د پاکستان دفاع وزیر په خپله وروستۍ وینا کې ویلي، چې لویدیز د افغانستان په مساله کې له پاکستان نه ګټه واخېسته، خو د تشناب کاغذ په څېر یې دوی پرېښودل. د اصف په وینا، د پاکستان دیکتاتورو جنرالانو له افغان جګړې نه د مشروعیت لپاره ګټه اخېسته.
د پاکستان ددفاع وزیر خواجه محمد اصف په تازه څرګندونو کې ویلي چې په افغانستان کې هغه دوه جګړې چې پاکستان پکې ښکېل و، د دین یا اسلامي ارزښتونو لپاره نه وې، بلکې د نړیوالو ځواکونو او د پاکستان د دوو استبدادي حکومتونو د مشروعیت ترلاسه کولو لپاره وې.
هغه د پاکستان پارلمان ته په خبرو کې وویل، چې کله د شوروي اتحاد ځواکونه افغانستان ته راغلل، دا د کابل د حکومت په غوښتنه وو او هېڅ تجاوز نه و شوی. د هغه په وینا، دا نظریه چې دغه جګړه د جهاد په نوم وه، یوازې د امریکایانو روایت دی.
هغه ټینګار وکړ چې دواړې جګړې د اسلام یا دین د مینې له امله نه وې، بلکې د هغه وخت دیکتاتورانو جنرال ضیاء الحق او جنرال پرویز مشرف د یوه ستر ځواک تایید او مشروعیت ته اړتیا درلوده.
خواجه اصف زیاته کړه چې د دې جګړو په ترڅ کې د پاکستان ښوونیز نصاب، سیاسي او مذهبي کلتور تر ډېره بدل شو. هغه وویل چې د دې جګړې له امله د تعلیم دودیز نصاب بیا نه شو پلي کېدای او حتا په سیاسي او مذهبي اخلاقیاتو کې ډېر کوچني بدلونونه هم رامنځته شول.
هغه همدارنګه روښانه کړه چې د ۱۱ سپټمبر بریدونه له افغانستان څخه نه دي شوي او د هغو عاملین هم افغانان نه وو.
هغه ټینګار وکړ چې تر اوسه له دې تاریخ څخه عبرت نه دی اخیستل شوی او تروریزم او ناسم امنیتي وضعیت د همدې تېرو تېروتنو پایله ده.
نوموړي یادونه وکړه چې امریکا او نورو نړیوالو ځواکونو دوی د تشناب کاغذ په څېر وکارول او پرې یې ښودل.
هغه ټینګار وکړ چې د تېرو تېروتنو منل د ملي درملنې برخه ده او دا باید د سیاست نه، بلکې د ملي لیدلوري برخه وي.
خواجه اصف په پای کې وویل، «تر څو چې موږ خپلې تېروتنې ونه منو او له تاریخ سره رښتینی مخامخ نه شو، د تروریزم او بېثباتۍ ستونزې به دوام لري. موږ باید له تېروتنو زده کړه وکړو او له خپلې ځمکې، تاریخ او ملي ارزښتونو سره بیا تړاو پیدا کړو».
هغه دغه راز وویل چې افغانستان وروستی هېواد و، چې پاکستان یې په رسمیت و پېژنده او دوه ځله یې پر پاکستان بریدونه وکړل، خو په دې اړه یې نور جزئیات ورنه کړل.
طالبانو له واک ته رسېدو وروسته یو پراخ کمپاین پیل کړی چې د افغانستان ځوانان د طالباني تفکر پر لور جذب کړي، خو دې هڅو سره له دې چې د هېواد ستونزې نه دي اوارې کړي بلکې وضعیت یې لا نور ترینګلی کړی دی.
په تېرو دریو کلونو کې د دیني مدرسو شمېر د تېرو شلو کلونو پرتله پنځه برابره زیات شوی، چې اوس یې شمېر نږدې ۷۰۰۰ ته رسېدلی او لا هم زیاتېږي. افغانان اړ دي چې خپل اولادونه ښوونځي ته ولېږي، آن که دا ښوونځی مدرسه هم وي.
د طالبانو د پوهنې وزارت د مدرسو او دارالحفاظونو مشر عبدالرزاق صدیق رسنیو ته ویلي و: «افغانستان یوه مذهبي ټولنه ده او هر کس باید لومړنۍ او د لوړې کچې دیني زدهکړې ولري. له همدې امله موږ د دیني مدرسو وده ضروري بولو».
خو دا فکر آن د طالبانو دننه هم پراخ ملاتړ نه لري. ځینې طالب چارواکي وایي چې افغانستان یوازې طالب او ملا ته اړتیا نه لري بلکې انجینرانو او ډاکټرانو ته هم اړتیا ده. دا وضعیت نړۍ ته یو انزوا طلبه او افراطي افغانستان معرفي کوي چې نه یوازې کولتوري ستونزې لري، بلکې سیمه او نړۍ ته قوي امنیتي ګواښ هم پېښولی شي.
که څه هم افراطي فکرونه پراخېږي، خو ټکنالوژي دا وړتیا لري چې له افراطیت سره مبارزه وکړي. انټرنټ او رسنۍ هغه څه دي چې په اوسني عصر کې ورسره ځوانان په بېلابېلو ډولونو نښلول شوي دي. د شمېرو له مخې، د افغانستان ۶۷ سلنه وګړي لږ تر لږه میاشت کې یو ځل ټلوېزیون ګوري، چې دا ۱۲ میلیونه ماشومان او ۱۴ میلیونه ځوانان رانغاړي.
نجیب پیکان زیاتوي، چې تر ټولو مهمه مسئله له دې ځوانانو سره د اړیکو جوړول دي: «افغان ځوانان په دوو برخو وېشل کېدای شي. لومړی، تحصیلکرده او ناراضه ځوانان دي چې په میدان یوازې پرېښودل شوي او د بدلون ځواک یې له لاسه ورکړی. دا هغه ځوانان دي، چې که څه هم ناهیلې دي، خو د ځان ژغورلو یوازینۍ لاره د آزادې نړۍ سره همکاري ګڼي.دویم، هغه ځوانان دي چې د طالبانو په اداره کې دي؛ هغوی افراطي شوي. هر کال نیم میلیون طالبان له مدرسو فارغېږي او د افراطیت پر لور ګام اخلي.»
د حالاتو د بدلون لپاره باید له دواړو ډلو سره کار وشي. تر ټولو مهمه لاره دا ده چې د رسنیو، خبرو اترو، کنفرانسونو او مشورو له لارې د ځوانانو ترمنځ پل جوړ شي، ترڅو هغوی انتقادي فکر ته وهڅول شي او خپل بحثونه له دین او آخرت څخه ور هاخوا هم وغځوي.
دا ځوانان کار غواړي، او د کار موندلو لپاره اړیکو ته اړتیا لري. له هغو هېوادونو درس اخیستل کېدای شي، چې د ځوانانو کچه پکې لوړه ده، او دغه ځوانان د سمې لارې پر لور هڅول کېدای شي.
