بنګله‌دېش کې د راتلونکي حکومتي جوړښت لپاره د پنجشنبې په ورځ سراسري ټاکنې کېږي

سعودي له امریکا سره په یوې ګډه اعلامیه کې ویلي، ګډونوالو د دې غونډې د کوربه‌توب او همدارنګه د ترهګرۍ پر ضد د سیمه‌ییزو او نړۍوالو هڅو د ملاتړ او د ثبات د پیاوړتیا په برخه کې د سعودي عربستان د دوامدار رول ستاینه وکړه.

خبرپاڼه کې راغلي، په دې غونډه کې د سوریې د حکومت او د سوریې د ډیموکراټیکو ځواکونو ترمنځ د پراخ تړون هرکلی وشو؛ هغه تړون چې دایمي اوربند او د سوریې د شمال‌ختیځې سیمې د پوځي او ملکي جوړښتونو د یوځای کېدو میکانېزمونه په‌کې شامل دي.

خبرپاڼه زیاتوي، د اېتلاف غړو پر خپلو لومړیتوبونو ټینګار وکړ چې په‌کې د داعش د بندیانو خوندي او چټک لېږد، د درېیمو هېوادونو د وګړو بېرته ستنول، د الهول او روج په کمپونو کې د مېشتو کورنیو بېرته خپلو ټولنو ته ورګډول او د سوریې او عراق په راتلونکې کې د داعش پر ضد د مبارزې په اړه له دمشق او بغداد سره همغږي شامله ده.

په همدې لړ کې، د داعش پر ضد په اېتلاف کې د سوریې د حکومت د نولسم غړي په توګه د غړیتوب هرکلی وشو او غړو یې اعلان وکړ، چې د سوریې له حکومت سره نږدې همکارۍ او د سوریې او عراق د هڅو لپاره د مستقیم ملاتړ چمتووالی لري.

خبرپاڼه وایي، د اېتلاف دفاعي چارواکو هم د ډیپلوماټیکو او پوځي هڅو ترمنځ پر نږدې همغږۍ ټینګار وکړ او د داعش پر ضد د روانو عملیاتو په ځانګړي ډول د بندیانو د لېږد په اړه راپورونه وړاندې شول. ګډونوالو د داعش د غړو د خوندي ساتنې په برخه کې د عراق هڅې وستایلې او همدارنګه یې د بندخونو او د بې‌ځایه شویو د کمپونو د مدیریت د مسوولیت د منلو له امله د سوریې له حکومت څخه مننه وکړه. هغوی پر دې هم ټینګار وکړ، چې د عراق او سوریې څخه د بېلابېلو هېوادونو د وګړو بېرته ستنول اړین دي.

د غونډې په پای کې، د اېتلاف غړو اعلان وکړ چې عراق ته د داعش د بندیانو لېږد د سیمې د امنیت لپاره اړین دی. هغوی یو ځل بیا په عراق او سوریه کې د داعش د بشپړ ماتولو لپاره پر خپلې ګډې ژمنې ټینګار وکړ او ویې ویل، چې د داعش پورې تړلو بندیانو د امنیت د تأمین لپاره به له دواړو هېوادونو خپل ملاتړ ته دوام ورکړي.

د اسراییل امنیتي کابینې پرون (یکشنبه د سلواغې ۱۹مه) داسې طرحه تصویب کړه، چې پر بنسټ یې د لوېدیځې غاړې په اې‌او‌بي سیمو کې د اسراییلي ځواکونو د کنټرول زیاتېدو او د ښارګوټو اوسېدونکو له لوري د لا ډېرو ځمکو غصبولو ته لار هواریږي.

د ملګرو ملتونو سرمنشي د دوشنبې په ماخوستن (د سلواغې ۲۰مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره د اسراییل پر یادو اقداماتو د ژورې خواشینۍ له څرګندولو سربېره خبرداری ورکړ: «د اسراییل د دې پرېکړې په ګډون په ځمکه کې روان اوسنی مسیر د دوو دولتونو د حل لارې امکان کمزوری کوي».

ګوترېش ټينګار کړی، چې د ختیځ بیت‌المقدس په ګډون په لوېدیځه غاړه کې ټول اسراییلي ښارګوټي او له هغوی سره تړلی رژیم او بنسټيزې اسانتیاوې غېرقانوني دي او د ملګرو ملتونو له پرېکړه لیکونو او نړۍوالو قوانینو سرغړونه بلل کېږي.

هغه زیاته کړې: «په اشغال شوې فلسطیني خاوره کې د اسراییل د پرله‌پسې حضور په ګډون دغه ډول اقدامات، نه یوازې بې‌ثباته کوونکي دي، بلکې لکه څنګه چې د نړۍوالې محکمې (International Court of Justice) له‌خوا یادونه شوې ناقانونه هم دي».

هغه د اسراییل له لوري د یادې پرېکړې د لغوه کولو غوښتنه کړې ده.

ورته مهال، د فلسطین ولسمشر محمود عباس د اسراییل دغه پرېکړه ګواښوونکې بللې او په ډاګه کړې یې ده، چې دا د اسراییل له لوري د ښارګوټو جوړولو او د ځمکو غصب ته د قانوني بڼه ورکولو یوه ښکاره هڅه ده.

دا لیدنه وروسته له هغې ترسره کېږي چې په ۲۰۲۵ کال کې د بریټانیا د مالیې وزیر سعودي عربستان ته سفر کړی و. په دغه سفر کې د سوداګرۍ او پانګونې هغه تړونونه لاسلیک شول چې ارزښت یې ۶.۴ میلیارده پونډه (نږدې ۸.۷۱ میلیارده امریکايي ډالر) ښودل شوی دی.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، ټاکل شوې ده چې شهزاده ویلیام په دغه سفر کې د سعودي عربستان د اقتصادي اصلاحاتو، کلتوري پروژو او چاپېریالي نوښتونو په تړاو په بېلابېلو پروګرامونو کې ګډون وکړي.

شهزاده ویلیام تر دې وړاندې هم د ۲۰۱۸ کال د مارچ په میاشت کې د محمد بن سلمان د لندن د رسمي سفر پر مهال، ورسره لیدلي وو.

په دې ګډه اعلامیه کې، چې نن د دوشنبې په ورځ، د سلواغې ۲۰مه خپره شوې، ویل شوي چې اسراییل هڅه کوي د فلسطین پر خاوره خپل حاکمیت وتپي او د ناقانونه مېشت ځایونو د پراخولو له لارې د لوېدیځې غاړې غیرقانوني الحاق چټک کړي.

د دغو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو ټینګار کړی چې د اسراییلو اقدامات د فلسطینیانو د بې‌ځایه کېدو لامل ګرځي او دا رژیم د فلسطین پر خاورهد هېڅ ډول حاکمیت حق نه لري. د اعلامیې له مخې، دا کړنې د نامشروع حاکمیت د تحمیل او د ښارګوټو د پراختیا په موخه ترسره کېږي.

یادو وزیرانو خبرداری ورکړی چې د اسراییل د حکومت له لوري د لوېدیځې غاړې په اړه د اوسنیو تګلارو دوام کولای شي په سیمه کې تاوتریخوالی، ترینګلتیا او شخړې لا زیاتې کړي او د سیمې ثبات له جدي ګواښ سره مخ کړي.

دا غبرګون وروسته له هغې څرګند شوی چې د یکشنبې په ورځ د اسراییلو امنیتي کابینې یو لړ اقدامات تصویب کړل، چې له مخې یې په لوېدیځه غاړه کې د مېشتو ښارګوټو اوسېدونکو ته د ځمکو د پېرلو بهیر اسانه شوی او اسراییلي چارواکو ته د فلسطینیانو پر وړاندې پراخ واکونه ورکړل شوي دي.

د اسلامي هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو دغه پرېکړه «په بشپړه توګه غیرقانوني» بللې او دا یې د نړیوالو قوانینو ښکاره سرغړونه یاده کړې، چې د دوو دولتونو پر بنسټ د سولې حل‌لاره کمزورې کوي.

ښاغلي ګوترېش نن د دوشنبې په ورځ، د سلواغې ۲۰مه، ټینګار وکړ چې د ملګرو ملتونو بنسټ‌اېښودونکي په دې باور وو، چې هغه دیپلوماتیک وسایل چې د نړیوالو قوانینو پر بنسټ ولاړ سیستم یې ملاتړ کوي، د نړیوالو کړکېچونو او ستونزو د سم مدیریت یوازینۍ اغېزمنه لاره ده.

د ملګرو ملتونو عمومي منشي زیاته کړه، چې د هېوادونو ترمنځ خبرې اترې او همکاري باید د «صفر او یو» پر منطق ولاړو لفظي جګړو او جیوپولېټیکي سیالیو ځای ونیسي، څو په نړیواله کچه سوله او ثبات ټینګ شي.

نوموړي تر دې وړاندې هم پر څو اړخیزې همکارۍ او د نړیوالو قوانینو پر درناوي ټینګار کړی او ویلي یې دي، چې همدا بنسټیز اصول کولای شي نړۍ د دوامدار پرمختګ او د ګډو ستونزو د حل پر لور رهبري کړي.