پاکستان نږدې ۲۰زره هغه افغانان چې امریکا ته د تګ په تمه دي، افغانستان ته ستنوي

د ایران د سربیشه ولسوالۍ د کرنېز جهاد مشر حسین محمدي‌ د یکشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۹مه) ویلي، چې د ماهیرود پر پوله یې ترانزیټ د پام وړ زیات شوی. نوموړي زیاته کړې: «په ۱۴۰۴ کال کې د ثبت شویو شمېرو له مخې شاوخوا ۴۹زره ټنه کرنیز توکي تر زر مېلیارډ تومانو په لوړه بیه افغانستان ته صادر شوي دي».

د هغه په خبره؛ په دې توکو کې سبزیجات او تازه مېوه هم شامله ده. محمدي‌ ویلي، چې د همدې پولې له لارې یې له افغانستان څخه د ۳۶زره ټنه څخه زیات کرنیز توکي هند، متحده عربي اماراتو، عراق او پاکستان هېوادونو ته لېږلي دي.

د سوېلي خراسان والي وړاندې ویلي و، چې په همدې کال له ایران نه افغانستان ته د ۱.۱ مېلیارډ ډالرو په ارزښت له ۳ مېلیون ټنو زیات توکي صادر شوي. د هغه په خبره؛ په یادو صادراتو کې د ماهیرود پولې ونډه پراخه وه، چې له همدې لارې یې د ۳۸۰ مېلیون ډالرو په ارزښت ۱.۵ مېلیون ټنه صادرات کړي دي.

هغه پر اېکس پاڼه لیکلي، چې «د زقوم ونه په قران کې د مطلق تریخوالي نښه ده، هغه ونه چې ریښه یې د دوزخ په تل کې ده او مېوه یې پرته له سوځولو او تباه کولو بل کار نه‌لري». د هغه په وینا؛ د طالبانو تر واک لاندې افغانستان ته د همدې تشبیه کارول د خلکو د ژوند واقعیتونه او د ګاونډیو هېوادونو اندېښنې ښه انځوروي.

هغه زیاته کړې، چې د افغانستان مشران د سیاست په ډګر کې کله د «زمري» او کله هم د «زقوم» بڼه خپلوي او دغه بدلون د ویاړ او زهر ځواک د ادعا او اخلاقي بې‌وسۍ ترمنځ د هېواد د ډېرو بدمرغیو بنسټیزه ریښه ده.

اندېشه خبرداری ورکړی، تر هغه وخته چې په افغانستان کې انسانیت د ویاړ په ارزښت بدل نه‌شي او واک ته ونه رسېږي، «زقوم به همداسې شنه کېږي او دوزخ به لا پراخېږي.» هغه ویلي، چې په داسې وضعیت کې به هېڅوک د دوی د لس کلنې پانګونې ویزه وانخلي.

تېره ورځ د طالبانو د ریاست‌الوزرا اقتصادي مرستیال ملاعبدالغني برادر د پاکستان له نوم یادولو پرته ویلي و، «افغانستان د زقوم ونې په څېر دی، چې نوي زېږېدلي ماشومان یې نه‌شي هضمولی». هغه وايي، چې دې ونې د امپراتوریو مرۍ هم ور ترخې کړې دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ورات د دوشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۰مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغه وزارت مرستیال احمدالله زاهد د ازبکستان د مرکزي‌ اسیا د نړۍوال اسنټیټیوت له مشر او د دغه هېواد د ولسمشر له سلاکار جولان وهابوف سره په لیدنه کې د سوداګرۍ او اړیکو پر پراختیا خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې د ښاغلي زاهد په حواله راغلي، چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د پراخوالي ټاکل شوې کمېټې باید د ستونزو او خنډونو حل ته جدي پاملرنه وکړي.

هغه ویلي:« شاوخوا شپږ کاله وړاندې د دواړه هېوادونو کلنی سوداګریز حجم ۶۰۰ مېلیون ډالر و؛ خو له نېکه مرغه تېر کال دغه شمېر ۱.۶ مېلیارد ډالرو ته لوړ شوی دی. په راتلونکې کې به دغه سوداګریز حجم تر ۲ مېلیارد ډالرو پورې لوړ شي».

دغه کورنۍ چې څلور ماشومان، دوه ښځې او درې نارینه په‌کې شامل وو، په ناقانونه توګه له پولې څخه د تېرېدو پرمهال د سختو ورښتونو او سړې هوا له امله بنده پاتې شوه. مجید شجاع د یادې پېښې په اړه وویل: «ورښتونو او سړې هوا د دغه کسانو لپاره جدي ګواښ رامنځته کړی و او په سیمه کې د دوی پاتې کېدل مرګونې پایلې لرلې».

د نوموړي په وینا؛ دغه کورنۍ یو خوندي ځای ته لېږدول شوې. د ایران د تایباد ولسوالۍ څارنوالۍ د (لېندۍ په ۳۰مه) اعلان وکړ، ایراني ځواکونو له ۲زره ډېر هغه افغان کډوال ژغورلي چې د ایران او افغانستان په پوله د سختې واورې او یخنۍ له امله بند پاتې وو.

خو (د لېندۍ په ۲۸مه) په هرات کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، هغه افغان کډوال چې په ناقانونه توګه ایران ته تللي وو د یخنۍ څپې پرمهال د ایران په خاوره کې مړه شوي. سرچینو وویل، چې د لږترلږه ۱۵ کسانو جسدونه د هرات ولایت کهسان او ادرسکن ولسوالیو ته لېږدول شوي دي.
ځینې سرچینې د مړو شمېر لسګونه تنه ښیي. د هرات د والي ویاند محمد یوسف سعیدي د یخنۍ له امله د کوهسان په پوله د درېیو افغانانو د مړینې پخلی کړی دی.

د هرات ولایت لپاره د طالبانو د رسنیو دفتر د یکشنبې په ورځ (د سلواغې ۱۹مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دې کتنه کې چې د ګمرکونو، صنعت او سوداګرۍ او ټولګټو ریاستونو مسوولینو هم حضور درلود، نور احمد اسلام‌جار د وریجو او غوړیو د وارداتو د زیاتوالي پر اړتیا له ټینګار سربېره وویل: «د روژې په مبارکه میاشت کې د بیو د کمولو او خلکو ته د خوراکي توکو د لاسرسي د زیاتولو لپاره باید په بازارونو کې کافي وریجې او غوړي وي».

نوموړي همداراز له سوداګرو وغوښتل، چې د وریجو او غوړیو وارداتو ته باید لومړیتوب ورکړي او واردونکو سوداګرو ته یې ډاډ ورکړ، چې د وارداتو پروسه به د هرات- خواف ریل پټلۍ، اسلام کلا ګمرک او تورغونډۍ له لارې اسانه شي.

د خبرپاڼې له‌مخې، په دې کتنه کې د وريجو او غوړيو واردوونکو سوداګرو د خوراکي توکو د وارداتو د زياتولو لپاره خپل بشپړ چمتووالی څرګند کړ.
د یادونې وړ ده، چې افغانستان د لومړنیو خوراکي توکو له اړخه لا هم یو وارداتي هېواد دی.