د ډونالد ټرمپ حکومت اعلان کړی چې د یمن هېواد وګړو لپاره د «لنډمهاله ملاتړ» وضعیت پای ته رسېدلی دی. د امریکا د کورني امنیت وزیر د جمعې په ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره دا پرېکړه اعلان کړه.
«لنډمهاله ملاتړ» په متحده ایالاتو کې هغه پروګرام ته اشاره کوي چې د ځینو هېوادونو وګړو ته د بحراني حالاتو پر مهال اجازه ورکوي څو په موقتي ډول په امریکا کې پاتې شي او کار وکړي.
په دوبۍ کې د «ډي پي ورلډ» شرکت مشر سلطان احمد بن سلیم، د امریکايي جنسي مجرم جفري اپسټین سره د اوږدمهاله اړیکو د افشا کېدو وروسته له خپلې دندې استعفا وکړه. دا شرکت د طالبانو له قراردادي شرکتونو څخه دی چې له رسوایۍ وروسته په نړیوالو بازارونو کې د شرکت پر وړاندې فشارونه ډېر شول.
د دوبۍ دولتي رسنیو دفتر په مستقیم ډول د بن سلیم نوم نه دی یاد کړی، خو اعلان یې کړی چې عیسی کاظم د هییت مشر او یووراج نارایان د اجرایوي مشر په توګه ټاکل شوي دي. دا بدلونونه وروسته له هغه وشول چې نړیوالو کمپنیو د اپسټین اړوند اسنادو خپرېدو وروسته له «ډي پي ورلډ»سره خپلې مالي اړیکې پرې کړې. د کاناډا دویم لوی تقاعدي صندوق «لا کس» اعلان وکړ چې په دې شرکت کې خپلې پانګونې دروي او یو بریتانوي پانګونې پلیټفارم هم د راتلونکو پانګونو پلان لغوه کړ.
سلطان احمد بن سلیم د اماراتو یو مشهوره تجارتي څېره ده، چې په دوامداره توګه د دوبۍ واکمن ترڅنګ څرګندیږي او د دونالډ ټرمپ سره هم عکسونه لري. بن سلیم له ۲۰۰۷ کال راهیسې د «ډي پي ورلډ»د هییت مشر او له ۲۰۱۶ کال راهیسې د دې شرکت د لویو بندرونو مدیر دی.
له اپسټین سره اړیکې او د طالبانو قراردادونه
د امریکا د عدلي وزارت اسناد ښيي چې سلطان احمد بن سلیم د کلونو راهیسې له جفري اپسټین سره اړیکې لرلې. سره له دې، بن سلیم تر اوسه کوم جرم نه دی کړی.
د «ډي پي ورلډ»استازي د ۱۴۰۴ کال د لېندۍ په ۱۶مه د طالبانو د مرستیال اقتصادي وزیر عبدالغني برادر په دفتر کې د «پانګونې د شرطنامې سند» له مالیې وزارت سره لاسلیک کړ. په دې مراسمو کې د ملا برادر د دفتر مشر عبدالله عزام وویل چې دا تړون به د افغانستان د بندرونو او سوداګریزو لارې چارو پراختیا زمینه برابره کړي.
د تړون له مخې، یاد شرکت ژمنه وکړه چې د افغانستان د شمال په حیرتان بندر او د ختیځ په تورخم بندر به عصري کړي. سره له دې چې دغه قراردادونه ډېر مهم دي، طالبان تر اوسه د دې حقوقي جزییاتو او شفافو معلوماتو په اړه څه نه دي ویلي. د طالبانو د مالیې وزارت هم کوم رسمي اعلامیه نه ده خپره کړې، یوازې د مرستیال اقتصادي دفتر ځیني خبرونه خپاره کړي.
میلیونونه پاڼې ایمیلونه او اسناد ښيي چې د جفري اپسټین د اړیکو شبکه له سرحدونو هاخوا وه. که څه هم تر اوسه د افغانستان کوم پېژندل شوی سیاستوال یا پانګوال په دې اسنادو کې نه دی لیدل شوی، خو اپسټین د منځني ختیځ له شتمنو کسانو سره نږدې اړیکې لرلې.
د امریکا د عدلي وزارت ایمیلونه ښيي چې سلطان بن سلیم د اپسټین د ۲۰۰۸ کال د جنسي قاچاق او ماشومانو د ځورونې د محکومیت وروسته هم د هغه سره نږدې اړیکه ساتلې وه. دغه اړیکې تر ۲۰۱۹ کال د اپسټین د ځان وژنې پورې دوام درلودې.
دا استعفا د «ډي پي ورلډ»لپاره لوی بدلون ګڼل کېږي، ځکه چې شرکت د نړیوالو اړیکو او پانګونو په برخه کې له شدیدو ننګونو سره مخ دی.
په بیشکک کې د روسیه سفیر وایي چې په قرغزستان کې د کانت هوايي اډه د جنوبي لوري، په ځانګړي ډول د افغانستان څخه د احتمالي امنیتي ګواښونو سره د مقابلې لپاره په کافي اندازه سمبال ده او د پراختیا اړتیا نه لري.
د روسیې سفیر، سرګي واکونوف، ویلي چې په کانت هوایي اډه کې مېشت ځواکونه د قرغیزستان له امنیتي ارګانونو سره د ترهګرۍ، افراطګرۍ، د مخدره توکو د قاچاق او پلان شویو جرمونو پر وړاندې مبارزه کې همکاري کوي.
د هغه په وینا، دغو ځواکونو د ټولنیز امنیت تړون سازمان له نورو غړو هېوادونو سره ګډ پوځي تمرینونه هم ترسره کړي دي.
نوموړي زیاته کړې چې دغه اډې د «مرز-۲۰۲۵» په نوم د قوماندې او پوځي مانورو په ترسره کولو کې، چې د ایسیککول په ولایت کې ترسره شوي، فعاله ونډه لرلې ده.
د روسیې سفیر ټینګار کړی چې مسکو به د کانت هوايي اډه په پرمختللو پوځي تجهیزاتو او عصري ټکنالوژۍ لا سمبالولو ته دوام ورکړي.
د کانت هوايي اډه له شلو کلونو راهیسې فعاله ده او په مرکزي اسیا کې د ټولنیز امنیت تړون سازماند چټک غبرګون ځواکونو د هوايي ملاتړ مهم مرکز بلل کېږي. دا اډه په سیمه کې د امنیت په ټینګښت کې کلیدي رول لري، په ځانګړي ډول د افغانستان اړوند د وسلهوالو ډلو د فعالیتونو له احتمالي ګواښونو سره د مقابلې په برخه کې.
د جرمني پولیسو اعلان وکړ چې یو ۴۳ کلن افغان سړی د چاقو له ضربو وروسته په هامبورګ ښار کې مړ شوی دی. مرتضی صادقي، چې د یو رستورانت مالک و، د پنجشنبې په ورځ له یو بل سړي سره له شخړې وروسته ووهل شو او ژوند یې له لاسه ورکړ.
د ځايي سرچینو په وینا، صادقي د افغانستان د هرات ښار اوسېدونکی و او شاوخوا ۳۵ کاله وړاندې جرمني ته کډوال شوی و.
هغه د هامبورګ په ښار کې د «سپیده» په نوم رستورانت مالک و، چې د دې ښار له پخوانیو او پېژندل شویو ځایونو څخه و او د ایراني او افغاني خوړو لپاره مشهور و.
پولیسو راپور ورکړ چې د پنجشنبې په ورځ شاوخوا د سهار په ۹:۳۰ځایي وخت، د دې رستورانت د دوو سړیو تر منځ یې د شخړې راپور ترلاسه کړ. شخړه لومړی د رستورانت دننه پېښه شوه او بیا د موټرو تمځای ته وغځېده.
د لومړنیو معلوماتو له مخې، قرباني څو ځایه په چاقو وهل شی دی.
یوې جرمنۍ رسنۍ «هامبورګر مورګنپوست» ورځپاڼې، تایید کړه چې قرباني د رستورانت مالک و. د هغه خپلوانو سملاسي هغه سیمه ییز روغتون ته انتقال کړ، خو هغه څو شیبې وروسته په روغتون کې ومړ.
پولیسو ویلي چې د پېښې څېړنه یې پیل کړې. د پېښې تورن کس تښتیدلی دی.
تر اوسه د تورن کس هویت یا نور جزییات نه دي خپاره شوي.
د نړیوالو سیاسي او امنیتي کړکېچونو د زیاتېدو ترڅنګ، د د مونیخ امنیتي کنفرانس ۶۳مه دوره نن د جمعې په ورځ د سلواغې په ۲۴مه په مونیخ ښار کې پیل شوه. دغه مهم نړیوال کنفرانس د فریدرېښ مېرڅ په وینا پرانیستل شو او په کې د نړۍ د لسګونو هېوادونو مشران او لوړپوړي چارواکي ګډون لري.
ټاکل شوې ده چې دا کنفرانس به تر یکشنبې ورځې دوام وکړي. د دې غونډې له مهمو ګډونوالو څخه د اروپایي ټولنې د مشرانو ترڅنګ د اوکراین ولسمشر، ولودیمیر زېلېنسکي او د چین د بهرنیو چارو وزیر، وانګ یی، هم شامل دي. همدارنګه، د امریکا د کانګرس یو پلاوي هم د دود له مخې په دې کنفرانس کې ګډون کړی دی.
د کنفرانس مشر ولفګانګ ایشینګر مخکې ویلي وو چې له ۱۹۶۳کال راهیسې د هېوادونو ترمنځ اړیکې د دې کنفرانس بنسټ جوړوي، خو اوس دغه اړیکې د باور او اعتبار له جدي ستونزو سره مخ دي. نوموړي د امریکا د پراخ ګډون هرکلی هم کړی دی.
دغه کنفرانس داسې مهال ترسره کېږي چې د متحده ایالات او د اروپايي اتحادیه ترمنځ اړیکې له نوو ننګونو سره مخ شوې دي. د تېر کال په کنفرانس کې د امریکا د لوړپوړو چارواکو څرګندونو د اروپايي مشرانو اندېښنې زیاتې کړې وې.
سږ کال د امریکا پلاوی د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په مشرۍ ګډون کړی دی. ټاکل شوې چې هغه د کنفرانس په څنډه کې د مته فردریکسن، د ډنمارک له لومړۍ وزیرې، او د ګرینلنډ له چارواکو سره هم وګوري.
په اسلام اباد کې د طالبانو سفیر سردار احمد شکیب په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ له مشرې فلیپا کنډلر سره لیدلي او په دغه هېواد کې یې د مېشت افغان کډوالو په ستوتزو یې خبرې اترې کړي دي.
په اسلام اباد کې د طالبانو سفارت په خپره کړې خبرپانه کې ویلي، چې طالب سفیر د افغان کډوالو لپاره د ملګرو ملتونو د ادارې مرستې وستایلې، خو ټینګار یې وکړ چې دغه مرستې بسنه نه کوي. نوموړي په پاکستان کې د مېشتو افغان کډوالو، محصلینو او نورو افغان وګړو د ستونزو په اړه مفصلې خبرې وکړې او د لا زیاتو همکاریو غوښتنه یې وکړه.
بلخوا، په پاکستان کې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنرۍ مشرې وویل چې که څه هم مالي سرچینې محدودې دي، خو هڅه کوي له افغان کډوالو سره خپلې مرستې دوامدارې وساتي.
د یادې ادارې یوه بل استازي هم څرګنده کړه چې په ۲۰۲۵کال کې یې له ایران او پاکستان څخه بېرته ستنو شویو افغان کډوالو ته نږدې ۲۵میلیونه ډالر مرسته کړې ده.
دا لیدنه په داسې حال کې ترسره شوې، چې د پاکستان حکومت په دې وروستیو کې له دغه هېواد څخه د افغان کډوالو په جبري ډول د ستنولو لړۍ چټکه کړې چې افغان کډوال یې له ګڼو ستونزو او ګواښونو سره مخ کړي دي.