د پاکستان امنیتي چارواکو د محمود خان اڅکزي وروستۍ څرګندونې خواشینوونکې بللې دي

دا اووم ځل دی، چې نتنیاهو په تېرو ۱۳ میاشتو کې د ټرمپ له ولسمشر کېدا وروسته له هغه سره ګوري.

ټرمپ د هوکړې نه کېدو په صورت کې پر ایران د برید ګواښ کړی خو تهران د غبرګون ژمنه کړې، چې د یوې پراخې جګړې ویره یې رامنځته کړې ده.

ټرمپ فوکس بیزنس ته وویل چې له ایران سره ښه معامله به داسې وي چې نه اتومي وسلې او نه توغندي، خو ایران د توغندیو مساله د خبرو اترو برخه نه بولي.

اسراییل اندېښمن دی چې امریکا ممکن یوازې د اتومي پروګرام تړون وکړي او د ایران د بالیسټیک توغندیو پروګرام یا د وسله والو ډلو لکه حماس او حزب‌الله ملاتړ محدود نه کړي.

نتنیاهو خبریالانو ته وویل: «زه به ولسمشر ته زموږ د مذاکراتو د اصولو په اړه خپل لید وړاندې کړم».

د سرچینې په وینا، دواړه مشران ممکن د خبرو اترو د ناکامه کېدو په صورت کې د نظامي اقدام په اړه هم خبرې وکړي.

ایران ویلي چې د بندیزونو د رفع کولو په بدل کې د خپل اتومي پروګرام محدودولو ته چمتو دی، خو د توغندیو موضوع یې رد کړې ده.

د پولیسو د معلوماتو له مخې؛ شپږ کسه د ټمبلر ریج ښوونځي دننه مړه موندل شوي، دوه نور کسان په بېلابېلو ځایونو کې مړه موندل شوي او یو ټپي کس روغتون ته د لېږد پرمهال ساه ورکړې ده.

د دغه ښار د پولیسو مشر په یوې خبري ناسته کې ویلي، چې د لومړنیو څېړنو له مخې بریدګره ښځه وه او د ښوونځي دننه مړه موندل شوې ده. پولیسو د یادې ښځې هویت نه‌دی څرګند کړی او دا یې هم نه‌دي ویلي، چې په ښوونځي کې وژل شویو کسانو کې څو تنه کم‌عمره زده‌کوونکي وو.

پولیس وايي، داسې ښکاري چې بریدګرې د نهو کسانو تر وژلو وروسته ځان وژنه کړې ده.

په همدې حال کې د کاناډا لومړي وزیر مارک کارني چې ټاکل شوې وه د مونیخ امنیتي کنفرانس ته سفر وکړي، خپل سفر ځنډولی دی. د هغه دفتر ویلي، چې د نوموړي سفر د ټمبلر ریج خونړۍ پېښې له امله ځنډول شوی دی.

چارواکي وايي، د پېښې د انګېزې او نورو جزییاتو په اړه څېړنې روانې دي.

هغه د یوې داسې زمینې برابرولو غوښتنه کړې، چې ښځې او نجونې وکولای شي د علم په ډګر کې خپلې هیلې او ارمانونه پوره کړي. د ګوترېش په وینا؛ دا هغه څه دي چې نه یوازې د دوی د حقونو لپاره مهم دي، بلکې د ټولې نړۍ په ګټه دي.

دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې نږدې پنځه کاله کېږي په افغانستان کې له شپږم ټولګي پورته نجونې له زده‌کړو بې‌برخې دي او د پوهنتونونو دروازې د هغوی پر مخ تړلې پاتې دي. کارپوهان وايي، د دغه وضعیت دوام به افغانستان لانور د علمي پرمختګ او بشري ودې له کاروانه شاته کړي.

دوی باور لري، چې په زده‌کړو او علومو کې د ښځو له برابر ګډون پرته نه یوازې ټولنیز عدالت نه ټینګېږي؛ بلکې د اقتصادي ودې، نوښت او پایدار پرمختګ بهیر هم له جدي ننګونو سره مخ کېږي.

ملګرو ملتونو څو ځله له طالبانو غوښتي، چې پر ښځو او نجونو لګېدلي ښوونیز محدودیتونه لرې کړي او ښوونځیو او پوهنتونونو ته د هغوی د بېرته ستنېدو زمینه برابره کړي. خو طالبان نږدې پنځه کاله کېږي، چې دغه موضوع یې تر «امر ثاني» ځنډولې ده او وایي دې برخه کې د شرعي چوکاټ پر برابرولو بوخت دي.

د امریکا د خزانې وزارت د وېب‌پاڼې د راپور له مخې؛ دغه بنديزونه هغه کسان، شرکتونه او بېړۍ په نښه کوي، چې د پېر، لېږد او مالي راکړې ورکړې په چارو کې فعال دي او موخه يې دا ده چې د ايران له لارې د حزب‌الله د مالي تمويل لارې وتړي.

په راپور کې راغلي، روسي وګړی اندري وېکتوروويچ بوريسوف او لبنانی وګړی محمد ماجد محمد نايف د لبنان د حزب‌الله د مالي بنديزونو د مقرراتو له مخې د ثانوي بنديزونو سره مخ شوي دي.

همدارنګه د پاناما «بریلیانس ماری‌تایم ونچورز» شرکت، د لبنان «جودسارل»، له اذربایجان جمهوریت «پلاتینیوم ګروپ» او له ترکیې څخه د «سي سرف لمېټېډ» د حزب‌الله د مالي بندیزونو د مقرراتو له مخې د ثانوي بندیزونو لاندې راغلي دي.

دوه بېړۍ چې «برېلیانس» نومېږي او د پاناما بېرغ لري او «لارا» چې د سنټ کېټس او نویس بېرغ لري، هم د همدې پرېکړې پر بنسټ تحریم شوې دي. د امریکا د خزانې وزارت د بندیزونو نوملړ کې هغه کسان، بنسټونه، بېړۍ او الوتکې شاملې دي چې امریکايي وګړي ورسره له هر ډول معاملې کولو منع شوي دي.

دغه نوملړ د امریکا د خزانې وزارت د بهرنیو شتمنیو د کنټرول دفتر (اوفاک) له لوري جوړېږي او تازه کېږي؛ څو ترهګر، د نشه‌يي توکو قاچاق کوونکي او هغه کسان په نښه کړي چې د امریکا د بهرنۍ تګلارې او ملي امنیت پر ضد فعالیت کوي او په امریکا کې یې شتمنۍ کنګل کړي او معاملې یې محدودې کړي.

تر دې مخکې د امریکا د خزانې وزارت د تېر کال (د لړم په ۱۵مه) د لبنان د حزب‌الله درې غړي ـ اسامه جابر، محمد جعفر محمد قصیر او سامر کَسبار د ایران د دغه نیابتي ډلې د ملاتړ په تړاو تحریم کړي وو.

هه‌نګاو د سې‌شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۱مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، دغه کسان پر عمدي قتل او د نشه‌يي توکو اړوند جرایمو کې د ښکېلتیا له امله پر اعدام محکوم شوي او د اعدام دغه حکمونه په تېرو لسو ورځو کې په اهواز، اراک، ګرګان، تایباد، یزد او شېراز زندانونو کې عملي شوي دي.

د هه‌نګاو سازمان د معلوماتو له‌مخې، په دغې ډله کې کریم نظري چې د افغانستان د هرات اوسېدونکی وو، د نشه‌يي توکو اړوند تور او ۲۳ کلن سیف‌الدین مهربان او ۲۵ کلن نامق کسروي چې د بغلان اوسېدونکي وو، د عمدي وژنې د تورونو له امله اعدام شوي دي.

د ایران حکومتي سرچینې او همداراز قضایه قوه ډېری وخت د دغه ډول پېښو په تړاو راپور نه‌ورکوي او په دې تړاو یې هم څه نه‌دي ویلي.

د چارو ځینې شنونکي وايي، مستبد حکومتونه د خپلې بقا لپاره دغه ډول چارو ته مخه کوي او په وینا یې په ایران کې په دغه ډول پېښو کې هېڅ ډول روڼتیا نشته او بندیان په ځانګړې توګه پر اعدام محکوم کسان د وکیل نیولو حق هم نه‌لري.

د دوی په وینا، طالبان باید په ایران کې د بندي افغانانو پوښتنه وکړي او د حقوقي قضایاو بهیر یې له نږدې وڅاري او همداراز د رالېږدونې بهیر یې چټک کړي، خو دا لا هم روښانه نه ده چې ایران به پر اعدام محکوم افغانان طالبانو ته وسپاري او که نه؟

د هه‌نګاو د بشري حقونو د سازمان وینا، ایران په ۲۰۲۴ کال کې له ایرانیانو سربېره ۸۰ افغان بندیان او په ۲۰۲۵ کال کې له ایرانیانو سربېره ۸۵ افغانان هم د بېلابېلو تورونو له امله اعدام کړي دي.

طالبانو او بلې هېڅ ډلې لا تراوسه د دومره ډېر شمېر افغانانو د اعدامېدو په تړاو اعتراض او یا هم لږ تر لږه د وضاحت غوښتنه نه‌ده کړې.