ملګري ملتونه: په کندهار کې ۲۸۶ زره کسانو سره د خوړو مرسته شوې، خو اړتیاوې مخ پر زیاتېدو ده

د ملګرو ملتونو دغه ادارې په ایکس لیکلي، چې له دې لارې د ۲۹۸۰ کورنیو لپاره د اوبو برابرول اسانه شوي او شاوخوا ۶۷۰ هکتاره کرنیزه ځمکه د اوبه خور سیستم ښه شوی دی.

د نشه‌یي توکو او جرمونو پر ضد ادارېلیکلي، چې دا پروګرام د جاپان د نړیوالې همکارۍ ادارې (JICA) په ملاتړ له جون ۲۰۲۵څخه پیل شوی دی. د اوبو د زېرمه کولو نوې جوړښتونه په هغو سیمو کې جوړ شوي چې مخکې د اپیم یا کوکنارو د کرنې لپاره مشهورې وې، او اوس د قانوني کرنیزو محصولاتو د کښت لپاره ګټه ور کوي.

ددغه ادارېچارواکي وايي چې د دې پروګرام هدف دا دی چې د کرنې پر بنسټ د خلکو اقتصادي ژوند ښه کړي، د نشه‌یي توکو تولید کم کړي او د اوبو د موثر استعمال لارې چارې رامنځته کړي.

د دغه وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې چې نن یکشنبه ( د سلواغې ۱۹مه) خپره شوې راغلي چې ، دغه شبکه، پاکو اوبو ته د لاسرسي ستونزو د حل په موخه جوړې شوې دي.

همداراز، په همدې نېټه د غزني ولایت کې هم د اوبو رسولو د یوې نوې شبکې د جوړولو چارې هم پیل شوې دي.

د مسوولینو په وینا، د دغو پروژو په بشپړېدو سره به د یادو سیمو د اوسېدونکو لاسرسی د څښاک پاکو اوبو ته ښه شي.

د وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، په دې فابریکه کې ۲۳ کيلوګرامه ژېړ پوډر، ۱۹ کيلوګرامه تور پوډر او ۸۰ لېتره تیزاب موجود وو.

وزارت ویلي، چې دغه هدفمند عملیات د نشه يي توکو د تولید او قاچاق مخنیوي لپاره ترسره شول.

د راپور له مخې، د نشه يي توکو د پروسس او تولید دغه فابریکه د بکواه ولسوالۍ په یو جلا شوي ځای کې موقعیت درلود، او د دوی د سختو عملیاتو په نتیجه کې له منځه وړل شوې ده.

د راپور له مخې، په افغانستان کې بشري بحران د بهرنیو مرستو د کمېدو او له ګاونډیو هېوادونو، په ځانګړي ډول له پاکستان او ایران څخه، د میلیونونو افغان کډوالو د جبري ستنولو له امله لا پسې خراب شوی دی.

د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې تر اوسه له درې میلیونو زیات افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شوي دي.

د بشري حقونو د څار ادارې ویلي، طالبان د سختو قوانینو په پلي کولو سره د ښځو د ګرځېدو ازادي او عامه ځایونو ته د هغوی لاسرسی محدود کړی او لا هم له لومړنيۍ دورۍ وروسته د نجونو پر زده‌کړو بندیز او د ښځو پر کار محدودیتونه عملي کوي.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو دا کړنې «جنسیتي اپارتاید» بللی دی. په همدې تړاو، د جرمونو نړیوالې محکمې (ICC) د جولای په میاشت کې د طالبانو د یو شمېر لوړپوړو مشرانو پر وړاندې د جنسیتي ځورونې او تعقیب په تور د نیولو حکمونه صادر کړي دي.

په راپور کې راغلي چې طالبانو پر رسنیو نوي محدودیتونه لګولي، منتقدین یې په خپل‌سري توګه نیولي او د اخلاقي قوانینو د پلي کولو تر نامه لاندې یې پر عامو وګړو فشارونه زیات کړي دي. د دې ادارې په وینا، د بهرنیو مرستو کمېدل او د طالبانو پالیسۍ د رسنیو او خبریالانو فعالیتونه کمزوري کړي دي.

د بشري حقونو د څار بنسټ د ارزونې له مخې، په افغانستان کې له ۲۲ میلیونو ډېر خلک د خوړو له سختې ناامنۍ سره مخ دي چېښځې او نجونې تر ټولو ډېر زیان ویني.

دې ادارې له حکومتونو غوښتي چې طالبان د بشري حقونو د سرغړونو د پای ته رسولو لپاره تر فشار لاندې راولي، له افغان ولس سره بشري مرستې زیاتې کړي او د هغو افغانانو له جبري ستنولو ډډه وکړي چې د ځورونې او ځاني ګواښ له خطر سره مخ دي. همدارنګه یې د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو غوښتي چې په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو د څېړنې لپاره د خپلواکو میکانېزمونو مالي او سیاسي ملاتړ وکړي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار تورخم، د کندهار سپین بولدک، د هلمند بهرامچې او د هرات د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۲۳ کورنۍ چې ۲۲۹۳تنه و د تورخم له لارې، ۶۸کورنۍ چې ۳۵۶تنه و د سپین بولدک له لارې،۴۱ کورنۍ چې ۲۲۹تنه وه د بهرامچې له لارې او ۶کورنۍچې ۲۷تنه و د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

پاکستان په دې وروستیو کې د کډوالو ایستلو لړۍ چټکه کړې ده.

تازه د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ریچارډ بېنټ، د لاهور په یوه کنفرانس کې خبرداری ورکړی چې د افغان کډوالو ایستل هغوی د بشري حقونو د سرغړونو له جدي ګواښ سره مخ کوي.

نوموړي ټینګار کړی چې پاکستان باید خپلو نړیوالو ژمنو ته ژمن پاتې شي او د هغو کسانو له جبري ستنولو ډډه وکړي چې له ګواښ سره مخ دي.