ایران د یوه افغان په ګډون ۵ کسان اعدام کړي دي

رویټرز خبري اژانس د شنبې په ورځ، د سلواغې په ۱۸مه نېټه راپور ورکړی چې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي ویلي، دغه شپني بریدونه د روسیې له‌خوا د څه باندې ۴۰۰بې‌پیلوټه الوتکو او شاوخوا ۴۰توغندیو په وسیله ترسره شوي دي.

زېلېنسکي ویلي، روسیې کولی شول چې د رښتینې ډیپلوماسۍ لاره غوره کړي، خو پر ځای یې هر ځل نوې پوځي حملې ترسره کوي. هغه زیاته کړه:«دا ډېره مهمه ده هغه کسان چې د درې‌اړخیزو مذاکراتو ملاتړ کوي، دې وضعیت ته ځواب ووايي. مسکو باید ونه‌شي کولای چې سړه هوا د اوکراین پر وړاندې د فشار د وسیلې په توګه وکاروي.»

د راپور له مخې، د مسکو او کیېف ترمنځ د جګړې نږدې څلور کاله وروسته، د اوکراین د انرژۍ سکتور د پرله‌پسې روسي بریدونو، د جګړې زیانونو او د ژمي د سختې یخنۍ له امله د جدي سقوط له ګواښ سره مخ دی.

د اوکراین ولسمشر همداراز ویلي، چې د امریکا د متحدو ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د روان کال د جون میاشت د روسیې او اوکراین ترمنځ د هوکړې لپاره وروستۍ نېټه ټاکلې ده.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې د پروګرام له مخې، ۱۲۰۰هغو کډوالو ته چې په جبري ډول له ګاونډیو هېوادونو راستانه شوي، ټولټال ۶میلیونه افغانۍ نغدي مرسته او ۳۰۰ټنه غنم وېشل کېږي.

دغه راستنېدونکي اکثراً هغه کورنۍ دي چې د جنګ او اقتصادي ستونزو له امله په تیرو څو کلونو کې له خپلو سیمو کډه شوي او اوس بیرته خپل اصلي ټاټوبي ته راستنېږي. د کډوالو ډیری کورنۍ د خوراک، سرپناه او لومړنیو اړتیاوو له کمښت سره مخ دي، او د دې مرستو موخه د دوی د ژوندي پاتې کېدو او ورځنیو اړتیاوو پوره کول دي.

د یاد ولایت د علماوو شورا مرستیال، مولوي امان‌الله حقاني، په دې اړه ویلي چې طالبان هڅه کوي تر خپلې وسې د راستنېدونکو ستونزو ته پر وخت رسېدنه وکړي او د اړینو خدماتو چمتو کولو لپاره اقدامات وکړي.

هغه په خپلې وروستي وینا کې د پاکستان د حکومت هغه ادعاوې چې تل افغانستان د ناامنیو لپاره مسوول بولي، له ننګ سره مخ کړې. هغه په ټینګار سره وویل:«که ترهګر له افغانستان څخه راځي، نو زه پوښتنه کوم چې ولې دغه ترهګر ایران یا چین ته نه ځي؟ ولې دا ترهګري یوازې زموږ په برخلیک کې لیکل شوې ده؟»

حمدالله د پاکستان د لوی درستیز جنرال عاصم منیر د څرګندونو په اړه وویل چې هغه ویلي و: «هېوادونه چې پوځ ونه لري، د سوریې او لبنان په څېر کېږي.» حمدالله په ځواب کې وویل:«موږ د نړۍ لومړۍ پوځ، لومړني استخباراتي ځواک (ای ایس ای) او اټومي ځواک لرو. که ټول ځواکونه لرو، نو ولې موږ د سوریې او لبنان په وضعیت کې یو؟ ولې هره ورځ زموږ په سړکونو د جنازو مراسم ترسره کېږي؟»

هغه زیاته کړه چې د عدالت غږ په پاکستان کې خاموشېږي:«موږ د جسدونو ترلاسه کولو څخه نه وېرېږو، بلکې د دې څخه وېرېږو چې د پوښتنو کولو په خاطر سزا ونه ګورو.»

حمدالله ټینګار وکړ چې د خلکو د وینې د مطالبه کولو حق لري او په دې لار کې له هېڅ چا نه وېرېږي.

دا څرګندونې په داسې وخت کې شوې، چې په اسلام اباد کې د داعش له وروستي ځانمرګي برید وروسته د پاکستان چارواکو بیا د افغانستان پر ضد تورونه لګولي دي. حمدالله چې خپله د کوټې اوسېدونکی دی، باور لري چې د پاکستان امنیتي ستونزې د کورنیو ناکامیو او مدیریتي نیمګړتیاوو له امله رامنځته شوې، نه د ګاونډیو هېوادونو د کړنو له امله.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنېټ نن شنبه، د سلواغې پر ۱۸مه د پاکستان د بشري حقونو مخکښې فعالې یوه خبره په اېکس کې له خپل یادښت کې لیکلي، چې «زه به د خلکو د اساسي حقونو په اړه جوړجاړی ونه کړم»

د طالبانو د بیاځلي واک ته رسېدو سره دې ډلې په افغانستان کې نجونې له شپږم ټولګې پورته له زده کړو محرومې کړي دي او د مېرمنو پر کار کولو یې بندیز لګولی دی.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت نن شنبه، د سلواغې په ۱۸مه په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې ددې ډلې د کورنیو چارو وزارت د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې معینیت د دفتر د مشر حسیب الله احمدي په مشرۍ اته کسیز پلاوی، چې پکې د یاد معینیت یو شمېر رئیسان او د عامې روغتیا وزارت مسؤلین شامل دي، د اندونیزیا پلازمېنې جاکارتا ته په سفر روان شو.

دوی زیاتوي، چې دا پلاوی په کابل کې د ملګرو ملتونو د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې ادارې (UNODC) په رسمي بلنه او د جاپان هېواد په مالي همکارۍ، په هغه ناسته کې د ګډون په موخه سفر کوي چې د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې او د روږدو کسانو د درملنې په برخه کې د ګډو هڅو په هدف جوړه شوې ده.

د طالبانو د بیا ځلي واک ته رسېدو سره د کابل ښار په ګډون له ولایتونو څخه زرګونه تنه په نشه‌يي توکو روږدي کسان راټول کړي دي او ځیني یې د تداوی وروسته خپلو کورونو ته رخصت کړي دي.