د غزې چارواکي: شاوخوا ۸ زره مړي لا هم تر کنډوالو لاندې دي

په کابل کې د ایران سفارت د جمعې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د ایران د نفت وزارت د نړۍوالو او سوداګریزو چارو مرستیال سید علي محمد موسوي د طالبانو د تېل او ګازو د دولتي شرکت له اجراييوي رییس محمد نصیر رحیمي سره کتلي دي.

ایراني چارواکي د طالبانو د تېل او ګازو د شرکت له رییس سره د خبرو پرمهال ویلي، چې تهران چمتو دی، څو له افغانستان سره د تېل او ګازو په برخه کې اوږدمهاله ستراتیژیکي همکارۍ پیل کړي.

د ایران سفارت ویلي، چې طالب چارواکي د سون توکو د تولید په برخه کې د ایران ظرفیتونه ستایلي او ټینګار یې کړی، چې دواړه هېوادونه باید په ياده برخه کې د اوږدمهاله همکاریو د پراختیا لپاره کار وکړي.

په خبرپاڼه کې د ایران د نفت وزارت د مرستیال سید علي محمد موسوي له قوله لیکلي: «ایران د افغانستان د سون توکو د اړتیاوو د پوره کولو لپاره هېڅ ډول محدودیت نه‌لګوي او چمتو دی چې له افغانستان سره د اوږدمهاله همکاریو نوې تګلارې جوړې او عملي کړي».

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ له شخړې وروسته په سوداګریزه برخه کې د کابل او تهران ترمنځ اړیکې زیاتې شوي او طالبان غواړي د افغانستان د اړتیا وړ سوداګریز توکي د پاکستان پر ځای له نورو هېوادونو پوره کړي.

د اوکراين ولسمشر د جمعې په ورځ د (سلواغې ۲۴مه) پر خپلې اېکس‌پاڼې کې لیکلي، چې د ايران د خلکو له مبارزې ملاتړ کوي او په ايران کې له زيانمنو سره خپله خواخوږي څرګندوي.

زېلېنسکي زياته کړې، په دې ليدنه کې د ايران د «رژيم» او نورو استبدادي نظامونو پر ضد د بنديزونو د لا سختولو پر ارزښت ټينګار شوی دی. د اوکراين ولسمشر د روسيې او د ايران د اسلامي جمهوريت ترمنځ همکاري هم وغندله او ويې ويل، روسيې ته د بې‌پيلوټه الوتکو برابرول او د هغو د جوړولو جواز ورکول، د ټولې سيمې لپاره يو جدي ګواښ بلل کېږي.

زېلېنسکي همدارنګه د اوکراين د ځمکنۍ بشپړتيا په اړه د رضا پهلوي له ملاتړه مننه وکړه.

دغې شورا د جمعې په ورځ (د سلواغې ۲۴مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره ویلي، په اډیاله زندان کې د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ د ۶ نېټې د طبي راپور پر بنسټ، عمران خان د ښۍ سترګې په برخه کې د رګ بندېدو پر ناروغۍ اخته شوی دی. د دې ناروغۍ له امله د هغه د ښۍ سترګې لید شاوخوا ۸۵ سلنه نظر یې ختم شوی دی.

په اعلامیه کې راغلي، چې دغه ستونزه د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له میاشتې پیل شوې وه، هغه مهال چې عمران خان پرله‌پسې د سترګو د تیاره لید او د روڼوالي له کمښته شکایت کاوه، خو د زندان مسوولینو د درېیو میاشتو لپاره لازمه او پر وخت درملنه نه‌ده کړې او یوازې یې د سترګو څاڅکي ورکړي دي. هغه هېڅ متخصص ډاکټر ته نه‌دی راجع شوی. د شورا په وینا، همدې ځنډ د ناروغۍ زیان زیات کړی او ښايي دا زیان نه‌جبرانېدونکی وي.

د پاکستان د بشري حقونو شورا دغه حالت د پاکستان د اساسي قانون او نړیوالو بشري حقونو له اصولو ښکاره سرغړونه بللې ده. په اعلامیه کې د پاکستان د اساسي قانون ۹مه ماده «د ژوند او ازادۍ حق چې د مناسبې روغتیايي پاملرنې حق هم پکې شامل دی»، ۱۴مه ماده «د انساني کرامت ساتنه او د سپکاوي او غیر انساني چلند منع» او اې۱۰ ماده «د عادلانه محاکمې او حقوقي سلا مشورې حق» ته اشاره شوې ده.

همدارنګه په دې اعلامیه کې د ملګرو ملتونو د «نلسن منډیلا قواعدو» ته هم اشاره شوې، چې له بندیانو سره د چلند لږ تر لږه معیارونه ټاکي. په ځانګړي ډول له ۲۴ تر ۲۷ مادو پورې ټینګار کوي، چې دولتونه مکلف دي، بندیانو ته بېړنۍ، خپلواکه او د ټولنې له معیارونو سره برابر روغتیايي اسانتیاوې برابرې کړي.

د بشري حقونو یادې شورا د پاکستان له حکومت او د زندان له ادارې غوښتي، چې د اړوندو مسوولینو، په ځانګړي ډول د زندان د پخواني مشر پر ضد، د پاکستان د جزا قانون د اې ۳۰۴ مادې «هغه بې‌پروایي چې د سخت زیان لامل شي»، د جزایي اجراآتو قانون د ۲۲۰ او ۱۶۶ مادو او نورو اړوندو قوانینو له‌مخې راڼه او شفافې پلټنې وکړي او جدي قانوني ګامونه پورته کړي.

په اعلامیه کې دا هم غوښتنه شوې، چې عمران خان ته دې سمدستي د سترګو د متخصص له لوري د درملنې زمینه برابره شي، چې په‌کې د سترګو ځانګړې ستنې (تزریقات) او که اړتیا وي په روغتون کې دې بستر شي. همدارنګه دې د هغه کورنۍ، وکیلانو او خپلواک طبي ټیم، په ځانګړي ډول ډاکټر فیصل سلطان او ډاکټر عاصم یوسف، ته بې له کوم محدودیت څخه د لیدنې او معاینې اجازه ورکړل شي. له دې سربېره ټینګار شوی، چې د ۲۰۲۶ کال د فبرورۍ تر ۱۶مې وړاندې، د سترې محکمې د حکم له‌مخې دې بشپړه طبي معاينه ترسره او راپورونه دې په راڼه ډول خپاره شي.

د پاکستان د بشري حقونو شورا ټینګار کړی، چې عمران خان، سره له دې چې زنداني دی، بیا هم د نورو وګړو په څېر له بنسټیزو حقونو برخمن دی او د هغه د روغتیا په برخه کې هر ډول بې‌غوري او بې‌پروایي د بشري حقونو جدي سرغړونه ګڼل کېږي. شورا د بشري حقونو له بنسټونو، رسنیو او عامو خلکو غوښتي، چې د دې وضعیت پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي او د عدالت د ټینګښت او د انساني حقونو د خوندینې لپاره خپل غږ پورته کړي.

د دوبۍ دولتي رسنیو دفتر په مستقیم ډول د بن سلیم نوم نه دی یاد کړی، خو اعلان یې کړی چې عیسی کاظم د هییت مشر او یووراج نارایان د اجرایوي مشر په توګه ټاکل شوي دي. دا بدلونونه وروسته له هغه وشول چې نړیوالو کمپنیو د اپسټین اړوند اسنادو خپرېدو وروسته له «ډي پي‌ ورلډ»سره خپلې مالي اړیکې پرې کړې. د کاناډا دویم لوی تقاعدي صندوق «لا کس» اعلان وکړ چې په دې شرکت کې خپلې پانګونې دروي او یو بریتانوي پانګونې پلیټ‌فارم هم د راتلونکو پانګونو پلان لغوه کړ.

سلطان احمد بن سلیم د اماراتو یو مشهوره تجارتي څېره ده، چې په دوامداره توګه د دوبۍ واکمن ترڅنګ څرګندیږي او د دونالډ ټرمپ سره هم عکسونه لري. بن سلیم له ۲۰۰۷ کال راهیسې د «ډي پي‌ ورلډ»د هییت مشر او له ۲۰۱۶ کال راهیسې د دې شرکت د لویو بندرونو مدیر دی.

له اپسټین سره اړیکې او د طالبانو قراردادونه

د امریکا د عدلي وزارت اسناد ښيي چې سلطان احمد بن سلیم د کلونو راهیسې له جفري اپسټین سره اړیکې لرلې. سره له دې، بن سلیم تر اوسه کوم جرم نه دی کړی.

د «ډي پي‌ ورلډ»استازي د ۱۴۰۴ کال د لېندۍ په ۱۶مه د طالبانو د مرستیال اقتصادي وزیر عبدالغني برادر په دفتر کې د «پانګونې د شرطنامې سند» له مالیې وزارت سره لاسلیک کړ. په دې مراسمو کې د ملا برادر د دفتر مشر عبدالله عزام وویل چې دا تړون به د افغانستان د بندرونو او سوداګریزو لارې چارو پراختیا زمینه برابره کړي.

د تړون له مخې، یاد شرکت ژمنه وکړه چې د افغانستان د شمال په حیرتان بندر او د ختیځ په تورخم بندر به عصري کړي. سره له دې چې دغه قراردادونه ډېر مهم دي، طالبان تر اوسه د دې حقوقي جزییاتو او شفافو معلوماتو په اړه څه نه دي ویلي. د طالبانو د مالیې وزارت هم کوم رسمي اعلامیه نه ده خپره کړې، یوازې د مرستیال اقتصادي دفتر ځیني خبرونه خپاره کړي.

میلیونونه پاڼې ایمیلونه او اسناد ښيي چې د جفري اپسټین د اړیکو شبکه له سرحدونو هاخوا وه. که څه هم تر اوسه د افغانستان کوم پېژندل شوی سیاستوال یا پانګوال په دې اسنادو کې نه دی لیدل شوی، خو اپسټین د منځني ختیځ له شتمنو کسانو سره نږدې اړیکې لرلې.

د امریکا د عدلي وزارت ایمیلونه ښيي چې سلطان بن سلیم د اپسټین د ۲۰۰۸ کال د جنسي قاچاق او ماشومانو د ځورونې د محکومیت وروسته هم د هغه سره نږدې اړیکه ساتلې وه. دغه اړیکې تر ۲۰۱۹ کال د اپسټین د ځان وژنې پورې دوام درلودې.

دا استعفا د «ډي پي‌ ورلډ»لپاره لوی بدلون ګڼل کېږي، ځکه چې شرکت د نړیوالو اړیکو او پانګونو په برخه کې له شدیدو ننګونو سره مخ دی.

د روسیې سفیر، سرګي واکونوف، ویلي چې په کانت هوایي اډه کې مېشت ځواکونه د قرغیزستان له امنیتي ارګانونو سره د ترهګرۍ، افراط‌ګرۍ، د مخدره توکو د قاچاق او پلان شویو جرمونو پر وړاندې مبارزه کې همکاري کوي.

د هغه په وینا، دغو ځواکونو د ټولنیز امنیت تړون سازمان له نورو غړو هېوادونو سره ګډ پوځي تمرینونه هم ترسره کړي دي.

نوموړي زیاته کړې چې دغه اډې د «مرز-۲۰۲۵» په نوم د قوماندې او پوځي مانورو په ترسره کولو کې، چې د ایسیک‌کول په ولایت کې ترسره شوي، فعاله ونډه لرلې ده.

د روسیې سفیر ټینګار کړی چې مسکو به د کانت هوايي اډه په پرمختللو پوځي تجهیزاتو او عصري ټکنالوژۍ لا سمبالولو ته دوام ورکړي.

د کانت هوايي اډه له شلو کلونو راهیسې فعاله ده او په مرکزي اسیا کې د ټولنیز امنیت تړون سازماند چټک غبرګون ځواکونو د هوايي ملاتړ مهم مرکز بلل کېږي. دا اډه په سیمه کې د امنیت په ټینګښت کې کلیدي رول لري، په ځانګړي ډول د افغانستان اړوند د وسله‌والو ډلو د فعالیتونو له احتمالي ګواښونو سره د مقابلې په برخه کې.