ټرمپ د ایران حکومت پر وړاندې نوي بندیزونه اعلان کړل

د امریکا سویلي قوماندې پر اېکس پاڼه لیکلي، یادو وسله‌والو د ختیځ ارام سمندر له لارې د نشه‌یي توکو قاچاق تنظیم کړی و. د سویلي قوماندې چارواکي وایي، چې دغه اقدام د سیمې امنیت خوندي کولو او د نړۍوالو نشه‌یي توکو د قاچاق د مخنیوي لپاره مهم ګام دی.

د هوايي جګړو د څار بنسټ (اېر وارس) د معلوماتو له مخې؛ د ۲۰۲۵کال له سپټمبر میاشتې راهیسې امریکا په ارام او کارابین سمندرونو کې لږترلږه ۳۵ بریدونه کړي، چې له امله یې ۱۲۸ کسان وژل شوي دي.

د امریکا پوځ (د سلواغې په ۱۶مه) هم په ارام سمندر کې پر یوې کښتۍ برید کړی و، چې له امله یې دوه کسه وژل شوي وو. د امریکا سوېلي قوماندې هغه مهال ویلي و، چې په دغه برید کې «د نشه‌یي توکو قاچاق‌کوونکي» وژل شوي دي.

دغه ستونزه پر هاوانا د امریکا د فشارونو له ډېرېدو او د کیوبا د متحد پخواني ولسمشر نیکولاس مادورو په مشرۍ د ونزوېلا حکومت له رانسکورېدو وورسته رامنځته شوې او له‌مخې یې کیوبا ته د ونزوېلا د نفتي موادو صادرات هم درول شوي دي.

د کاناډا د تر ټولو لوی هوايي شرکت په اعلامیه کې راغلي، سر له سبا (سې‌شنبه د سلواغې ۲۱مه) به د کیوبا په هوايي ډګرونو کې د الوتکو لپاره د اړتیا وړ تېل نه‌وي. د کیوبا حکومت هم خبرداری ورکړی، چې د هوايي شرکتونو الوتکو ته د ډاډمن نفتي موادو د رسولو وس نه‌لري.

ویل کېږي، د کیوبا په هوايي ډګرونو کې به د الوتکو د تېلو کمښت ستونزه شاوخوا یوه میاشت دوام ومومي.

له دې سره سم، اېر اروپا هوايي شرکت هم خبر ورکړی چې سر له سبا (سې‌شنبه د سلواغې ۲۱) به له مادرید څخه هاوانا ته د الوتنې په مسیر کې په الوتکو کې د تېل اچولو لپاره د دومینیکن جمهوري «سانتو دومینګو» هوايي ډګر ته ښکته شي.

په کیوبا کې د نفتي موادو د کمښت مساله څه نوې خبره نه‌ده او ډېریو هوايي شرکتونو د دغه ډول وضعیت لپاره چمتووالی درلود.
اېر کاناډا ویلي، په راتلونکو ورځو کې به کیوبا ته یو شمېر خالي الوتنې وکړي او له هغه هېواده به شاوخوا ۳ زره مساپر وباسي. دغه شرکت په ډاګه کړې، چې الوتکې به یې اضافي تېل له ځان سره ولېږدوي او د اړتیا په صورت کې به ترې استفاده وکړي.

د یادونې وړ ده، چې کیوبا له ډېر پخوا راهیسې د الوتکو د سون توکو د برابرولو لپاره پر ونزوېلا تکیه وو. کیوبا په ونزوېلا کې واک ته د هوګو چاوېز او نیکولاس مادورو له رسېدو وروسته په کاراکاس کې سوسیالست متحدین درلودل، خو وروسته له هغې چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ونزوېلا ولسمشر نیکولاس مادورو تر نیولو وروسته بندي کړ، کیوبا ته د الوتکو د سون موادو د صادراتو بهیر ودرېده.

همدارنګه د شپې له دولسو بجو وروسته، په ټول هېواد کې د درېيو ورځو لپاره د موټرسايکلونو تګ راتګ هم منع اعلان شوی دی. په دغو ټاکنو کې د بېلابېلو ګوندونو يو زرو نهه سوه او يو اتيا (۱۹۸۱) نوماندان د پارلمان د ۳۰۰ څوکيو لپاره سيالي کوي. په دغو ګوندونو کې د بنګله‌دېش ناسيوناليست ګوند، د بنګله‌دېش جماعت اسلامي، د ملي ښاريانو ګوند او د جاتيا ګوند شامل دي. د حکومت د جوړولو لپاره لږ تر لږه ۱۵۱ څوکيو ګټل اړين بلل کېږي.

دا ټاکنې د پخوانۍ لومړۍ وزیرې شيخ حسينه له استعفا او د ۲۰۲۴ کال د اګسټ په مياشت کې له هېواده د هغې تر وتلو وروسته لومړنۍ عمومي ټاکنې دي. تر هغې وروسته، د نوبل د سولې د جايزې ګټونکی ډاکټر محمد يونس د بنګله‌دېش د موقت حکومت د مشر په توګه دنده پر غاړه واخيسته.

په همدې حال کې، يوه تازه نظرپوښتنه د بنګله‌دېش ناسيوناليست ګوند په مشرۍ د اېتلاف او د جماعت اسلامي تر مشرۍ لاندې د اېتلاف ترمنځ د نږدې سيالۍ ښکارندويي کوي. د دغې نظرپوښتنې له‌مخې، د بي‌اېن‌پي په مشرۍ اېتلاف ښايي ۴۴ اعشاريه ۱ سلنه رايې ترلاسه کړي، په داسې حال کې چې د جماعت اسلامي تر مشرۍ لاندې يوولس ګونديز اېتلاف د ۴۳ اعشاريه ۹ سلنه رايو د ګټلو چانس لري.

سعودي له امریکا سره په یوې ګډه اعلامیه کې ویلي، ګډونوالو د دې غونډې د کوربه‌توب او همدارنګه د ترهګرۍ پر ضد د سیمه‌ییزو او نړۍوالو هڅو د ملاتړ او د ثبات د پیاوړتیا په برخه کې د سعودي عربستان د دوامدار رول ستاینه وکړه.

خبرپاڼه کې راغلي، په دې غونډه کې د سوریې د حکومت او د سوریې د ډیموکراټیکو ځواکونو ترمنځ د پراخ تړون هرکلی وشو؛ هغه تړون چې دایمي اوربند او د سوریې د شمال‌ختیځې سیمې د پوځي او ملکي جوړښتونو د یوځای کېدو میکانېزمونه په‌کې شامل دي.

خبرپاڼه زیاتوي، د اېتلاف غړو پر خپلو لومړیتوبونو ټینګار وکړ چې په‌کې د داعش د بندیانو خوندي او چټک لېږد، د درېیمو هېوادونو د وګړو بېرته ستنول، د الهول او روج په کمپونو کې د مېشتو کورنیو بېرته خپلو ټولنو ته ورګډول او د سوریې او عراق په راتلونکې کې د داعش پر ضد د مبارزې په اړه له دمشق او بغداد سره همغږي شامله ده.

په همدې لړ کې، د داعش پر ضد په اېتلاف کې د سوریې د حکومت د نولسم غړي په توګه د غړیتوب هرکلی وشو او غړو یې اعلان وکړ، چې د سوریې له حکومت سره نږدې همکارۍ او د سوریې او عراق د هڅو لپاره د مستقیم ملاتړ چمتووالی لري.

خبرپاڼه وایي، د اېتلاف دفاعي چارواکو هم د ډیپلوماټیکو او پوځي هڅو ترمنځ پر نږدې همغږۍ ټینګار وکړ او د داعش پر ضد د روانو عملیاتو په ځانګړي ډول د بندیانو د لېږد په اړه راپورونه وړاندې شول. ګډونوالو د داعش د غړو د خوندي ساتنې په برخه کې د عراق هڅې وستایلې او همدارنګه یې د بندخونو او د بې‌ځایه شویو د کمپونو د مدیریت د مسوولیت د منلو له امله د سوریې له حکومت څخه مننه وکړه. هغوی پر دې هم ټینګار وکړ، چې د عراق او سوریې څخه د بېلابېلو هېوادونو د وګړو بېرته ستنول اړین دي.

د غونډې په پای کې، د اېتلاف غړو اعلان وکړ چې عراق ته د داعش د بندیانو لېږد د سیمې د امنیت لپاره اړین دی. هغوی یو ځل بیا په عراق او سوریه کې د داعش د بشپړ ماتولو لپاره پر خپلې ګډې ژمنې ټینګار وکړ او ویې ویل، چې د داعش پورې تړلو بندیانو د امنیت د تأمین لپاره به له دواړو هېوادونو خپل ملاتړ ته دوام ورکړي.

د اسراییل امنیتي کابینې پرون (یکشنبه د سلواغې ۱۹مه) داسې طرحه تصویب کړه، چې پر بنسټ یې د لوېدیځې غاړې په اې‌او‌بي سیمو کې د اسراییلي ځواکونو د کنټرول زیاتېدو او د ښارګوټو اوسېدونکو له لوري د لا ډېرو ځمکو غصبولو ته لار هواریږي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي د دوشنبې په ماخوستن (د سلواغې ۲۰مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره د اسراییل پر یادو اقداماتو د ژورې خواشینۍ له څرګندولو سربېره خبرداری ورکړ: «د اسراییل د دې پرېکړې په ګډون په ځمکه کې روان اوسنی مسیر د دوو دولتونو د حل لارې امکان کمزوری کوي».

ګوترېش ټينګار کړی، چې د ختیځ بیت‌المقدس په ګډون په لوېدیځه غاړه کې ټول اسراییلي ښارګوټي او له هغوی سره تړلی رژیم او بنسټيزې اسانتیاوې غېرقانوني دي او د ملګرو ملتونو له پرېکړه لیکونو او نړۍوالو قوانینو سرغړونه بلل کېږي.

هغه زیاته کړې: «په اشغال شوې فلسطیني خاوره کې د اسراییل د پرله‌پسې حضور په ګډون دغه ډول اقدامات، نه یوازې بې‌ثباته کوونکي دي، بلکې لکه څنګه چې د نړۍوالې محکمې (International Court of Justice) له‌خوا یادونه شوې ناقانونه هم دي».

هغه د اسراییل له لوري د یادې پرېکړې د لغوه کولو غوښتنه کړې ده.

ورته مهال، د فلسطین ولسمشر محمود عباس د اسراییل دغه پرېکړه ګواښوونکې بللې او په ډاګه کړې یې ده، چې دا د اسراییل له لوري د ښارګوټو جوړولو او د ځمکو غصب ته د قانوني بڼه ورکولو یوه ښکاره هڅه ده.