طالبانو او میرویس عزیزي د ۸۴۵ مېګاواټه برېښنا پنځه سترې پروژې لاسلیک کړې

په یاد راپور کې راغلي، چې القاعده، تحریک طالبان پاکستاناو د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ د طالبانو تر واک لاندې سیمو کې دي. د راپور له مخې، د القاعدې ځینې لوړپوړي غړي لکه اسامه محمود او د هغه مرستیال یحیی غوري په کابل کې اوسیږي.

د ملګرو ملتونو د بندیزونود څارنې او ارزونې ټیم شپږ میاشتنی راپور چې امنیت شورا ته وړاندې شوی، ښيي چې القاعده لا هم د طالبانو ملاتړ لري او په افغانستان کې د جنګیالیو د روزنې او هغوی ته د سلا مشورې په برخه کې فعالیت کوي.

راپور څرګندوي چې د هند نیمه لویې وچې لپاره د القاعدې څانګه د افغانستان په جنوب ختیځ کې فعاله ده او ددې ډلې مشر اسامه محمود او مرستیال یحیی غوري په کابل کې حضور لري او رسنیز ټیم یې په هرات کې فعالیت کوي.

امریکا د اسامه محمودپه اړه د معلوماتو د ورکولو لپاره ۱۰ میلیونه ډالر جایزه ټاکلې او د یحیی غوري پر سر یې پنځه میلیونه ډالر ټاکلي دي.

په راپور کې راغلي چې تحریک طالبان پاکستان د طالبانو له لوري په افغانستان کې له زیاتې ازادۍ او ملاتړ نه برخمن دي او دغه چلند د تحریک طالبان پاکستان پر وړاندې د پاکستان بریدونه ډېر کړي دي.

راپور تاکید کوي چې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ غړي هم د طالبانو له لوري د هویت اسناد ترلاسه کړي او په افغانستان کې د تګ راتګ ازادي لري، او د بدخشان ولایت په کچه د تاریاکو د کرنې او د کانونو له لارې مالي تمویل ترلاسه کوي.

ملګرو ملتونو اعلان کړی چې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ شاوخوا ۲۵۰ غړي په ۲۰۲۵ کال کې د طالبانو له پولیسو سره یو ځای شوي دي.

په راپور کې د ملګرو ملتونو یوه غړي هېواد له قوله راغلي چې ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ خپلو غړو ته چې په سوریه او ګاونډیو هېوادونو کې دي، ویلي چې د « سنکیانگ جهاد» لپاره افغانستان ته انتقال شي.

راپور څرګندوي چې داعش خراسان د افغانستان په شمال په ځانګړي توګه په بدخشان او له پاکستان سره نږدې سیمو کې فعال دی.

هغه نن چهارشنبه (د سلواغې ۲۲مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دوی د فساد د له‌منځه وړلو لپاره کوټلي ګامونه پورته کړي او ادعا یې کړې چې دامهال په افغانستان کې د فساد کچه د پخوا پرتله ډېره ټیټه شوې ده.

په خبرپاڼه کې دارنګه راغلي، هغه بنسټونه چې په افغانستان کې استازولۍ نه‌لري د اټکلي قضاوتونو له مخې راپورونه ورکوي. د هغه په وینا؛ دغه بنسټونه دې افغانستان ته راشي او د دوی له ادارو څخه دې لیدنه وکړي، څو وګوري چې د اداري اسانتیاوو او روڼتیا لپاره څومره اغېزمنې کړنلارې جوړې شوې دي چې د فساد مخه ونیسي.

طالبان دغه څرګندونې داسې مهال کوي، چې د روڼتیا نړۍوال سازمان په خپل وروستي راپور کې افغانستان لاهم د فساد له پلوه د نړۍ تر ټولو کمو نمرو لرونکو هېوادونو له ډلې بللی دی. کارپوهان وایي، طالبان تر اوسه کوم ځانګړی او خپلواک مېکانېزم نه‌لري چې د فساد کچه په سمه او رڼه توګه وڅاري او وارزوي.

خواجه اصف د «اې‌.ار.ای» نیوز چینل سره په خبرو کې ویلي، چې له طالبانو سره تر یوې کچې اړیکې لاهم دوام لري. هغه ټینګار کړی، چې د افغانستان له خاورې د وسله‌والو ډلو فعالیت لاهم نه‌دی کم شوی.

خواجه اصف زیاته کړې: «که د ډیورنډ کرښې بل اړخ چارواکي لاهم اقدام ونه کړي؛ نو مسوولیت یې پر خپله غاړه دی». د هغه په ​​وینا؛ پاکستان لاهم خبرې اترې غواړي، خو داسې وضعیت نه‌شي زغملی چې تر خبرو اترو وروسته یې په خاوره کې بریدونه وشي.

د پاکستان دفاع وزیر وایي، طالب چارواکو دا منلې چې دوی د امنیتي مسلو په اړه لیکلي تضمینونه نه‌شي ورکولی او یوازې شفاهي تضمینونه ورکولی شي. پاکستان ادعا کوي، چې په پاکستان کې ټول کېدونکي بریدونه په افغانستان کې پلانېږي؛ خو دا هغه ادعاوې دي چې طالبانو په وار، وار رد کړې دي.
له بل پلوه د پاکستان د جمعیت علمای اسلام مشر مولانا فضل الرحمان د افغانستان په اړه د پاکستان پالیسیو ته خپل غبرګون د یوې پوښتنې په ډول مطرح کړی. هغه وایي، دا عجیبه نه‌ده چې د افغانستان یو انار پاکستان ته نه‌شي راتلای نو ترهګر څنګه راتلای شي؟

په افغانستان کې د اروپايي ټولنې استازولۍ د ساینس په برخه کې د افغان ښځو او نجونو د نړۍوالې ورځې په مناسبت د دوی رول مهم ګڼلی. اروپايي ټولنې پر اېکس پاڼه لیکلي: «ښځې باید د ساینس په زړه کې اوسي».

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ هم د همدې ورځې اړوند له طالبانو غوښتي، چې پر زده‌کړو لېګدلي بندیزونه لرې کړي. یوناما ویلي، له ۱۶۰۷ ورځو وروسته هم مېلیونونه افغان نجونې ښوونځیو ته د ستنېدو په تمه دي.

کارپوهان وايي، د دغه وضعیت دوام به افغانستان لانور د علمي پرمختګ او بشري ودې له کاروانه شاته کړي.

ورته مهال د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش هم ټینګار کړی، په علومو کې برابري د بشریت د پرمختګ لپاره اړینه ده او خبرداری یې ورکړی چې له دې سره، سره چې زده‌کړو ته د لاسرسي په برخه کې پرمختګ شوی؛ خو لا هم په ټوله نړۍ کې یوازې درېیمه برخه څېړونکي ښځې جوړوي.

د دغه کمېسیون د راپور له مخې؛ دغه کډوال د ننګرهار د تورخم، د کندهار د سپین بولدک، د هلمند د بهرامچې، د هرات د اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له دې ډلې ۲۰۲۱ کډوال د تورخم له لارې، ۸۲ د اسلام‌کلا له لارې، ۶۲ د ورېښمو پله له لارې، ۷۳ د بهرامچې له لارې او ۲۵ نور د سپین بولدک له لارې فغانستان ته ستانه شوي دي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې ۹۴زره کډوالې کورنۍ له ایران، پاکستان او ترکیې نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د دغه وزارت په وینا؛ په دغه موده کې ۲۵۴زره او ۲۱۸ کسان له کورنیو پرته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاته کړې، چې په ورته موده کې ۳زره او ۶۴۸ بندیان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو خوشې شوي دي.