محمد صادق: په افغانستان کې مېشتې ترهګرې ډلې د سیمې لپاره جدي ګواښ دی

د دغه وزارت لخوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، یاد افغانان له یوې ورځې تر دوه میاشتو پورې په پاکستاني زندانونو کې بندیان وو.

په خبرپاڼه کې راغلي، ه کډوال د کندهار د کډوالو او راستنېدونکو چارو ریاست د سپین بولدک د لېږد امریت په همکارۍ له لومړنیو مرستو ورسته خپلو سیمو ته لېږدل شوي دي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې دغه ګام د کډوالو د حقونو په رعایت او د دوی د خوندیتوب لپاره ترسره شوی او د راستنېدونکو چارو په سمه توګه د تنظيم څرنګوالی څرګندوي.

یاد وزارت زیاته کړې، چې په ټولو ولایتونو کې یې د درملیزو تاسیساتو او خوراکي توکو پلورنځيو څخه څار دوام لري. طالبانو دا نه‌ده روښانه کړې، چې د کومو سرغړونو له امله یې دغه مرکزونه تړلي دي.

تر دې وړاندې طالبانو ویلي و، چې دغه مرکزونه د درملو د زېرمه کولو او مدیریتي ستونزو، د نامعیاري روغتیایي تجهیزاتو، له روغتیايي قوانینو د سرغړونې او د تاریخ تېره درملو د پلور په تړاو تړلي دي.

د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې ناسم روغتیایي خدمتونه او بې‌کېفیته درمل د ناروغانو پر وړاندې تر ټولو لویې ننګوونې دي.

طالبانو یاد درملتونونه داسې مهال تړلي دي، چې د یادې ډلې او پاکستان ترمنځ له کړکېچ وروسته له دغه هېواده د درملو پر واردولو بندیز لګول شوی. د راپورونو له مخې؛ د درملو ګڼو کاروباریانو له پاکستان نه په قاچاقي لارو د درملو واردولو ته مخه کړې او ځینې کسان هم وخت تېر درمل بازار ته وړاندې کوي.

په هرات کې د ایران سرکونسل هم ویلي، چې تېرکال د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ کچه درې نیم مېلیارد ډالره وه؛ خو سږکال دغه اندازه پنځه مېلیارده ډالرو ته لوړه شوې ده.

که څه هم د روان کال لپاره کره او رسمي شمېرې لا نه‌دي خپرې شوې؛ خو د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د تېر زېږدیز کال په نومبر میاشت کې اعلان کړی و، چې یوازې په تېرو شپږو میاشتو کې له ایران سره د شاوخوا یو مېلیارد ډالرو په ارزښت سوداګري شوې ده.

یوازې د روان لمریز کال له پیله تر اوسه، افغانستان ته د دوغارون-اسلام‌کلا بندر له لارې ټول ۷۱۴زره او ۶۷۹ټنه توکي صادر شوي. د دوغارون د ګمرک د چارواکو په وینا؛ د یادو صادر شویو توکو ټولیز ارزښت شاوخوا ۲۳۰ میلیونه او ۳۵۵ زره او ۳۰۸ امریکايي ډالر اټکل شوی دی.

د پاکستان سترې محکمې دوه قاضيان، د سترې محکمې مشر یحیی اپریدي او قاضي شاهد بلال حسن، د عمران خان د قضیې پرېکړه واوروله. د پاکستان اېکسپرېس ټربیون ورځپاڼې د راپور له مخې؛ عمران خان د زندان له امنیت او خوراکي اسانتیاوو څخه راضي دی، خو د روغتیایي خدمتونو په برخه کې یې شکایت کړی چې کافي اسانتیاوې نه‌لري.

قاضي وویل، عمران خان اوس د دولت تر مستقیمې ساتنې لاندې دی او ټینګار یې وکړ چې ټول بندیان باید مساوي روغتیایي خدمات ترلاسه کړي. هغه وویل: «هیڅوک باید په زندان کې د نورو پرتله ځانګړې اسانتیاوې ونه لري، له ټولو سره باید په مساوي ډول چلند وشي».

د پاکستان دولتي وکیل منصور عثمان وویل، دوی چمتو دي چې عمران خان ته د سترګو د متخصصو ډاکټرانو د لاسرسي زمینه برابره کړي. قاضي بلال هم وویل، عمران خان ته باید د دې اجازه ورکړل شي چې له خپلو زامنو سره د ټیلیفون په کرښه خبرې وکړي.

د عمران خان زوی قاسم خان تر دې وړاندې ویلي و، چې هغه او ورور یې غواړي د خپل پلار لیدو لپاره پاکستان ته سفر وکړي؛ خو حکومت یې د ویزو غوښتنلیکونو په اړه اقدام نه‌کوي. نوموړي ویلي و، اولادونه د خپل پلار له لیدو منعه کول د «ډله‌ییزې سزا» په څېر ده.

د عمران خان زوی قاسم خان په یوه بیان کې ویلي، چې پلار یې له ۹۱۴ ورځو راهيسې په انفرادي بند کې دی. نوموړي د خان روغتیايي حالت نازک ښودلی او ویلي یې دي، چې هغه روغتیایي خدمتونو ته لاسرسی نه‌لري.

یاد کمېسیون په خپل راپور کې ویلي، چې دغه کورنۍ د تورخم، سپين بولدک، ورېښمو پله، اسلام‌کلا او بهرامچې له لارو افغانستان ته ستنې شوې دي. د راپور له مخې؛ ۳۸۰نورې کورنۍ چې د وګړو شمېر یې ۲زره او ۱۳۶ کسانو ته رسېده، خپلو مېنو ته لېږدول شوې دي.

د طالبانو دغه کمېسیون زیاته کړې، چې د کډوالو سره یې په بېلابېلو برخو کې لومړنۍ مرستې هم کړې دي. تازه د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د راولپنډۍ پولیسو د بې‌اسناده افغان کډوالو پرضد عملیات پراخ کړي دي. د راپور له مخې؛ دامهال په یاد ښار کې ۵زره او ۴۳۹ افغانان نیول شوي، چې د نیول شویو افغان کډوالو لنډمهالي مرکز کې ساتل کېږي.

له بل پلوه د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت خبر ورکړی، چې په تېرو درېیو میاشتو کې نږدې ۹۴زره کډوالې کورنۍ له ایران، پاکستان او ترکیې نه افغانستان ته ستنې شوې دي. د دغه وزارت په وینا؛ په دغه موده کې ۲۵۴زره او ۲۱۸ کسان له کورنیو پرته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي.

د طالبانو د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت زیاته کړې، چې په ورته موده کې ۳زره او ۶۴۸ بندیان د پاکستان له بېلابېلو زندانونو خوشې شوي دي.