اېمل ولي خان: عمران خان لوی ترهګر دی او پاکستاني طالبانو ته یې چندې ورکولې

دا پرېکړه د خیبر پښتونخوا د حکومتي او امنیتي چارواکو د یوې لوړپوړې غونډې پر مهال اورول شوې ده.

په دې ناسته کې د پاکستان، په ځانګړې توګه د خیبر پښتونخوا پر وضعیت خبرې شوې دي.

په غونډه کې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر، د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر، د ملي امنیت سلاکار، د پېښور قول اردو قوماندان او لوړپوړو ملکي او پوځي چارواکو ګډون درلود.

په غونډه کې پرېکړه شوې چې په مالاکنډ کې به د ایالتي پولیسو او اړوندو ادارو تر څارنې لاندې د ایالتي حکومتولۍ ماډل سملاسي عملي شي، چې وروسته به په تدریجي ډول نورو اغېزمنو ولسوالیو، په ځانګړي ډول خیبر، اورکزۍ او کورمې ته غځول کیږي.

د غونډې د پرېکړو له مخې، د پرمختیايي پروژو د اغیزناک څار او د امنیتي عملیاتو د بیا ارزونې لپاره به د اعلی وزیر په مشرۍ یوه ځانګړې فرعي کمېټه جوړیږي، چې هره میاشت به غونډې کوي.

دغه کمېټه به د حکومتولۍ او پرمختیايي نوښتونو څارنه کوي، د بدیلو کاري فرصتونو د رامنځته کولو لپاره به کار کوي او د موقتي بې‌ځایه شویو کسانو ستونزې به اواروي.

د خیبر پښتونخوا د حکومت د اعلامیې له مخې، فدرالي او ایالتي حکومتونو په ترهګرۍ ضد جګړه کې د لا زیاتې همغږۍ او د واحدې تګلارې د خپلولو ژمنه کړې ده .

د پېښور په اندر شېر بازار کې د سرو زرو یوه کاروباري وویل، چې د روسیې او اوکراین د جګړې له پیل سره هم د سرو زرو بیې لوړې شوې وې؛‌ خو اوس د امریکا او ایران ناندریو هم په دغو قیمتونو د پام وړ اغیزې کړي او لوړې شوې دي. د سرو زرو د کاروباریانو په وینا، پښتونخوا کې د دغو لوړو قیمتونو له کبله اوس څوک د سرو زرو اخیستلو پسې نه ورځي او د دوی روزګار ورسره سخت اغېزمن شوی دی.
اندر شېر په خېبرپښتونخوا کې د سرو زرو د کاروبار یو مهم مرکز دی، چې له افغانستان سره هم سوداګریزې اړیکې لري. یو ځايي هټۍوال وایي، پخوا به خلکو د ودونو لپاره لس تولې سره زر اخیستل، خو اوس یوازې دوه تولې اخلي.

هغه زیاته کړه: «د ډېرو زنانه‌‌وو ودونه د همدې سرو زرو له کبله پاتې دي. ډېرې تور سرې په کورونو پاتې دي، ډېرو هلکانو او جینکو کوژدې کړې دي،‌ خو د طلا د اخیستلو وس یې نشته». دغه کاروباریان په دې باور دي، چې ډېری کورنۍ نه غواړي چې لوڼې یې پرته له سرو زرو واده شي او د هلکانو کورنۍ یې بیا د اخیستلو توان نه لري.
یو بل دوکاندار اندېښنه څرګنده کړه، چې د سرو زرو نړۍوال بازار بیې باثباته نه دي‌ چې له همدې کبله دوی هم د نرخونو په لوړېدو او کمېدو کې زیانمن کېږي.

اندر شېر بازار چې پخوا په‌کې د سرو زرو دوکانونه خورا ډېر وو، اوس کرار کرار دغه کاروبار کمزوری کېږي‌ او کاروباریان هم ترې لاس اخلي.

جیونیوز ټلوېزیوني شبکه وایي، د دغو تياريو په لړ کې د خېبرپښتونخوا سر وزير سهيل اپريدی لپاره يو ځانګړی کانټينر هم تيار شوی دی. سرچينې وايي، ياد کانټينر څلوېښت فټه اوږدوالی لري، چې په‌کې تشناب او د ناستې لپاره منظم او مناسب ځای جوړ شوی دی.

د کانټينر پر مخ په څرګندو تورو د «ازادۍ يا مرګ» شعار ليکل شوی او اټکل کېږي، چې د احتمالي احتجاجونو پر مهال به د مرکزي سټېج په توګه وکارول شي. د ګوند سرچينې زياتوي، چې د احتجاجونو د تګلارې په اړه د سر وزير سهیل اپریدي او د ګوند د يو شمېر مهمو مشرانو ترمنځ ناستې شوې دي، چې په‌کې د احتجاجونو د ځای، وخت او د ترسره کېدو د طريقې په اړه سلا مشورې شوې دي.

سرچينې دا هم وايي، چې د پي‌ټي‌ای په مشرۍ کې د احتجاجونو د وروستي اعلان او د نېټې د ټاکلو په اړه مشورې لا هم روانې دي او په همدې وخت کې د ګوند کارکوونکو ته لارښوونه شوې چې د احتمالي احتجاجونو لپاره بشپړ چمتووالی ونيسي.

له بلې خوا، يوه ويډيو هم خپره شوې ده، چې په‌کې سهيل اپریدی د احتجاجونو لپاره د تيار شوي کانټينر د کتنې پر مهال ليدل کېږي. همدارنګه د پاکستان پارلمان غړي شاهد خټک ويلي: «زموږ کانټينر په پېښور کې تيار دی چې پر مخ يې ازادي يا مرګ ليکل شوي دي. هر وخت کولای شو پر هغه وخېژو او سهيل اپریدي به د موټرچلوونکي په څوکۍ کې کښېني».

په همدې حال کې، د تحريک انصاف ګوند مشر بيرسټر ګوهر ويلي دي: «هغه خبرونه چې ګواکې کوم کانټينر تيارېږي يا اسلام‌اباد ته د تګ لپاره حرکت کوي، ناسم دي».

د پاکستان د تحریک انصاف ګوند غړو مهمه غوښتنه د خپل مشر او پخواني لومړي وزیر عمران خان خلاصون ده. عمران خان له تېرو درېیو کلونو راهیسې د راولپېنډۍ په اډیاله زندان کې ساتل کېږي او د شهباز شریف حکومت پرې سخت محدودیتونه وضع کړې دي.

هم‌مهاله، د عمران خان کورنۍ او ګوندي غړي د هغه د روغتیايي وضعیت په تړاو اندېښنه لري او د هغه ډاکټر ته هم اجازه نه ورکول کېږي، چې د نوموړي روغتیایي وضعیت له نږدې څخه وګوري.

هغه وویل، چې د ناامنۍ له امله د خیبر پښتونخوا سوداګر مجبور دي یا خپل کاروبار وتړي او یا هم د وېرې له امله چوپ پاتې شي.

د افتخار حسین په وینا، که حکومت په رښتیا د ناقانونه فعالیتونو مخنیوی غواړي، نو باید د زورواکۍ او باج‌اخیستنې سرچینې له منځه یوسي، نه دا چې د ولس مشروع کاروبارونه قرباني کړي.

نوموړي له افغانستان سره د سوداګریزو لارو تړل کېدو ته په اشارې وویل، چې دې پرېکړې یوازې پر سوداګرو نه، بلکې پر زرګونو کورنیو ناوړه اغېز کړی او د بې‌روزګارۍ کچه یې لوړه کړې ده.

د عوامي نشنل ګوند ایالتي مشر ټینګار وکړ، چې د امنیت په نوم ناسم چلند پر دولت د خلکو باور کمزوری کړی او تر څو چې د ولس اقتصادي ستونزې حل نه شي، دایمي ثبات به رامنځته نه شي.

د نیول شویو کسانو د هویت په اړه نور جزئیات نه دي خپاره شوي.

دا کسان په اسلام اباد کې د خدیجه الکبرای جومات د مرګوني چاودنې یوه ورځ وروسته د عملیاتو پرمهال نیول شوي دي.

د جمعې د لمانځه پر مهال په برید کې لږ تر لږه ۳۱ کسان ووژل شول او ۱۷۱ کسان ټپیان شول.

بریدګر لومړی ډزې پیل کړې او بیا یې چاودیدونکو توکو ته چاودنه ورکړه.

داعش د دې برید مسؤلیت په غاړه اخیستی دی.

د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف وویل، چې د دې برید پلان او روزنه په افغانستان کې د داعش لخوا ترسره شوې ده.

دا لومړی ځل نه دی چې پاکستاني چارواکو ورته تورونه تکرار کړي دي، دا هغه ادعاوې دي چې د افغان طالبانو لخوا تل رد شوي دي.

افغان طالبانو دا برید وغانده او دا یې «د اسلامي او انساني ارزښتونو پر ضد» وباله.