ندا محمد ندیم د یوې مدرسې فارغانو ته؛ د افغانستان ادارو د «چلولو» لپاره ستاسو رول مهم دی

د کابل ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د شنبې په ماخوستن (د سلواغې ۱۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، تېره شپه (جمعه د سلواغې ۱۷مه) د کابل ښار د ۲۱مې ناحیې د ۷م ګذر اړوند په یوه کور کې د ګاز نیونې له امله ۸ کسان مړه شوي دي.

خبرپاڼه کاږي، سبا (یکشنبه د سلواغې ۱۹مه) به یو پلاوی یاد کور ته واستول شي او د پېښې د څرنګوالي د معلومولو او همدردۍ له څرګندولو سربېره به له متضررې کورنۍ سره مرستې هم وکړي.

د یادونې وړ ده، چې په ژمي موسم کې په کابل کې ډېری کورنۍ د اقتصادي ستونزو له امله یا په یخنۍ کې شپې او ورځې تېروي او یا د ګازو په وسیله خپل کورونه تودوي او په دې سره بیا دغه ډول مرګونې پېښې هم رامنځته کېږي.

د هرات ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر په همدې تړاو د شنبې په ورځ (د سلواغې ۱۸مه) د اسلام‌جار یو غږیز کلپ خپور کړی دی. اسلام‌جار په دې کلپ کې د اداري فساد پر وړاندې د «شدیدې» مبارزې له دوام څخه خبر ورکړی او زیاته کړې یې ده: «زه اداري مفسد ته د یوه اختطاف کوونکي په سترګه ګورم، یعنې که یې مرګ روا وای، اوس مې درته ویل چې ویې وژنئ، خو اوس چې قانون زموږ لاسونه تړلي دي، موږ هغوی باسو، عزل کوو، ورک کوو او بندي کوو یې».

نوموړي همداراز د هرات ولس ته په ټينګار سره ویلي: «هېڅ اداري مفسد ته په هره برخه کې چې وي، کرنه، برېښنا او ... په هېڅ صورت سر خم نه کړئ، ان که څوک لاسلیک هم ځنډوي یوازې موږ ته خبر راکړئ».

د هرات د رسنیو دفتر په دې تړاو چې د دوی دغه والي چېرې او په کوم مناسبت خبرې کړي، څه نه دي ویلي، خو نن په هرات کې یو خصوصي معالجوي روغتون د اسلام‌جار په ګډون سره پرانېستل شوی دی.

د دغه طالب چارواکي څرګندونې په داسې حال کې دي، چې د روڼتیا نړۍوال سازمان تېر کال د یوه راپور په خپرولو سره اعلان وکړ، چې افغانستان د اداري فساد د ۱۸۰ هېوادونو په نوملړ کې ۱۶۵م ځای لري. د دغه نوملړ له‌مخې، د طالبانو اداره د وړم کال پرتله ۳ درجې نور هم فاسده شوې ده.

د هلمند د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د سلواغې ۱۸مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دغو قاچاقي موادو کې انساني درمل، د بخار ګوشکۍ او نور مواد شامل دي او له مرکز لښکرګاه ښار سربېره د صفري ټکو او همداراز ګرمسېر ولسوالۍ په شاوخوا سیمو کې ترلاسه شوي دي.

په خبرپاڼه کې د یادو توکو د مبدا یا صادروونکي هېواد د نوم په اړه څه نه‌دي ویل شوي، خو تر دې مخکې دغه ډول مواد د بهرامچې له لارې له پاکستان څخه هېواد ته راوړل کېدل.

له شاوخوا درېیو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوې او اوس یو شمېر کسان هڅې کوي، چې په قاچاقي توګه دواړو خواو ته د اړتیا وړ مواد ولېږدوي.

د یادونې وړ ده، چې تر دې مخکې هم په هلمند کې زرګونه کیلوګرامه قاچاقي مواد ترلاسه او سوځول شوي دي.

په بادغیس کې د طالبانو د امنیه قوماندانۍ ویاند صدیق‌الله صدیقي ویلي، چې تېره شپه یې د بادغیس ولایت د قادس ولسوالۍ اړوند د جهادوستانو په سیمه کې هغه اته کسان نیولي، چې د شپې له تیارې څخه په استفادې به یې په غرونو کې په غېرقانوني توګه د وحشي مرغانو ښکار کاوه.

صدیقي ویلي، چې د یادو ښکاریانو له ډلې یې ځینې د ښکار شویو مرغانو سره یو ځای نیولي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو مشر ملا هبت‌الله اخوندزاده د یو فرمان په صادرولو سره د مرغانو ښکار منع کړی، خو لا هم په ځینو ولایتونو کې خلک د الوتونکو ښکار کوي.

په افغانستان کې د جمهوري نظام په وروستیو کې په ډېریو ختیځو او سویل ختیځو ولایتونو کې د پاکستانۍ کلدارو پر چلښت بندیز ولګېد او طالبانو هم له بیا واکمنېدو سره همدغه سیاست وڅاره. خو داسې ښکاري چې لا هم په ځينو ختیځو او سویل ختیځو ولایتونو کې پر پاکستانۍ کلدارې راکړه ورکړه کېږي.

د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند سید طیب حماد د شنبې په ورځ (د سلواغې ۱۸مه) وویل: «د مومند درې ولسوالۍ امنیه قومندانۍ د کلدارو د بندېدو ګډ کمېسیون نن د دهزار ناو په بازار کې د څارنې پر مهال د کلدارو د کارونې له امله څلور عمده پلورنځي، یو د موبايلونو پلورنځی او یو نانوایي وتړل او مهر و لاک شول».

نوموړي یو ځل بیا خبرداری ورکړ، چې د کلدارو کارونه په مطلق ډول منع ده او په وینا یې له سرغړوونکو سره به قانوني چلند وشي.

د یادونې وړ ده، چې پخوا به په لویدیځو ولایتونو کې ایراني تومان او په ختیځ، سویل ختیځ او سویلي ولایتونو کې په ورځنیو چارو او راکړو ورکړو کې تر ډېره پاکستانۍ کلدارې کارول کېدې، خو د جمهوري نظام په وروستیو کې په ډېریو ولایتونو کې پر بهرنیو اسعارو او په ځانګړې ډول پر پاکستانۍ کلدارو راکړه ورکړه بنده شوه او طالبانو هم د تېر نظام دغه پالیسي تعقیب کړه، خو داسې ښکاري چې طالبان لا تر اوسه په بشپړه توګه پر دغې چارې نه‌دي بریالي شوي.