په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت (یوناما) د بشري حقونو، د ملکي وګړو د تلفاتو او د طالب چارواکو د پرېکړو د اغېزو په اړه یو لړ راپورونه او اسناد د خپل «اسنادي کتابتون» له لارې عامه لاسرسي ته وړاندې کړي دي.
د یوناما د معلوماتو له مخې، دغه اسناد د ۲۰۲۵ کال څخه د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ تر میاشتې پورې د دې ادارې په اسنادي ارشیف کې ځای پر ځای شوي.
دغه راپورونه د ۲۰۲۵ کال په بېلابېلو پړاوونو کې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ارزوي او د ملکي وګړو تلفات، پر رسنیو لګول شوي محدودیتونه، د مخابراتي اړیکو پرې کېدل او د دغو پرېکړو پر افغانانو اغېزې تر بحث لاندې نیسي.
په دغو اسنادو کې هغه راپورونه هم شامل دي چې په افغانستان کې د ملکي وګړو تلفات او په دغه هېواد کې د بشري حقونو د وضعیت تازه معلومات تر سرلیکونو لاندې چمتو شوي دي. دا راپورونه د یوناما د بشري حقونو د څانګې له لوري د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د پرېکړهلیک له مخې برابر شوي دي.
همدارنګه، د ملګرو ملتونو د سرمنشي راپورونه د افغانستان د وضعیت او پر نړیوالې سولې او امنیت د هغې د اغېزو په اړه، د امنیت شورا ته د ځانګړي استازي د معلوماتي ناستو اسناد، او د بشري حقونو نړیوالې ورځې او د معلولیت لرونکو کسانو د نړیوالې ورځې په مناسبت خپرې شوې اعلامیې هم په دې ټولګه کې ځای لري.
د دغو اسنادو له ډلې، یو راپور د طالبانو له لوري د مخابراتي اړیکو د بندېدو پر مهال د افغانانو د تجربو او پر ورځني ژوند د دې پرېکړو د اغېزو ارزونه کوي، چې د هېواد له بېلابېلو سیمو د لسګونو وګړو د مرکو پر بنسټ چمتو شوی دی.
یوناما ویلي،دغو اسنادو ته د عامه لاسرسي موخه د روڼتیا زیاتول، معلوماتو ته د خلکو لاسرسی اسانه کول او په افغانستان کې د بشري حقونو او د خلکو د ژوند د شرایطو په اړه د عامه پوهاوي لوړول دي.
یوناما د خپل کتابتون د کاروونکو لپاره د لټون او فلټر کولو امکانات وړاندې کړي دي.
د لټون لپاره باید موضوع ورکړل، او د هغه کال مشخص شي.
د دې امکاناتو په کارولو سره، کاروونکي کولی شي په چټکۍ سره هغه اسناد پیدا کړي چې غواړي او د اړتیا پر اساس یې مطالعه یا ډاونلوډ کړي.
