي. د راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال د اکتوبر تر ۲۲مې پورې په ټوله نړۍ کې د پولیو ویروس ډول ۱ ټولې ۳۸ پېښې ثبت شوې دي، چې دا شمېر د ۲۰۲۴ کال د همدې مودې په پرتله کمې دي. خو ټولې دا پېښې یوازې په افغانستان او پاکستان کې ثبت شوې دي، چې لا هم د پولیو د پېښو د ثبت یوازیني هېوادونه دي.

د روغتیا نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې د پولیو د له منځه وړلو پرمختګ نازک دی، ځکه چاپېریالي ازموینو ښودلې چې ویروس د اصلي لېږد له سیمو هاخوا هم موندل شوی، حتا په هغو سیمو کې چې ښکاره دغه ویروس نه دی ثبت شوی. دا حالت د ویروس د پټې خپرېدنې اندېښنې زیاتوي.

د راپور له مخې، د پولیو ویروس په ځانګړي ډول د افغانستان په سوېلي ولایتونو او د خېبر پښتونخوا په سوېلو سیمو کې متمرکز پاتې دی. په افغانستان کې د واکسین د پوښښ د لوړولو لپاره نوې عملیاتي تګلارې پلي شوې دي، چې په ختیزو سیمو کې یې د ویروس په کمېدو کې مرسته کړې ده. په سوېل کې بیا د کور په کور واکسین پر پراخېدو کار روان دی.

په پاکستان کې د پولیو ملي بېړنی پلان (۲۰۲۴–۲۰۲۵) په لوړ سیاسي ملاتړ سره پلي کېږي، خود روغتیا نړیوال سازمان وايي چې لا هم د خېبر پښتونخوا، کوټې او کراچۍ په ځینو سیمو کې د واکسین د کیفیت ستونزې شته.

د نایجیریا شمال، د چاډ جهیل حوزه، سومالیا، اېتوپیا او یمن لا هم د لوړ خطر سیمې بلل کېږي.

د روغتیا نړیوال سازمان وايي، د پولیو پروګرامونه اوس د نویو واکسینونو او د منظم واکسین له سیستم سره د ادغام پر لور روان دي، څو هغو ماشومانو ته ورسېږي چې هېڅ واکسین یې نه دی ترلاسه کړی.

د پاکستان ولسمشر اصف علي زرداري په ایکس خواله رسنۍ کې ویلي، چې د ازبکستان د ولسمشر یې تود هرکلی کړی او دا سفر یې د دواړو هېوادونو ترمنځ د دوه‌اړخیزو اړیکو او سیمه‌ییز اتصال د پیاوړتیا لپاره مهم ګام بللی دی.

په پیغام کې راغلي، چې دغه سفر به د پاکستان او ازبکستان ترمنځ د سیاسي، اقتصادي او سوداګریزو همکاریو د پراختیا ترڅنګ د سیمې د هېوادونو ترمنځ اړیکې لا ټینګې کړي.

تمه ده، چې د دې سفر پر مهال د دواړو هېوادونو مشران د دوه‌اړخیزو اړیکو، سوداګرۍ، ترانزیټ او سیمه‌ییزو همکاریو پر مهمو موضوعاتو خبرې اترې وکړي.