په ۲۰۲۵ کال کې په افغانستان کې پر ښځو فشار او د رسنیو محدودیتونه زیات شوي

د دغه کمېسیون د راپور له مخې، دغه کډوال د ننګرهار تورخم، د کندهار سپین بولدک، د هلمند بهرامچې او د هرات د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه ۴۲۳ کورنۍ چې ۲۲۹۳تنه و د تورخم له لارې، ۶۸کورنۍ چې ۳۵۶تنه و د سپین بولدک له لارې،۴۱ کورنۍ چې ۲۲۹تنه وه د بهرامچې له لارې او ۶کورنۍچې ۲۷تنه و د اسلام‌کلا له لارې افغانستان ته ستنې شوې دي.

پاکستان په دې وروستیو کې د کډوالو ایستلو لړۍ چټکه کړې ده.

تازه د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي، ریچارډ بېنټ، د لاهور په یوه کنفرانس کې خبرداری ورکړی چې د افغان کډوالو ایستل هغوی د بشري حقونو د سرغړونو له جدي ګواښ سره مخ کوي.

نوموړي ټینګار کړی چې پاکستان باید خپلو نړیوالو ژمنو ته ژمن پاتې شي او د هغو کسانو له جبري ستنولو ډډه وکړي چې له ګواښ سره مخ دي.

ظفر صمد ویلي، په ۲۰۲۴ کال کې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ شپږ وسله‌والې نښتې شوې وې، چې درې افغان قاچاقبران پکې وژل شوي وو.

نوموړي همدارنګه ویلي چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د نشه‌یي توکو کشف او ضبط کچه هم لوړه شوې ده. د نوموړي په وینا، په ۲۰۲۵ کال کې ۲۷۴۲ کیلو ګرامه نشه‌یي توکي نیول شوي، په داسې حال کې چې په ۲۰۲۴ کال کې دا اندازه ۱۸۲۴ کیلو ګرامه وه.

هغه ټینګار کړی چې د افغان نشه‌یي توکو کشف نږدې یو ټن زیاتوالی ښيي، او دا د تاجکستان امنیتي ځواکونو هڅې او د پولې د ساتنې موثریت څرګندوي.

رحمت نبیل په خپل ایکس پوسټ کې لیکلي: «طالبان ځانته دا حق ورکاوه چې د ښځو کالي واغوندي او انسانان ووژني؛ خو یوه نجلۍ، یوازې د خپلې کورنۍ د ژوندي ساتلو لپاره، اړ کېږي چې د نارینه کالي واغوندي. یو د ژوند د اخیستلو لپاره، بل د ژوند د ساتلو لپاره؛ د هغوی په منطق کې، هغه روا وګڼل شوه او دا ناروا.»

د افغانستان په هلمند ولایت کې یوه نجلۍ چې د درې کلونو راهیسې یې د خپلې کورنۍ د ملاتړ لپاره په یوه چای خانه کې کار کاوه، د طالبانو له خوا نیول شوې ده. ویډیو کې لیدل کېږي چې یو طالب د هغې هویت، د کورنۍ حالت او د کار ځای په اړه پوښتنې کوي، پداسې حال کې چې هغې د هلکانو جامې اغوستي وې ترڅو د طالبانو د بندیزونو په وړاندې مقاومت وکړي.

دا پېښه د طالبانو د واکمنۍ د ښځو د محدودیتونو او د نجونو د ژوند پر محدودیتونو یوه روښانه بیلګه ده، چې د کورنیو د ژغورنې لپاره ځینې نجونې اړ کېږي د ټولنې د بندیزونو او خطرونو په مقابل کې نوې لارې ومومي.

افغان ایواک په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د افغان ځانګړې کډوالۍ ویزوپروګرام نه دی لغوه شوی، خو د ویزو صدور، د قضیو پرېکړه او د افغان متحدینو انتقال په بشپړه یا جزوي بڼه درول شوی دی. د دې بنسټ په وینا، دا حالت د اداري ځنډ له امله نه، بلکې د مشخصو سیاسي پرېکړو پایله ده.

اعلامیه څرګندوي، چې د ۲۰۲۶ کال د جنورۍ له لومړۍ نېټې راهیسې، د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د ملي امنیت اړوند فرمانونو پر بنسټ، افغان وګړو ته د ویزو ورکړه، د ایس ای وي ویزو په شمول، ځنډولې ده. تر دې وړاندې، د ۲۰۲۵ کال د ډسمبر له لومړۍ نېټې، د افغانایس ای ويځانګړي واحد د هغو غوښتنلیکونو په اړه هم پرېکړې درولې، چې د «چیف اف مېشن» (COM) تایید ته رسېدلي وو.

د افغان ایواک د معلوماتو له مخې، تر اګست ۲۰۲۵ پورې، شاوخوا ۱۷۸ زره او ۱۱۰ کسان د COM رسمي تایید ترلاسه کړی، چې له دې ډلې ۳۳ زره او ۸۸۳ تنه اصلي غوښتونکي او ۱۴۴ زره او ۲۲۷ تنه د هغوی د کورنیو غړي دي، خو لا هم نه دي مرکې ته بلل شوي او نه ورته ویزې ورکړل شوې دي.

اعلامیه زیاتوي، چې له ۲۰۲۱ کال راهیسې تر اوسه، امریکا ټولټال ۷۷ زره او ۲۳۲ د SIV ویزې صادرې کړې دي، چې یوازې ۱۷ زره او ۴۷۳یې اصلي غوښتونکو ته رسېدلې دي. افغان ایواک ټینګار کوي، چې دا شمېرې ښيي ستونزه د امنیتي پلټنو نه، بلکې د ویزو د کمښت او سیاسي انتخابونو ده.

په اعلامیه کې همداراز راغلي، چې د ټرمپ د ادارې له‌خوا د «انډورینګ ویلکم»د انتقال پروګرام درول، او وروسته په واشنګټن کې د دوو ساتونکو تر وژل کېدو وروسته د افغان ویزو د بهیر کنګل کېدل، هغه مهم اجرایي ګامونه وو چې د افغان متحدینو د انتقال بهیر یې په ټپه ودراوه.

افغان ایواک د امریکا پر کانګرس هم نیوکه کړې او ویلي یې دي، چې قانون جوړونکو څلور اساسي ګامونه نه دي اخیستي.

اعلامیه خبرداری ورکوي، چې د دې بن‌بست له امله زرګونه افغان متحدین اوس هم په افغانستان، درېیمو هېوادونو او یا له قانوني بې‌ثباتۍ سره مخ چاپېریالونو کې بند پاتې دي، له خپلو کورنیو بېل شوي او د غچ اخیستنې له جدي ګواښ سره مخ دي، سره له دې چې د امریکا حکومت له‌خوا وار له مخه تصدیق او تایید شوي دي.

افغان ایواک په پای کې ټینګار کوي، چې د دې ستونزې حل یوازې هغه وخت ممکن دی، چې کافي ویزې، فعال د انتقال مېکانېزم، د داخلېدو اجازه ورکوونکي سیاستونه او سیاسي اراده په یو وخت کې موجود وي؛ هغه شرایط چې د بنسټ په وینا، دا مهال سره نه یوځای کېږي.

ښاغلي بېنټ د «اسما جهانګیر» د یاد غونډې په کنفرانس کې، په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ته، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو حالت ته اشاره وکړه او ویې ویل چې دا هېواد د ډېرو خلکو د بېرته ستنېدو لپاره خوندي نه دی.

د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي د ښځو او نجونو پر زده‌کړو او کار د بندیزونو یادونه وکړه او ویې ویل چې خبریالان، د بشري حقونو مدافعان، پخواني دولتي چارواکي، قومي او مذهبي لږکي او نور هغه کسان چې د مخالفینو په توګه ګڼل کېږي، له ګواښونو او خپل‌سرو نیونو سره مخ دي.

هغه زیاته کړه: «یوازې تېر کال کې له دوو میلیونو ډېر افغانان افغانستان ته ستانه شوي یا اړ ایستل شوي چې بېرته ستانه شي، چې له دې ډلې سلګونه زره یې یوازې له پاکستانه وو.

ډېری دا کسان د نیول کېدو له وېرې ستانه شوي، نه د خپلې خوښې له مخې.»

د بېنټ په وینا، ماشومان له دغو ستنولو سخت اغېزمن شوي دي، دا بهیر د هغوی زده‌کړې ګډوډې کړې، ماشومان یې د کم‌عمر ودونو له خطر سره مخ کړي او د قاچاق او ناوړه ګټې اخیستنې ګواښونه یې هم زیات کړي دي.

ریچارډ بېنټ په خپله وینا کې همدارنګه افغانستان کې روانو ګڼو بحرانونو ته اشاره وکړه، چې پکې سخته خوراکي ناامني، اوږدمهاله وچکالي، اقتصادي سقوط او د مدني فضا ورځ تر بلې محدودېدل شامل دي.

یاده دې وي چې پاکستان په ورستیو کلونو کې په دې هېواد کې د میشتو افغانانو جبري سنتولو لړۍ چټکه کړې، په ټولو ښارونو کې د افغانانو د نیولو او جبري ستنولو عملیات روان دي، په دغه عملیاتو کې زیات شمېر هغه افغانان هم نیول شوي او افغانستان ته ستانه کړل شوي چې په افغانستان کې یې ژوند له ګواښ سره مخ دی.