د طالبانو کورنیو چارو وزارت وایي، په فراه ولایت کې د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې ځواکونو د بکواه ولسوالۍ په عملیاتو کې د نشه يي توکو يوه فابریکه کشف کړه او د لسګونو کيلوګرامه نشه يي توکو او تیزابو سره يې وسوځوله.
د وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، په دې فابریکه کې ۲۳ کيلوګرامه ژېړ پوډر، ۱۹ کيلوګرامه تور پوډر او ۸۰ لېتره تیزاب موجود وو.
وزارت ویلي، چې دغه هدفمند عملیات د نشه يي توکو د تولید او قاچاق مخنیوي لپاره ترسره شول.
د راپور له مخې، د نشه يي توکو د پروسس او تولید دغه فابریکه د بکواه ولسوالۍ په یو جلا شوي ځای کې موقعیت درلود، او د دوی د سختو عملیاتو په نتیجه کې له منځه وړل شوې ده.
د بشري حقونو د څار بنسټ د ۲۰۲۶ کال په خپل نړیوال راپور کې ویلي چې د طالبانو چارواکو په ۲۰۲۵ کال کې پر ښځو او نجونو فشارونه لا پسې سخت کړي او د نوو مقرراتو په لګولو سره یې د رسنیو ازادي نوره هم محدوده کړې ده.
د راپور له مخې، په افغانستان کې بشري بحران د بهرنیو مرستو د کمېدو او له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول له پاکستان او ایران څخه، د میلیونونو افغان کډوالو د جبري ستنولو له امله لا پسې خراب شوی دی.
د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې تر اوسه له درې میلیونو زیات افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.
د بشري حقونو د څار ادارې ویلي، طالبان د سختو قوانینو په پلي کولو سره د ښځو د ګرځېدو ازادي او عامه ځایونو ته د هغوی لاسرسی محدود کړی او لا هم له لومړنيۍ دورۍ وروسته د نجونو پر زدهکړو بندیز او د ښځو پر کار محدودیتونه عملي کوي.
د ملګرو ملتونو کارپوهانو دا کړنې «جنسیتي اپارتاید» بللی دی. په همدې تړاو، د جرمونو نړیوالې محکمې (ICC) د جولای په میاشت کې د طالبانو د یو شمېر لوړپوړو مشرانو پر وړاندې د جنسیتي ځورونې او تعقیب په تور د نیولو حکمونه صادر کړي دي.
په راپور کې راغلي چې طالبانو پر رسنیو نوي محدودیتونه لګولي، منتقدین یې په خپلسري توګه نیولي او د اخلاقي قوانینو د پلي کولو تر نامه لاندې یې پر عامو وګړو فشارونه زیات کړي دي. د دې ادارې په وینا، د بهرنیو مرستو کمېدل او د طالبانو پالیسۍ د رسنیو او خبریالانو فعالیتونه کمزوري کړي دي.
د بشري حقونو د څار بنسټ د ارزونې له مخې، په افغانستان کې له ۲۲ میلیونو ډېر خلک د خوړو له سختې ناامنۍ سره مخ دي چېښځې او نجونې تر ټولو ډېر زیان ویني.
دې ادارې له حکومتونو غوښتي چې طالبان د بشري حقونو د سرغړونو د پای ته رسولو لپاره تر فشار لاندې راولي، له افغان ولس سره بشري مرستې زیاتې کړي او د هغو افغانانو له جبري ستنولو ډډه وکړي چې د ځورونې او ځاني ګواښ له خطر سره مخ دي. همدارنګه یې د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو غوښتي چې په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو د څېړنې لپاره د خپلواکو میکانېزمونو مالي او سیاسي ملاتړ وکړي.
د طالبانو تر واک لاندې د کډوالو ستونزو ته د رسېدنې کمېسیون خبر ورکړی، چې تېره ورځ ۵۳۸ کډوالې کورنۍ چې ټول ۲۸۹۵ کسان کېږي، له ایران او پاکستان څخه افغانستان ته جبري ستنې شوې دي.
د دغه کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار تورخم، د کندهار سپین بولدک، د هلمند بهرامچې او د هرات د اسلامکلا له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.
راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۲۳ کورنۍ چې ۲۲۹۳تنه و د تورخم له لارې، ۶۸کورنۍ چې ۳۵۶تنه و د سپین بولدک له لارې،۴۱ کورنۍ چې ۲۲۹تنه وه د بهرامچې له لارې او ۶کورنۍچې ۲۷تنه و د اسلامکلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.
پاکستان په دې وروستیو کې د کډوالو ایستلو لړۍ چټکه کړې ده.
تازه د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ریچارډ بېنټ، د لاهور په یوه کنفرانس کې خبرداری ورکړی چې د افغان کډوالو ایستل هغوی د بشري حقونو د سرغړونو له جدي ګواښ سره مخ کوي.
نوموړي ټینګار کړی چې پاکستان باید خپلو نړیوالو ژمنو ته ژمن پاتې شي او د هغو کسانو له جبري ستنولو ډډه وکړي چې له ګواښ سره مخ دي.
د تاجکستان د نشهیي توکو پر ضد د مبارزې ادارې رییس ظفر صمد ویلي، په تېر ۲۰۲۵ کال کې د تاجکستان امنیتي او پوځي ځواکونو د افغانستان له پولې سره نږدې ۱۷ وسلهوالې نښتې کړې دي، چې په ترڅ کې یې دوه تاجک سرتېري او لس افغانان وژل شوي دي.
ظفر صمد ویلي، په ۲۰۲۴ کال کې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ شپږ وسلهوالې نښتې شوې وې، چې درې افغان قاچاقبران پکې وژل شوي وو.
نوموړي همدارنګه ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د نشهیي توکو کشف او ضبط کچه هم لوړه شوې ده. د نوموړي په وینا، په ۲۰۲۵ کال کې ۲۷۴۲ کیلو ګرامه نشهیي توکي نیول شوي، په داسې حال کې چې په ۲۰۲۴ کال کې دا اندازه ۱۸۲۴ کیلو ګرامه وه.
هغه ټینګار کړی چې د افغان نشهیي توکو کشف نږدې یو ټن زیاتوالی ښيي، او دا د تاجکستان امنیتي ځواکونو هڅې او د پولې د ساتنې موثریت څرګندوي.
د جمهوري نظام پر مهال د ملي امنیت رییس رحمت نبیل ویلي، طالبان ځانونو ته دا حق ورکوي چې د ښځو کالي واغوندي او انسانان ووژني خو یوه نجلۍ د کورنۍ د ژغورنۍ لپاره حق نلري چې د نارینه کالي واغوندي. هغه وايي، دا د ژوند د ساتنې او اخیستلو ترمنځ د دین د تفسیر توپیر ښکاره کوي.
رحمت نبیل په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي: «طالبان ځانته دا حق ورکاوه چې د ښځو کالي واغوندي او انسانان ووژني؛ خو یوه نجلۍ، یوازې د خپلې کورنۍ د ژوندي ساتلو لپاره، اړ کېږي چې د نارینه کالي واغوندي. یو د ژوند د اخیستلو لپاره، بل د ژوند د ساتلو لپاره؛ د هغوی په منطق کې، هغه روا وګڼل شوه او دا ناروا.»
د افغانستان په هلمند ولایت کې یوه نجلۍ چې د درې کلونو راهیسې یې د خپلې کورنۍ د ملاتړ لپاره په یوه چای خانه کې کار کاوه، د طالبانو له خوا نیول شوې ده. ویډیو کې لیدل کېږي چې یو طالب د هغې هویت، د کورنۍ حالت او د کار ځای په اړه پوښتنې کوي، پداسې حال کې چې هغې د هلکانو جامې اغوستي وې ترڅو د طالبانو د بندیزونو په وړاندې مقاومت وکړي.
دا پېښه د طالبانو د واکمنۍ د ښځو د محدودیتونو او د نجونو د ژوند پر محدودیتونو یوه روښانه بیلګه ده، چې د کورنیو د ژغورنې لپاره ځینې نجونې اړ کېږي د ټولنې د بندیزونو او خطرونو په مقابل کې نوې لارې ومومي.
د افغان ایواک بنسټ خبرداری ورکړی، چې د افغان ځانګړې کډوالۍ ویزو (SIV) پروګرام لا هم د امریکا د قانون برخه ده، خو د اجرايي سیاستونو او د کانګرس د بېپروايۍ له امله عملا ځنډول شوی او زرګونه افغان متحدین له جدي خطرونو سره مخ پاتې دي.
افغان ایواک په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د افغان ځانګړې کډوالۍ ویزوپروګرام نه دی لغوه شوی، خو د ویزو صدور، د قضیو پرېکړه او د افغان متحدینو انتقال په بشپړه یا جزوي بڼه درول شوی دی. د دې بنسټ په وینا، دا حالت د اداري ځنډ له امله نه، بلکې د مشخصو سیاسي پرېکړو پایله ده.
اعلامیه څرګندوي، چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ نېټې راهیسې، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ملي امنیت اړوند فرمانونو پر بنسټ، افغان وګړو ته د ویزو ورکړه، د ایس ای وي ویزو په شمول، ځنډولې ده. تر دې وړاندې، د ۲۰۲۵ کال د ډسمبر له لومړۍ نېټې، د افغانایس ای ويځانګړي واحد د هغو غوښتنلیکونو په اړه هم پرېکړې درولې، چې د «چیف اف مېشن» (COM) تایید ته رسېدلي وو.
د افغان ایواک د معلوماتو له مخې، تر اګست ۲۰۲۵ پورې، شاوخوا ۱۷۸ زره او ۱۱۰ کسان د COM رسمي تایید ترلاسه کړی، چې له دې ډلې ۳۳ زره او ۸۸۳ تنه اصلي غوښتونکي او ۱۴۴ زره او ۲۲۷ تنه د هغوی د کورنیو غړي دي، خو لا هم نه دي مرکې ته بلل شوي او نه ورته ویزې ورکړل شوې دي.
اعلامیه زیاتوي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې تر اوسه، امریکا ټولټال ۷۷ زره او ۲۳۲ د SIV ویزې صادرې کړې دي، چې یوازې ۱۷ زره او ۴۷۳یې اصلي غوښتونکو ته رسېدلې دي. افغان ایواک ټینګار کوي، چې دا شمېرې ښيي ستونزه د امنیتي پلټنو نه، بلکې د ویزو د کمښت او سیاسي انتخابونو ده.
په اعلامیه کې همداراز راغلي، چې د ټرمپ د ادارې لهخوا د «انډورینګ ویلکم»د انتقال پروګرام درول، او وروسته په واشنګټن کې د دوو ساتونکو تر وژل کېدو وروسته د افغان ویزو د بهیر کنګل کېدل، هغه مهم اجرایي ګامونه وو چې د افغان متحدینو د انتقال بهیر یې په ټپه ودراوه.
افغان ایواک د امریکا پر کانګرس هم نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې قانون جوړونکو څلور اساسي ګامونه نه دي اخیستي.
اعلامیه خبرداری ورکوي، چې د دې بنبست له امله زرګونه افغان متحدین اوس هم په افغانستان، درېیمو هېوادونو او یا له قانوني بېثباتۍ سره مخ چاپېریالونو کې بند پاتې دي، له خپلو کورنیو بېل شوي او د غچ اخیستنې له جدي ګواښ سره مخ دي، سره له دې چې د امریکا حکومت لهخوا وار له مخه تصدیق او تایید شوي دي.
افغان ایواک په پای کې ټینګار کوي، چې د دې ستونزې حل یوازې هغه وخت ممکن دی، چې کافي ویزې، فعال د انتقال مېکانېزم، د داخلېدو اجازه ورکوونکي سیاستونه او سیاسي اراده په یو وخت کې موجود وي؛ هغه شرایط چې د بنسټ په وینا، دا مهال سره نه یوځای کېږي.