د برېتانیا شهزاده د سعودي عربستان له ولیعهد سره وکتل

په دې ګډه اعلامیه کې، چې نن د دوشنبې په ورځ، د سلواغې ۲۰مه خپره شوې، ویل شوي چې اسراییل هڅه کوي د فلسطین پر خاوره خپل حاکمیت وتپي او د ناقانونه مېشت ځایونو د پراخولو له لارې د لوېدیځې غاړې غیرقانوني الحاق چټک کړي.

د دغو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ټینګار کړی چې د اسراییلو اقدامات د فلسطینیانو د بې‌ځایه کېدو لامل ګرځي او دا رژیم د فلسطین پر خاورهد هېڅ ډول حاکمیت حق نه لري. د اعلامیې له مخې، دا کړنې د نامشروع حاکمیت د تحمیل او د ښارګوټو د پراختیا په موخه ترسره کېږي.

یادو وزیرانو خبرداری ورکړی چې د اسراییل د حکومت له لوري د لوېدیځې غاړې په اړه د اوسنیو تګلارو دوام کولای شي په سیمه کې تاوتریخوالی، ترینګلتیا او شخړې لا زیاتې کړي او د سیمې ثبات له جدي ګواښ سره مخ کړي.

دا غبرګون وروسته له هغې څرګند شوی چې د یکشنبې په ورځ د اسراییلو امنیتي کابینې یو لړ اقدامات تصویب کړل، چې له مخې یې په لوېدیځه غاړه کې د مېشتو ښارګوټو اوسېدونکو ته د ځمکو د پېرلو بهیر اسانه شوی او اسراییلي چارواکو ته د فلسطینیانو پر وړاندې پراخ واکونه ورکړل شوي دي.

د اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو دغه پرېکړه «په بشپړه توګه غیرقانوني» بللې او دا یې د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه یاده کړې، چې د دوو دولتونو پر بنسټ د سولې حل‌لاره کمزورې کوي.

ښاغلي ګوترېش نن د دوشنبې په ورځ، د سلواغې ۲۰مه، ټینګار وکړ چې د ملګرو ملتونو بنسټ‌اېښودونکي په دې باور وو، چې هغه دیپلوماتیک وسایل چې د نړیوالو قوانینو پر بنسټ ولاړ سیستم یې ملاتړ کوي، د نړیوالو کړکېچونو او ستونزو د سم مدیریت یوازینۍ اغېزمنه لاره ده.

د ملګرو ملتونو عمومي منشي زیاته کړه، چې د هېوادونو ترمنځ خبرې اترې او همکاري باید د «صفر او یو» پر منطق ولاړو لفظي جګړو او جیوپولېټیکي سیالیو ځای ونیسي، څو په نړیواله کچه سوله او ثبات ټینګ شي.

نوموړي تر دې وړاندې هم پر څو اړخیزې همکارۍ او د نړیوالو قوانینو پر درناوي ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې همدا بنسټیز اصول کولای شي نړۍ د دوامدار پرمختګ او د ګډو ستونزو د حل پر لور رهبري کړي.

د روسیې په پلازمینې مسکو کې د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان سفارت نن دوشنبه، د سلواغې پر ۲۰مه پر اېکس خواله رسنۍ کې لیکلي، چې په دې لیدنه کې د طالبانو سفیر افغان سوداگر په خپل هېواد کې پانگونې ته وهڅول. او دا یې د هغوی ملي دنده وبلله.

د طالبانو سفیر ډاډ ورکړی، چې سفارت به د دوه اړخیزو سوداگریزو اړوند چارو په برخه بشپړه همکاري کوي.

په دې کتنه کې روسیې مېشتو افغان سوداگرو هم په بېلابېلو برخو کې خپلې ستونزې، اندېښنې او وړاندیزونه شریک کړل او د طالبانو له اړوندو ادارو یې د اغېزمن ملاتړ، همکارۍ او پاملرنې غوښتنه وکړه.

د انترفاکس خبري اژانس د راپور له مخې، دا هوکړه‌لیک یو درې‌اړخیز سند دی چې د ازبکستان، افغانستان او پاکستان ترمنځ د ۲۰۲۵کال د جولای په ۱۷مه لاسلیک شوی و او اوس د تاشکند له رسمي تصویب وروسته د عملي کېدو پړاو ته داخل شوی دی.

یاد هوکړه‌لیک د ازبکستان د ټرانسپورټ وزارت، د طالبانو تر ادارې لاندې د افغانستان د ټولګټو وزارت او د پاکستان د رېل‌پټلۍ وزارت ترمنځ لاسلیک شوی دی. د دې هوکړې موخه د یوې داسې رېل‌پټلۍ د جوړولو لپاره ګډه امکان ارزونه ده، چې نایب‌اباد له خارلاچي سره ونښلوي.

دا مسیر د افغانستان د ټرانس – افغان رېل‌پټلۍ د لویې پروژې یوه مهمه برخه بلل کېږي.

د صادر شوي فرمان له مخې، د ازبکستان د ټرانسپورټ وزارت د دې هوکړه‌لیک د پلي کولو مسوول بنسټ ټاکل شوی دی. همداراز، د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت ته سپارښتنه شوې چې د داخلي حقوقي پړاوونو له بشپړېدو وروسته طالبان او پاکستاني لوری خبر کړي، څو هوکړه‌لیک په رسمي ډول لازم‌الاجرا شي.

د وړاندیز شوې طرحې پر بنسټ، د رېل‌پټلۍ مسیر به د ازبکستان له ترمز ښاره پیلېږي، د نایب‌اباد، میدان‌ښار او لوګر ولایتونو له لارې تېرېږي او د پاکستان خارلاچي سیمې ته رسېږي.

د دې پروژې اساسي موخه د افغانستان له لارې د مرکزي او جنوبي اسیا ترمنځ د ترانزیټي دهلېز رامنځته کول ښودل شوی دی.

د یادې پروژې د امکان‌ ارزونې مطالعه د درې‌اړخیز دفتر له‌خوا ترسره کېږي، چې د نړیوالو ترانسپورتي دهلېزونو د پراختیا لپاره جوړ شوی او د ازبکستان د رېل‌پټلۍ تر څار لاندې فعالیت کوي. دا دفتر په ۲۰۲۳کال کې په تاشکند کې جوړ شوی او د همغږۍ لپاره یې په کابل او اسلام‌اباد کې هم څانګې لري.

د طالبانو له بهرنیو چارو وزارت څخه په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي چې په دې لیدنه کې متقي وویل، چې ازبکستان د افغانستان په اړه مثبته او پر ښه نیت ولاړه پالیسي لري، او د دغې پالیسۍ په رڼا کې د دواړو هېوادونو ترمنځ اړیکې او همکارۍ به لا پراخې شي.

متقي د څېړنیزو مرکزونو پر رول هم ټینګار کړی، چې دده په وینا، د سیمې د واقعیتونو د ښه درک لپاره اړین دي.

بل خوا وهابوف ویلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د باور فضا او مثبت لیدلوری د سوداګرۍ او اقتصادي همکاريو د پراختیا سبب شوی او دواړه لوري هیله من دي چې راتلونکې کې به د همکارۍ کچه نوره هم لوړه شي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې له مخې، په لیدنه کې د دوه اړخیزو سیاسي او اقتصادي همکاریو د لا پراختیا لپاره یو شمېر وړاندیزونه هم شوي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ثبات او همغږۍ په ټینګولو کې به مرسته وکړي.