د افغانستان د خبریالانو مرکز او امسو بنسټ له طالبانو غوښتي پر رسنیو محدودیتونه پایته ورسوي

نوموړي د جمعې په ورځ د سلواغې ۲۴مه، پر اېکس پاڼه لیکلي چې ددغسې ناکامو حربو او تجربو بیا بیا کارول منطقي نه دی.

دا په داسې حال کې ده، چې د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۳مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړو پر طالبانو د بندیزونو د څار ډلې ماموریت د یو بل کال لپاره وغځاوه.

فطرت زیاته کړې: «په دې اړه د چین او روسیې دریځ د ستاینې وړ دی او واقعیت هم همدا دی چې په افغانستان کې شته عیني پرمختګونه، واقعیتونه او حقیقتونه چې موږ یې لرو، له هغو تحریمونو سره موافق نه لري چې یو وخت په بحراني حالاتو کې وضع شوي وو او تراوسه ادامه لري».

تر دې وړاندې، د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد پر افغانستان د بندیزونو د څار ډلې ماموریت غځولو په غبرګون کې ویلي، د فشار او بندیزونو پالیسۍ خپله ناکامي ثابته کړې ده. نوموړي زیاته کړې، د بندیزونو غځول او د څار ډلې د ماموریت دوام یوه تکراري او ناکامه تجربه ده چې ستونزې نه‌شي حل کولی.

د فطرت په وینا افغانستان د پرمختګ او له بېلابېلو هیوادونو سره د تعامل په حال کې دی. هغه زیاتوي چې ورځ تربلې امنیت او ثبات ښه کېږي.

فطرت ویلې افغانستان په داسې حالت کې همکاري ته اړتیا لري، نه دا چې هره ورځ تحریمونه وضع او یا تمدید شي.

فطرت یو ځل بیا له لویډیځوالو غوښتي چې پر خپلو دغو پالیسیو یو ځل بیاکتنه وکړي او له افغانستان سره رغنده تعامل اختیار کړي.

نوموړې ویلي: «په نندارتون کې له بهرنیو مېرمنو تود هرکلی شوی؛ خو افغان مېرمنو ته د تګ اجازه نه ورکول کېږي». د هغې په وینا؛ د طالبانو د امر بالمعروف ماموران د نندارتون په دروازه کې ولاړ دي او ښځو ته د ننوتو اجازه نه ورکوي.

یوې بلې سوداګرې وویل، په پیل کې دوی ته خبر ورکړل شوی و چې دوی کولی شي په نندارتون کې برخه واخلي؛ خو وروسته یې نندارتون ته د ښځو د ننوتلو مخه ونیوله. هغې زیاته کړه، چې ډېری د لاسي صنایعو ښځینه سوداګرې د خپلو محصولاتو د پلورلو لپاره په داسې فرصتونو تکیه کوي؛ خو اوس په دغه مراسمو کې له ګډونه بې‌برخې شوې دي.

دغه نندارتون د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې په ۲۳مه) په کابل کې د طالب چارواکو، د کورنیو شرکتونو د استازو او د ایران په ګډون د سیمې د څو هېوادونو پلاویو په حضور کې پرانیستل شو.

طالب چارواکو لاتر اوسه په رسمي ډول د دغه راپورونو په اړه څه نه‌دي ویلي. تېر کال هم دغه نندارتون د ښځو له ګډون پرته ترسره شو.

طالب چارواکو ویلي، چې په دغه نندارتون کې لسګونه کورنیو او بهرنیو شرکتونو برخه اخیستې او موخه یې د پانګونې راجلبول او د رغنیزو چارو پراختیا ده. دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو پراخ محدودیتونه لګېدلي دي.

طالبانو ښځې له زده‌کړو، دولتي او نادولتي دندو او ګڼو ټولنیزو فعالیتونو څخه منعه کړې دي. که څه هم په ځینو سوداګریزو برخو کې محدود شمېر ښځو ته د کار اجازه ورکړل شوې=؛ خو دغه بندیز د ښځینه سوداګرو لپاره اندېښنې زیاتې کړې دي.

شنونکي وایي، که دغه محدودیتونه نور هم پراخ شي؛ نو د سوداګرۍ په برخه کې به د ښځو پاتې محدود فرصتونه هم له ګواښ سره مخ شي او دا به د افغان ښځو وروستۍ هیلې هم مړاوې کړي.

د هغوی په وینا؛ د دغه کارخونې تولید په هېواد کې تر ډېره د مالګې اړتیا پوره کولای شي. د یادې کارخونې مسوول غلام علي ملکزي زیاته کړې، چې د کارخونې ماشینري او تولید پر نړۍوال معیار برابر دي.

په بلخ کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ادارې بیا ویلي، چې د دغه ولایت په صنعتي برخه کې د پام وړ پرمختګ شوی. د معلوماتو له مخې؛ افغانستان هر کال د ۳۰۰زره ټنه صنعتي او خوراکي مالګې تولید ته اړتیا لري.

معلومات ښيي، په افغانستان کې د مالګې کانونه او د پروسس لپاره ۵۷ فابرېکې جوړې شوې چې په کلني ډول د ۳۰زره ټنه مالګې د تولید ظرفیت لري.

یونسکو ټینګار کوي، چې مصنوعي ځیرکتیا کولای شي د نوښت ترڅنګ له اورېدونکو سره د راډیو اړیکه ژوره کړي؛ خو یاد سازمان وایي دغه چاره هغه مهال شونې ده، چې یاده ټېکنالوژي په سمه توګه وکارول شي.

د یونسکو د خبرپاڼې له مخې، ټکېنالوژي په خپله باور نه جوړوي؛ بلکې دا د راډیو کارکوونکي دي چې د مسلکي قضاوت، خلاقیت او عامه خدمت له لارې د خلکو باور ترلاسه کوي.

په خبرپاڼه کې راغلي، که مصنوعي ځیرکتیا په ورځنیو چارو لکه مهالوېش جوړولو، د هوا او سپورتي راپورونو چمتو کولو او اداري کارونو کې مرسته وکړي؛ نو رسنیزې ډلې به وکولای شي پر اصلي دندو، یعنې خبر ورکولو، زده‌کړې او تفریح تمرکز وکړي.

یونسکو همداراز زیاتوي، چې دغه ټېکنالوژي د اورېدونکو د اړتیاوو په ښه درک، د اعلانونو په اغېزمنتیا، د عوایدو په زیاتوالي او د ټولنیزو پروګرامونو په پراختیا کې مرسته کوي او دارنګه د معلوماتو د کره‌والي، د سرچینو د تایید او د ارشیفونو د بیاکارونې په برخه کې ګټوره ده.

د یونسکو په وینا؛ د مصنوعي ځیرکتیا د اغېزمنې کارونې لپاره روښانه پالیسۍ، د محرمیت ساتنه، قانوني ارزونه او د کارکوونکو پر مهارتونو پانګونه اړینه ده. یونسکو ټینګار کوي، چې مصنوعي ځیرکتیا یوازې یوه وسیله ده نه غږ.

د فبرورۍ ۱۳مه د راډیو له نړۍوالې ورځې سره برابره ده. په افغانستان کې دغه ورځ داسې مهال نمانځل کېږي، چې په دغه هېواد کې د طالبانو له‌خوا د سختو بندیزونو لګېدو له امله ګڼ شمېر راډیوګانې د تړلو له ګواښ سره مخ دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۳مه) د ملګرو ملتونو د امنیت شورا غړو پر طالبانو د بندیزونو د څار ډلې او د افغانستان د سولې او امنیت ګواښوونکو بنسټونو ماموریت د یو بل کال لپاره وغځاوه.

د طالبانو ویاند ذبیح‌الله مجاهد د جمعې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) رسنیو ته په استول شوي پیغام کې ټینګار کړی، نړۍواله ټولنه او په ځانګړې توګه لوېدیځ هېوادونه باید له داسې اقداماتو ډډه وکړي چې د تېرو ناکامو تجربو تکرار وي.

مجاهد یو ځل بیا له لوېدیځو هېوادونو غوښتي، چې د افغانستان پر وړاندې په خپلو اوسنیو پالیسیو له سره غور وکړي. نوموړي د چین او روسیې دریځ ستایلی او ویلي یې دي، افغانستان اوس‌مهال د پرمختګ په حال کې دی او همکارۍ ته اړتیا لري نه د بندیزونو تمدیدولو ته.