د امریکا د استازو جرګې په قطر کې د افغانانو د کمپ تړل «له افغان متحدینو سره خیانت» بللی دی

د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي ریچارډ لینډسي د چهارشنبې په ورځ پر خپلې اېکس‌پاڼې لیکلي، چې د افغانستان د خپلواکو رسنیو له استازو سره یې په انلاین کتنه کې په افغانستان او بهر کې د رسنیو د رول په تړاو خبرې کړې دي.

نوموړي ویلي، چې د افغانستان د سوکاله او خوندي راتلونکي لپاره د بیان ازادي مهمه ده.

نوموړي پر داسې مهال د افغانستان د یو شمېر خپلواکو رسنیو له استازو سره په انلاین بڼه خبرې کړې، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته په افغانستان کې د بیان پر ازادۍ تر بل هر وخت ډېر بندیزونه لګول شوي دي او د یادې ډلې له واکمنېدو سره ګڼې رسنۍ تړل شوې دي او ګڼ شمېر مسلکي خبریالان له هېواد څخه وتلي.

کپور دغه څرګندونې د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې په استماعیه غونډه کې وکړې، چې مشري یې جمهوري غوښتونکي کوي.

د نوموړي خبرې ښيي، چې د ټرمپ حکومت د طالبانو د ادارې په اړه خپلې ډیپلوماتیکې او امنیتي لومړیتوبونه او چلند له سره ارزوي، خو کپور د کمېټې غړو ته د احتمالي بدلونونو په اړه هېڅ ډول جزییات ورنه‌کړل.

هغه زیاته کړه، چې په مناسب وخت کې به د کمېټې غړي د افغانستان په اړه د ټرمپ له نوې تګلارې خبر کړي.

کپور له افغانستان څخه د اېستل شویو افغانانو د شړلو په تړاو وویل، چې د ټرمپ حکومت تراوسه هېڅ افغان بېرته افغانستان ته نه دی شړلی. خو هغه ومنله، چې د امریکا حکومت له نورو هېوادونو سره په خبرو بوخت دی، څو هغه «۱۱ تر ۱۲ سوه افغانان» ومني چې دا مهال د امریکا د حکومت په تاسیساتو کې ژوند کوي او د افغانستان د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته اېستل شوي دي.

د تېر جمهوري نظام د ملي امنیت پخواني رییس معصوم ستانکزي له افغانستان انټرنشنل-پښتو سره د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۲مه) په ځانګړې مرکه کې ویلي، چې واک ته د طالبانو په بیاځلې رسېدو کې د افغان سیاستوالو په ګډون امریکا او د سیمې هېوادونو هم سترې تېروتنې کړې دي.

نوموړي زیاته کړې: «امریکا ځکه تېروتنه وکړه چې د لاسلیک شوې هوکړې یو اصل دا و، تر څو چې طالبان او جمهوریت کومې هوکړې ته نه وي رسېدلي، امریکا به په افغانستان کې پاتې کېږي او کله چې هوکړه وشي، دوی به خپل ځواکونه باسي. خو کله چې امریکا د وتلو اعلان وکړ، هغه توانمندي بېرته واخیستل شوه، په ځانګړي ډول له هوايي ځواک څخه؛ دا د نړۍوالو له لوري تېروتنه وه. په دې هوکړه کې افغانستان څنډې ته شوی و».

نوموړي ویلي، دویمه تېروتنه د سیمې د هېوادونو او په ځانګړې توګه د پاکستان وه؛ ځکه دوی په ظاهره له جمهوریت سره اړیکې پاللې، خو د پردې تر شا یې د جمهوریت د مخالفانو ملاتړ کاوه.

نوموړي د پاکستان د تېروتنو په تړاو زیاته کړې: «هغه حالت چې نن پاکستان کې راغلی او په افغانستان کې جریان لري، د پاکستان د مداخلو او د هغوی د ناکامو سیاستونو یوه بېلګه ده چې نن یې ټول وینو. هغوی تل د افغانستان د نظام له مخالفانو سره لاس یو کړی؛ که هغه جمهوریت و، که د ډاکټر نجیب حکومت، که د طالبانو لومړۍ دوره او یا هم کوم بل نظام و».

معصوم ستانکزي د جمهوري نظام د سقوط او واک ته د طالبانو د رسېدو درېیم لامل د افغانستان د سیاستوالو ترمنځ بې‌اتفاقي او اختلافات په ګوته کړي دي.

ستانکزي زیاته کړې: «که دوی په خپلو کې متحد وای، په ځانګړي ډول په هغو وختونو کې چې افغانستان له سختو شرایطو سره مخ و، خو برعکس د اختلافاتو کچه لوړه شوه؛ هغه پرېکړې چې باید په ګډه شوې وای، په جلا جلا توګه کېدلې، نو ځکه د پخوانیو سیاسي مشرانو بې‌اتفاقۍ ناوړه اغېز درلود».

معصوم ستانکزي همدارنګه ویلي، چې افغانستان اوسمهال د نړۍوالو او سیمه‌ییزو هېوادونو د جیوپولیټیکي سیالیو له امله د ژور کړکېچ لوري ته روان دی.

نوموړي ویلي، چې افغانستان له تېرو څو لسیزو راهیسې د نړۍوالو او د سیمې هېوادونو د سیاستونو او جیوپولیټیکي سیالیو له امله له ژور کړکېچ سره مخ دی.

نوموړي زیاته کړې: «افغانستان د پرله‌پسې کړکېچونو په پایله کې د رژیمونو د سقوط پر ډګر بدل شوی او اصلي لامل یې همدا ناورینونه دي. کله چې بهرنۍ مداخلې کېږي، لکه د شوروي یرغل او نور؛ دې ټولو پر افغانستان ناوړه اغېز کړی او د هېواد د طبیعي پرمختګ مخه یې نیولې ده. هر ځل چې نظامونو سقوط کړی، منفي اغېزې یې خورا ډېرې وې».

نوموړي د افغانستان د اوسني بحران لامل د طالبانو له‌خوا د واک انحصار، د ښځو او د نجونو پر مخ د زده‌کړو د دروازو تړل او له نړۍوالې ټولنې سره د افغانستان د اړیکو پرې کېدل بولي.

د جمهوري نظام دغه پخوانی چارواکی په دې باور دی، چې له طالبانو سره خلکو واټن نیولی دی د هغوی ځیني اصول او فرمانونو او د ښځو پروړاندې سخت‌دریځۍ به د دې لامل شي، چې د طالبانو واکمني له ژور کړکېچ سره مخ کړي.

نوموړي دغه څرګندونې په داسې حال کې کړي، چې د پاکستان دفاع وزیر خواجه اصف همدا تېره ورځ د پاکستان پارلمان ته په خپله وینا کې وویل، په افغانستان کې هغه دوه جګړې چې پاکستان په‌کې ښکېل و، د دین یا اسلامي ارزښتونو لپاره نه وې، بلکې د نړۍوالو ځواکونو او د پاکستان د دوو استبدادي حکومتونو او ډیکتاتورو جنرالانو جنرال ضیاءالحق او جنرال پروېز مشرف د مشروعیت ترلاسه کولو لپاره وې.

یوسف وفا دغه ناسته کې وویل: «که مو د جنایي پېښو او غلاوو مخه په ښه ډول ونیوله،‌ نو ټول ولس به درڅخه راضي وي». بلخ کې د طالبانو والي خپلو امنیتي مسوولینو ته ویلي، چې باید پېښو ته ژر رسېدنه او د مخنېوی لپاره یې باید جدي څار وکړي.

هغه زیاته کړې، چې د طالبانو اوسنی رژیم په ډېرو قربانیو لاسته راغلی او د دې ډلې ټول غړي یې د ساتنې مسوولیت لري.

هغه دا څرګندونې داسې مهال کړي، چې په بلخ کې جنایي پېښې هم یو څه ډېرې شوي او څو څو ځله د وسله‌والو غلاوو تر څنګ د انسان تښتونې د پېښو خبرونه هم ترلاسه شوي دي.

خواجه اصف ټینګار وکړ، چې د پاکستان د ولسي وګړو او امنیتي ځواکونو وینه به بې‌حسابه پاتې نه‌شي او حکومت به د «هرې څاڅکې حساب واخلي».

دا څرګندونې داسې مهال کېږي، چې په وروستیو اوونیو کې په پاکستان کې د مرګونو بریدونو کچه لوړه شوې ده. په تازه پېښه کې تېره جمعه په اسلام‌اباد کې د یوه ځانمرګي برید له امله ۳۳ لمونځ کوونکي ووژل شول او ۶۹ نور ټپیان شول. پاکستاني چارواکي ادعا کوي، چې د دې برید طرحه کوونکی د افغانستان وګړی و او دا برید د افغانستان له خاورې تنظیم شوی و.

سربېره پر دې، د بلوچستان ایالت هم په دې وروستیو کې د پراخو بریدونو شاهد و چې لسګونه کسان په‌کې وژل شوي دي. د پاکستان حکومت افغان طالبان تورنوي، چې بلوڅ بېلتون غوښتونکو ته یې پناه ورکړې او ملاتړ یې کوي. همداراز اسلام‌اباد په وروستیو ناکراریو کې د «هند د لاس» خبره هم کړې ده. خو طالبانو او نوي ډیلي دا تورونه تل رد کړي دي.

د پاکستان دفاع وزیر وویل، په داسې حال کې چې په دوحه، استانبول او جده کې خبرې روانې وې، «زموږ د زامنو وینه پر ځمکه تویېده».

د پاکستاني چارواکو او طالبانو ترمنځ څو پړاو خبرې شوې دي، خو بې‌پایلې پای ته رسېدلې دي.

خواجه اصف دا ادعا هم وکړه، چې افغان طالبانو د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) د غړو د سرحدي سیمو څخه د لېږدولو لپاره د ۱۰ میلیارده روپیو غوښتنه کړې وه. د هغه په وینا، د پاکستان حکومت چمتو و چې دغه پیسې ورکړي، خو هېڅ ډاډ نه و چې دغه کسان به بیا پاکستان ته راستانه نه‌شي.

هغه زیاته کړه: «موږ نه‌شو کولای چې یوازې پیسې وسپارو. پاکستان به هغه وخت همکاري وکړي چې رښتینې، جدي او ګټوره هڅه ترسره شي». خو نوموړي خبرداری ورکړ: «که د وینې بیه وغواړي، نو د وینې حساب به په وینه واخیستل شي».

د پاکستان د دفاع وزیر د خپلو خبرو په بله برخه کې د ملي اسمبلۍ د مخالفو ډلو د مشر محمود خان اڅکزي پر څرګندونو هم نیوکه وکړه. اڅکزي په دې وروستیو کې د پاکستان پوځ «د څلورو سیمو ځواک» بللی و.

خواجه اصف دا څرګندونې «غېرمسوولانه» او «د یوه ملي بنسټ د بدنامولو هڅه» وبلله او ویې ویل، چې پوځ د ټول هېواد استازیتوب کوي. بلخوا، محمود خان اڅکزي د چهارشنبې په ورځ وویل، چې پاکستان افغانستان د خپل پنځم ایالت په توګه ګڼي. هغه وویل، ترڅو چې دا ډول ذهنیت موجود وي، د دواړو هېوادونو اړیکې به ښې نه‌شي.