پاکستان: د اسلام‌اباد د جومات د برید طراح افغان وګړی دی

ددغه سازمان د راپور له مخې، اعدام شوی افغان احمدفرهاد حیدري نومېده او د هرات ولایت اصلي اوسېدونکی و. نوموړی شاوخوا شپږ کاله وړاندې نیول شوی و او د ایران د قضايي نظام له‌خوا د «قتل» په تور د اعدام په سزا محکوم شوی و.

یاد سازمان ویلي، له دغو پنځو زندانیانو څخه څلور تنه د دلو په اتمه او یو تن یې د جدی په ۱۸مه نېټه اعدام شوي دي.

د بشري حقونو بنسټونه وايي، له هغه وروسته چې طالبان په افغانستان کې واک ته رسېدلي، ایران د افغان زندانیانو د اعدام لړۍ په بې‌ساري ډول چټکه کړې ده.

د هه‌نګاو بشري حقونو سازمان د راپور له مخې، ایران یوازې په ۲۰۲۵کال کې لږ تر لږه ۱۸۵۸کسان اعدام کړي دي، چې په دغو کې ۸۵تنه افغان زندانیان هم شامل دي.

د نیول شویو کسانو د هویت په اړه نور جزئیات نه دي خپاره شوي.

دا کسان په اسلام اباد کې د خدیجه الکبرای جومات د مرګوني چاودنې یوه ورځ وروسته د عملیاتو پرمهال نیول شوي دي.

د جمعې د لمانځه پر مهال په برید کې لږ تر لږه ۳۱ کسان ووژل شول او ۱۷۱ کسان ټپیان شول.

بریدګر لومړی ډزې پیل کړې او بیا یې چاودیدونکو توکو ته چاودنه ورکړه.

داعش د دې برید مسؤلیت په غاړه اخیستی دی.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف وویل، چې د دې برید پلان او روزنه په افغانستان کې د داعش لخوا ترسره شوې ده.

دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني چارواکو ورته تورونه تکرار کړي دي، دا هغه ادعاوې دي چې د افغان طالبانو لخوا تل رد شوي دي.

افغان طالبانو دا برید وغانده او دا یې «د اسلامي او انساني ارزښتونو پر ضد» وباله.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې د پروګرام له مخې، ۱۲۰۰هغو کډوالو ته چې په جبري ډول له ګاونډیو هېوادونو راستانه شوي، ټولټال ۶میلیونه افغانۍ نغدي مرسته او ۳۰۰ټنه غنم وېشل کېږي.

دغه راستنېدونکي اکثراً هغه کورنۍ دي چې د جنګ او اقتصادي ستونزو له امله په تیرو څو کلونو کې له خپلو سیمو کډه شوي او اوس بیرته خپل اصلي ټاټوبي ته راستنېږي. د کډوالو ډیری کورنۍ د خوراک، سرپناه او لومړنیو اړتیاوو له کمښت سره مخ دي، او د دې مرستو موخه د دوی د ژوندي پاتې کېدو او ورځنیو اړتیاوو پوره کول دي.

د یاد ولایت د علماوو شورا مرستیال، مولوي امان‌الله حقاني، په دې اړه ویلي چې طالبان هڅه کوي تر خپلې وسې د راستنېدونکو ستونزو ته پر وخت رسېدنه وکړي او د اړینو خدماتو چمتو کولو لپاره اقدامات وکړي.

د عوامي نشنل ګوند د پاچا خان مرکزي دفتر نن شنبه، د سلواغې پر ۱۸مه پر اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې اېمل ولي خان د افراطیت او ترهګرۍ د ټولو ډولونو په وړاندې خپل مخالفت څرګند کړې او خپل دريځ ته به ادامه ورکوي.

نوموړی په دې باور دی، چې پوځي عملیات د مسلې حل نه دی او هغه نیوکه وکړه، چې د تېرا پوځي عملیاتو پرېکړه د ایالتي حکومت په مشوره شوي دي.

دا نیوکې په داسې حال کې کېږي، چې بلوچستان کې د پلوڅو بېلتون غوښتونکو او تېره ورځ د اسلام اباد د جومات بریدونو وروسته سیاسي شخصتونو د پاکستان پر استخباراتي ادارو باندې سختې نیوکې کړي دي او هغوي یې د ترهګریزو بریدونو پر وړاندې ناکامه بللي دي.

هغه په خپلې وروستي وینا کې د پاکستان د حکومت هغه ادعاوې چې تل افغانستان د ناامنیو لپاره مسوول بولي، له ننګ سره مخ کړې. هغه په ټینګار سره وویل:«که ترهګر له افغانستان څخه راځي، نو زه پوښتنه کوم چې ولې دغه ترهګر ایران یا چین ته نه ځي؟ ولې دا ترهګري یوازې زموږ په برخلیک کې لیکل شوې ده؟»

حمدالله د پاکستان د لوی درستیز جنرال عاصم منیر د څرګندونو په اړه وویل چې هغه ویلي و: «هېوادونه چې پوځ ونه لري، د سوریې او لبنان په څېر کېږي.» حمدالله په ځواب کې وویل:«موږ د نړۍ لومړۍ پوځ، لومړني استخباراتي ځواک (ای ایس ای) او اټومي ځواک لرو. که ټول ځواکونه لرو، نو ولې موږ د سوریې او لبنان په وضعیت کې یو؟ ولې هره ورځ زموږ په سړکونو د جنازو مراسم ترسره کېږي؟»

هغه زیاته کړه چې د عدالت غږ په پاکستان کې خاموشېږي:«موږ د جسدونو ترلاسه کولو څخه نه وېرېږو، بلکې د دې څخه وېرېږو چې د پوښتنو کولو په خاطر سزا ونه ګورو.»

حمدالله ټینګار وکړ چې د خلکو د وینې د مطالبه کولو حق لري او په دې لار کې له هېڅ چا نه وېرېږي.

دا څرګندونې په داسې وخت کې شوې، چې په اسلام اباد کې د داعش له وروستي ځانمرګي برید وروسته د پاکستان چارواکو بیا د افغانستان پر ضد تورونه لګولي دي. حمدالله چې خپله د کوټې اوسېدونکی دی، باور لري چې د پاکستان امنیتي ستونزې د کورنیو ناکامیو او مدیریتي نیمګړتیاوو له امله رامنځته شوې، نه د ګاونډیو هېوادونو د کړنو له امله.