فطرت د رونټیا نړۍوال سازمان راپور ته: دامهال افغانستان کې د فساد کچه د تېر پرتله ټیټه شوې

خواجه اصف د «اې‌.ار.ای» نیوز چینل سره په خبرو کې ویلي، چې له طالبانو سره تر یوې کچې اړیکې لاهم دوام لري. هغه ټینګار کړی، چې د افغانستان له خاورې د وسله‌والو ډلو فعالیت لاهم نه‌دی کم شوی.

خواجه اصف زیاته کړې: «که د ډیورنډ کرښې بل اړخ چارواکي لاهم اقدام ونه کړي؛ نو مسوولیت یې پر خپله غاړه دی». د هغه په ​​وینا؛ پاکستان لاهم خبرې اترې غواړي، خو داسې وضعیت نه‌شي زغملی چې تر خبرو اترو وروسته یې په خاوره کې بریدونه وشي.

د پاکستان دفاع وزیر وایي، طالب چارواکو دا منلې چې دوی د امنیتي مسلو په اړه لیکلي تضمینونه نه‌شي ورکولی او یوازې شفاهي تضمینونه ورکولی شي. پاکستان ادعا کوي، چې په پاکستان کې ټول کېدونکي بریدونه په افغانستان کې پلانېږي؛ خو دا هغه ادعاوې دي چې طالبانو په وار، وار رد کړې دي.
له بل پلوه د پاکستان د جمعیت علمای اسلام مشر مولانا فضل الرحمان د افغانستان په اړه د پاکستان پالیسیو ته خپل غبرګون د یوې پوښتنې په ډول مطرح کړی. هغه وایي، دا عجیبه نه‌ده چې د افغانستان یو انار پاکستان ته نه‌شي راتلای نو ترهګر څنګه راتلای شي؟

په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازولۍ د ساینس په برخه کې د افغان ښځو او نجونو د نړۍوالې ورځې په مناسبت د دوی رول مهم ګڼلی. اروپايي ټولنې پر اېکس پاڼه لیکلي: «ښځې باید د ساینس په زړه کې اوسي».

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ هم د همدې ورځې اړوند له طالبانو غوښتي، چې پر زده‌کړو لېګدلي بندیزونه لرې کړي. یوناما ویلي، له ۱۶۰۷ ورځو وروسته هم مېلیونونه افغان نجونې ښوونځیو ته د ستنېدو په تمه دي.

کارپوهان وايي، د دغه وضعیت دوام به افغانستان لانور د علمي پرمختګ او بشري ودې له کاروانه شاته کړي.

ورته مهال د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش هم ټینګار کړی، په علومو کې برابري د بشریت د پرمختګ لپاره اړینه ده او خبرداری یې ورکړی چې له دې سره، سره چې زده‌کړو ته د لاسرسي په برخه کې پرمختګ شوی؛ خو لا هم په ټوله نړۍ کې یوازې درېیمه برخه څېړونکي ښځې جوړوي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له دې ډلې ۲۰۲۱ کډوال د تورخم له لارې، ۸۲ د اسلام‌کلا له لارې، ۶۲ د ورېښمو پله له لارې، ۷۳ د بهرامچې له لارې او ۲۵ نور د سپین بولدک له لارې فغانستان ته ستانه شوي دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې ۹۴زره کډوالې کورنۍ له ایران، پاکستان او ترکیې نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د دغه وزارت په وینا؛ په دغه موده کې ۲۵۴زره او ۲۱۸ کسان له کورنیو پرته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاته کړې، چې په ورته موده کې ۳زره او ۶۴۸ بندیان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو خوشې شوي دي.

په افغانستان کې د یوناما دفتر د چهارشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۲مه) د ساینس په برخه کې د ښځو او نجونو نړۍوالې ورځې په مناسبت په افغانستان کې د نجونو پر مخ د زده‌کړو پر بندیز خواشیني ښودلې.

یوناما زیاته کړې: «په افغانستان کې موږ دغه مهمه ورځ په ډېرې خواشینۍ سره نمانځو؛ ځکه ۱۶۰۷ ورځې کېږي، چې واکمنو چارواکو له ۱۲ کلونو څخه د پورته عمر لرونکو نجونو پر مخ د زده‌کړو دروازو تړلې دي».

یوناما ویلي، له څلورو کلونو ډېره موده کېږي په ساینس او نورو مهم سکتورونو کې افغان ښځو او نجونو د ګډون فرصت له لاسه ورکړی. دوی دغه وضعیت د افغانستان د راتلونکي لپاره ځورونکی بللی.

یوناما واک ته د طالبانو له رسېدو او د نجونو پر وړاندې د زده‌کړو تر بندیز وروسته په پرتلیز ډول لیکلي: «د ۲۰۲۱کال د سپتمبر په ۱۸مه لېسې یوازې د هلکانو لپاره بېرته پرانیستل شوې او نجونې ترې منعه شوې. د ۲۰۲۶کال د فبرورۍ په ۱۱مه تر نامعلومې مودې د لېسو دروازې د نجونو پر مخ بندې پاتې دي».

د ملګرو ملتونو دغه دفتر په ټینګار سره له واکمنو غوښتنه کړې، چې پر زده‌کړو لګېدلي بندیزونه پای ته ورسوي. د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش هم ټینګار کړی، په علومو کې برابري د بشریت د پرمختګ لپاره اړینه ده او خبرداری یې ورکړی چې له دې سره، سره چې زده‌کړو ته د لاسرسي په برخه کې پرمختګ شوی؛ خو لا هم په ټوله نړۍ کې یوازې درېیمه برخه څېړونکي ښځې جوړوي.

کارپوهان وايي، د دغه وضعیت دوام به افغانستان لانور د علمي پرمختګ او بشري ودې له کاروانه شاته کړي.

طارق فضل چودري د سې‌‌شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۱مه) د پاکستان ملي اسمبلۍ ته د وینا پرمهال ویلي، چې دا مهال نږدې زر نور زده‌کړیالان په جلال‌اباد او کابل کې پر زده‌‌کړو بوخت دي.

نوموړي زیاته کړې، هغه زده‌کړیالان چې لاهم په افغانستان کې دي؛ په کابل کې د پاکستان له سفارت سره په اړیکه کې دي، سفارت هم په منظم ډول ورسره اړیکه ساتي؛ څو د هغوی امنیت ډاډمن کړي او د اسنادو او ویزو ستونزې یې حل کړي.

تر دې مخکې یوشمېر پاکستاني زده‌کړیالانو چې د لارو تړل کېدو له امله د میاشتو لپاره په افغانستان کې بند پاتې شوي وو، د خپل ناروښانه برخلیک او ښوونیز راتلونکي په اړه اندېښنه ښودلې وه.

طالبانو دغه زده‌کړیالانو ته ویلي وو، چې د پاکستان ډیپلوماتیکه استازولۍ باید له دوی سره په اړیکه کې شي او د دغه زده‌کړیالانو نوملړ په رسمي ډول او له مهر او تایید سره دوی ته وړاندې کړي.