د فیلیپین د ګمرک او مخدره توکو پضد ادارې په ګډو استخباراتي عملیاتو کې له افغانستان نه قاچاق شوي ۴۱ کیلوګرامه میتامفیتامین هایدروکلورایډ، چې په سیمهییزه کچه «شیشه» یادیږي، نیولي دي.
فلیپیني چارواکي وایي، دغه نشه يي توکي د «مرمرو» په بار کې پټ شوي وو او د مانیلا په نړیوال کانټینري بندر کې د پلټنو پرمهال موندل شوي دي.
د نیول شویو توکو ارزښت شاوخوا ۲۷۸ میلیونه فیلیپیني پیسې، یا څه باندې ۴۰۰ زره ډالره کیږي.
اړوندو ادارو ټینګار کړی چې د نشه يي توکو د قاچاق د مخنیوي لپاره به ګډ عملیات، استخباراتي همکاري او سرحدي څار نور هم پیاوړی کړي.
د پاکستان دفاع وزیر په خپله وروستۍ وینا کې ویلي، چې لویدیز د افغانستان په مساله کې له پاکستان نه ګټه واخېسته، خو د تشناب کاغذ په څېر یې دوی پرېښودل. د اصف په وینا، د پاکستان دیکتاتورو جنرالانو له افغان جګړې نه د مشروعیت لپاره ګټه اخېسته.
د پاکستان ددفاع وزیر خواجه محمد اصف په تازه څرګندونو کې ویلي چې په افغانستان کې هغه دوه جګړې چې پاکستان پکې ښکېل و، د دین یا اسلامي ارزښتونو لپاره نه وې، بلکې د نړیوالو ځواکونو او د پاکستان د دوو استبدادي حکومتونو د مشروعیت ترلاسه کولو لپاره وې.
هغه د پاکستان پارلمان ته په خبرو کې وویل، چې کله د شوروي اتحاد ځواکونه افغانستان ته راغلل، دا د کابل د حکومت په غوښتنه وو او هېڅ تجاوز نه و شوی. د هغه په وینا، دا نظریه چې دغه جګړه د جهاد په نوم وه، یوازې د امریکایانو روایت دی.
هغه ټینګار وکړ چې دواړې جګړې د اسلام یا دین د مینې له امله نه وې، بلکې د هغه وخت دیکتاتورانو جنرال ضیاء الحق او جنرال پرویز مشرف د یوه ستر ځواک تایید او مشروعیت ته اړتیا درلوده.
خواجه اصف زیاته کړه چې د دې جګړو په ترڅ کې د پاکستان ښوونیز نصاب، سیاسي او مذهبي کلتور تر ډېره بدل شو. هغه وویل چې د دې جګړې له امله د تعلیم دودیز نصاب بیا نه شو پلي کېدای او حتا په سیاسي او مذهبي اخلاقیاتو کې ډېر کوچني بدلونونه هم رامنځته شول.
هغه همدارنګه روښانه کړه چې د ۱۱ سپټمبر بریدونه له افغانستان څخه نه دي شوي او د هغو عاملین هم افغانان نه وو.
هغه ټینګار وکړ چې تر اوسه له دې تاریخ څخه عبرت نه دی اخیستل شوی او تروریزم او ناسم امنیتي وضعیت د همدې تېرو تېروتنو پایله ده.
نوموړي یادونه وکړه چې امریکا او نورو نړیوالو ځواکونو دوی د تشناب کاغذ په څېر وکارول او پرې یې ښودل.
هغه ټینګار وکړ چې د تېرو تېروتنو منل د ملي درملنې برخه ده او دا باید د سیاست نه، بلکې د ملي لیدلوري برخه وي.
خواجه اصف په پای کې وویل، «تر څو چې موږ خپلې تېروتنې ونه منو او له تاریخ سره رښتینی مخامخ نه شو، د تروریزم او بېثباتۍ ستونزې به دوام لري. موږ باید له تېروتنو زده کړه وکړو او له خپلې ځمکې، تاریخ او ملي ارزښتونو سره بیا تړاو پیدا کړو».
هغه دغه راز وویل چې افغانستان وروستی هېواد و، چې پاکستان یې په رسمیت و پېژنده او دوه ځله یې پر پاکستان بریدونه وکړل، خو په دې اړه یې نور جزئیات ورنه کړل.
د کابل یو شمیر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په تېرو دوو میاشتو کې یې په هرو ۲۴ ساعتونو کې اته ساعته برېښنا نه درلوده خو د طالبانو برېښنا شرکت د لګښت لوړ بېلونه ور استولي دي.
د کابل ښار ځینو اوسیدونکو نن سې شنبه، د سلواغې پر ۲۱مه وویل، چې په دې وروستیو دوو میاشتو کې برېښنا کمه شوې ده خو د برېښنا بېلونه دومره لوړ وي، چې دوی یې د پرې کولو توان نه لري.
د کابل اوسیدونکی سمیع الله نیوکه کوي، چې په کور کې څلور ګرپونه لري او یو ټلوېزیون سره په دې میاشت کې ۲ زره ۴۰۰ افغانۍ بېل پسې راغلی دی.
د کابل ځینې ښاریان وايي، چې په تېرو دوو میاشتو کې د ورښتونو له امله وارداتي برېښنا څو ورځې پرله پسې پرې شوې وه او ډېر وخت برېښنا یوازې د شپې له خوا ور پرېښودل کیږي، چې کمه مصرفیږي، خو پر دې سربېره د طالبانو برېښنا شرکت د برښنا لوړلګښتي بېلونه ور لیږلي دي.
دوی زیاتوي، چې په هیواد کې بې کاري او خراب اقتصاد سره بیا هم د افغانستان برېښنا شرکت بېلونه زیات لیکلي دي.
د کابل ښار یو تن اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته وویل، « زیاتره وخت د افغانستان برېښنا شرکت د بودجې له کسر سره مخ وي او بیا په خپل سر بېلونه لیکي او که کوم کس یې چې تحویل نه کړي، په هغه پسې جریمه هم راځي او یا هم برېښنا پرې قطع کوي».
نه یوازې په کابل کې بلکې په ځینو نورو سترو ښارونو کې هم هېوادوال د برېښنا د زیاتو بېلونو له ور لېږدل کېدو شکایت لری.
د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت د خلکو دې نیوکو ته تر اوسه کوم غبرګون نه دی ښودلی.
افغانستان د پرېمانه اوبو او اوبیزو سرچېنو په لرلو سره لا هم خپله اړتیا وړ برېښنا د منځنۍ اسیا له هېوادونو پېري، چې ډېر ځله د دغو هېوادونو لهخوا د ژمي په سړو ورځو شپو او د اوړي په ګرمۍ کې قطع کیږي.
د طالبانو ریاست الوزرا اقتصادي معاونیت وايي، چې ټاکل شوې سبا (چهار شنبه، د سلواغې ۲۲مه) د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر او د عزیزي ګروپ شرکتونو عمومي رییس میرویس عزیزي په حضور کې پنځه تړونونه لاسلیک شي.
د طالبانو د ترواک لاندې ملي ټلوېزیون ویلي، چې په دغو مراسمو کې به د عزیزي ګروپ او طالبانو د افغانستان برېښنا شرکت ترمنځ د ۸۴۵ مېګاواټه لمریزې برېښنا او له ډبرو سکرو څخه د د برېښنا د تولید د پنځو پروژو د عملي چارو د پیل تړونونه لاسلیک شي.
د روان کال د زمري په میاشت کې د عزیزي ګروپ مشر میرویس عزیزي په کابل کې د ۱۰ مېلیارده ډالرو په ارزښت د انرژۍ د تولید پروژې هوکړه لاسلیک کړه.
نوموړي د دغې هوکړې د لاسلیکولو پرمهال ویلي وو، چې یاده پروژه به په پنځو کلونو کې ګټې اخیستنې ته وسپارل شي او په پلي کېدو به افغانستان د انرژۍ د تولید له اړخه ځان بسیاینې ته ورسېږي خو تر اوسه ددې پروژو د پیل په اړه جزییات نشته.
د انرژۍ او په ځانګړي توګه د برېښنا د تولید په برخه کې دغه هوکړه په داسې حال کې لاسلیکېږي چې دمګړۍ افغانان او په ځانګړي توګه د کابل ښار اوسېدونکي د برېښنا له جدي کمښته شکایت لري.
د طالبانو د ریاستالوزرااقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر په مشرۍ ددې ډلې اقتصادي کمېسیون تخنیکي کمېټې په خپله نوبتي غونډه کې د کرنې او مالدارۍ د پراختیا ملي پالیسي او د کبانو روزنې سکټور د پراختیا طرحه تایید کړې ده.
د یادې طرحې له مخې به د خصوصي سکټور په پانګونې د هېواد په بېلابېلو سیمو کې پر ۶۵۰۰ هکټاره ځمکه د کبانو ۷۷۰۰ کوچني، منځني او لوی فارمونه جوړ شي.
طالب چارواکي وایي، د دغو فارمونو په جوړېدو سره به د کبانو د غوښې تر ۹۰ سلنې پورې کورنۍ اړتیا پوره شي او شاوخوا ۳۰۰ زره کسانو ته به په مستقیم او غیر مستقیم ډول د کار زمینه برابره شي.
طالب چارواکو ویلي، یاده پرېکړه د وروستۍ منظورۍ لپاره د دې ډلې د مشر دفتر ته استول شوې ده.
پولنډ د افغانستان په ختیځ کې د زلزلې له قربانیانو سره د مرستې لپاره څه باندې ۴۰۰ زره ډالر ځانګړي کړي دي. په پولنډ کې د افغانستان سفارت ددغه هیواد د بهرنیو چارو وزارت سره په همکارۍ، د زلزلې قربانیانو سره د مرستې لپاره ۲۷ قلمه بشري مرستې چمتو کړې دي.
په دې مرستو کې درمل، طبي تجهیزات، کمپلې او خواړه شامل دي او د زلزلې قربانیانو ته به په ځانګړې توګه په کونړ ولایت کې وویشل شي.
د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، ټاکل شوې ده چې د بشري مرستو دا بار د ۲۰۲۶ کال د فبروري په ۱۰مه د یوې ځانګړې الوتنې له لارې کابل ته ولیږدول شي.
وروستۍ زلزلې چې د افغانستان ختیځې برخې په ځانګړې توګه کونړ یې ولړزاوه، سلګونه کسان مړه کړل او زرګونه کورونه یې ویجاړ کړل.
له دې زلزلې وروسته، د افغانستان په ځینو ختیزو ولایتونو کې بشري اړتیاوې زیاتې شوې دي او نړیوالې ټولنې له زیانمنو شویو خلکو سره د مرستو پر دوام ټینګار کړی دی.
