طالبان وایي د تحریمونو او بندیزونو په تړاو د چین او روسیې دریځ د ستاینې وړ دی

د بنګله دېش د ټاکنو کمېسیون د معلوماتو له مخې، له ۲۹۹څوکیو څخه تر دې مهاله ملي‌پال ګوند ۱۸۱څوکۍ، جماعت اسلامی ۶۱څوکۍ او نورو ګوندونو ۷څوکۍ ګټلې دي. لومړنۍ شمېرنې ښيي چې ملي‌پال ګوند او متحدینو یې لږ تر لږه ۲۱۲څوکۍ خپلې کړې دي، په داسې حال کې چې جماعت اسلامي او متحدینو یې شاوخوا ۷۰څوکۍ ترلاسه کړې دي.

طارق رحمان، چې د پخوانۍ لومړۍ وزیرې خالده ضیا زوی دی، له شاوخوا شلو کلونو جلاوطنۍ وروسته د تېر ډسمبر په میاشت کې پلازمېنې ډاکه ته راستون شوی و. خالده ضیا، چې د بنګله‌دېش لومړنۍ ښځینه لومړۍ وزیره وه، د روان لمریز کال په جدې میاشت کې د اوږدې ناروغۍ له امله د ۸۰کلونو په عمر وفات شوه. هغې د ۱۹۹۱–۱۹۹۶او ۲۰۰۱–۲۰۰۶کلونو ترمنځ دوه دورې لومړۍ وزیره پاتې شوې وه.

نوی حکومت چې مشري به یې طارق رحمان کوي، له ګڼو بېړنیو ننګونو سره مخ دی؛ د سیاسي ثبات ټینګښت، د پانګه‌والو باور بېرته راګرځول او د مهمو صنعتونو، په ځانګړي ډول د کالو اوبدلو صنعت، بیا رغونه یې له مهمو لومړیتوبونو ګڼل کېږي. دا ستونزې وروسته له هغې لا پسې ژورې شوې چې د تېر کال پر مهال د پخوانۍ لومړۍ وزیرې شیخ حسینه حکومت ړنګ شو.

شنونکي وايي، دا ټاکنې په وروستیو کلونو کې د بنګله‌دېش لومړنۍ رښتینې سیالي بلل کېږي او پایلې یې د ۱۷۵میلیونه نفوس لرونکي، اکثریت مسلمان هېواد لپاره د ثبات په راوستلو کې حیاتي اهمیت لري، په ځانګړي ډول وروسته له هغو خونړیو اعتراضونو چې د حسینې پر ضد وشول او ورځنی ژوند او د تولیدي صنعتونو چارې یې ګډوډې کړې.

بنګله‌دېش دا مهال په نړۍ کې د کالیو دویم لوی صادرونکی هېواد دی. ملي‌پال ګوند په خپل ټاکنیز پروګرام کې د کارموندنې رامنځته کولو، د ټیټ عاید لرونکو کورنیو ملاتړ او بزګرانو ته د عادلانه بیو د تضمین ژمنه کړې ده.

د ټاکنو د رسمي پایلو اعلان ښايي څو ورځې وخت ونیسي، او د اساسي قانون له مخې تر رسمي اعلان مخکې نوی حکومت لوړه نه شي کولی. له بلې خوا، ملي‌پال ګوند د پایلو له روښانه کېدو وروسته له خپلو پلویانو مننه کړې او غوښتنه یې کړې چې د هېواد لپاره ځانګړې دعاوې ترسره شي. ګوند همداراز اعلان کړی چې د پراخې بریا سره سره به عامه لاریونونه او جشنونه نه ترسره کوي.

د پاکستان د اساسي قانون تحریک او د حکومت اپوزیسیون له‌خوا د لاریونونو تر اعلان وروسته د دغه هېواد پارلمان تړل شوی او ورسره هم‌مهاله د پارلمان دننه او بهر اضافي ځواکونه ځای پرځای شوي دي. په خپرو شویو تصویرونو کې د پارلمان مخې ته ګڼ زغره‌وال ګاډي هم ښکاري.

د راپورونو له مخې؛ د اسلام‌اباد نورې مهمې لارې هم د تګ‌راتګ لپاره تړل شوې او پولیس د اسمبلۍ هیڅ غړي ته د تګ اجازه نه‌ورکوي، چې پارلمان ته ولاړ شي. پولیسو په پارلمان کې د تحریک انصاف یوشمېر غړي پر چوکونو راګرځولي‌ او د تګ اجازه یې نه‌ده ورکړې.

د پاکستان د اساسي قانون تحریک او د حکومت اپوزېسیون تېره ورځ ویلي و، چې د جمعې له لمانځه وروسته د پارلمان ودانۍ مخې ته احتجاجي پرلت کوي او یاد پرلت به تر هغې دوام وکړي؛ څو د عمران خان د بشپړې درملنې ډاډ ورکړل شي.

د پاکستان د ملي شورا د اپوزېسیون مشر محمودخان اڅکزي د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۳مه) پر اېکس‌پاڼه لیکلي و، چې د جمعې په ورځ د پاکستان د پارلمان مخې ته احتجاجي پرلت کوي.

نوموړې ویلي: «په نندارتون کې له بهرنیو مېرمنو تود هرکلی شوی؛ خو افغان مېرمنو ته د تګ اجازه نه ورکول کېږي». د هغې په وینا؛ د طالبانو د امر بالمعروف ماموران د نندارتون په دروازه کې ولاړ دي او ښځو ته د ننوتو اجازه نه ورکوي.

یوې بلې سوداګرې وویل، په پیل کې دوی ته خبر ورکړل شوی و چې دوی کولی شي په نندارتون کې برخه واخلي؛ خو وروسته یې نندارتون ته د ښځو د ننوتلو مخه ونیوله. هغې زیاته کړه، چې ډېری د لاسي صنایعو ښځینه سوداګرې د خپلو محصولاتو د پلورلو لپاره په داسې فرصتونو تکیه کوي؛ خو اوس په دغه مراسمو کې له ګډونه بې‌برخې شوې دي.

دغه نندارتون د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې په ۲۳مه) په کابل کې د طالب چارواکو، د کورنیو شرکتونو د استازو او د ایران په ګډون د سیمې د څو هېوادونو پلاویو په حضور کې پرانیستل شو.

طالب چارواکو لاتر اوسه په رسمي ډول د دغه راپورونو په اړه څه نه‌دي ویلي. تېر کال هم دغه نندارتون د ښځو له ګډون پرته ترسره شو.

طالب چارواکو ویلي، چې په دغه نندارتون کې لسګونه کورنیو او بهرنیو شرکتونو برخه اخیستې او موخه یې د پانګونې راجلبول او د رغنیزو چارو پراختیا ده. دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته پر ښځو پراخ محدودیتونه لګېدلي دي.

طالبانو ښځې له زده‌کړو، دولتي او نادولتي دندو او ګڼو ټولنیزو فعالیتونو څخه منعه کړې دي. که څه هم په ځینو سوداګریزو برخو کې محدود شمېر ښځو ته د کار اجازه ورکړل شوې=؛ خو دغه بندیز د ښځینه سوداګرو لپاره اندېښنې زیاتې کړې دي.

شنونکي وایي، که دغه محدودیتونه نور هم پراخ شي؛ نو د سوداګرۍ په برخه کې به د ښځو پاتې محدود فرصتونه هم له ګواښ سره مخ شي او دا به د افغان ښځو وروستۍ هیلې هم مړاوې کړي.

د هغوی په وینا؛ د دغه کارخونې تولید په هېواد کې تر ډېره د مالګې اړتیا پوره کولای شي. د یادې کارخونې مسوول غلام علي ملکزي زیاته کړې، چې د کارخونې ماشینري او تولید پر نړۍوال معیار برابر دي.

په بلخ کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ادارې بیا ویلي، چې د دغه ولایت په صنعتي برخه کې د پام وړ پرمختګ شوی. د معلوماتو له مخې؛ افغانستان هر کال د ۳۰۰زره ټنه صنعتي او خوراکي مالګې تولید ته اړتیا لري.

معلومات ښيي، په افغانستان کې د مالګې کانونه او د پروسس لپاره ۵۷ فابرېکې جوړې شوې چې په کلني ډول د ۳۰زره ټنه مالګې د تولید ظرفیت لري.

یونسکو ټینګار کوي، چې مصنوعي ځیرکتیا کولای شي د نوښت ترڅنګ له اورېدونکو سره د راډیو اړیکه ژوره کړي؛ خو یاد سازمان وایي دغه چاره هغه مهال شونې ده، چې یاده ټېکنالوژي په سمه توګه وکارول شي.

د یونسکو د خبرپاڼې له مخې، ټکېنالوژي په خپله باور نه جوړوي؛ بلکې دا د راډیو کارکوونکي دي چې د مسلکي قضاوت، خلاقیت او عامه خدمت له لارې د خلکو باور ترلاسه کوي.

په خبرپاڼه کې راغلي، که مصنوعي ځیرکتیا په ورځنیو چارو لکه مهالوېش جوړولو، د هوا او سپورتي راپورونو چمتو کولو او اداري کارونو کې مرسته وکړي؛ نو رسنیزې ډلې به وکولای شي پر اصلي دندو، یعنې خبر ورکولو، زده‌کړې او تفریح تمرکز وکړي.

یونسکو همداراز زیاتوي، چې دغه ټېکنالوژي د اورېدونکو د اړتیاوو په ښه درک، د اعلانونو په اغېزمنتیا، د عوایدو په زیاتوالي او د ټولنیزو پروګرامونو په پراختیا کې مرسته کوي او دارنګه د معلوماتو د کره‌والي، د سرچینو د تایید او د ارشیفونو د بیاکارونې په برخه کې ګټوره ده.

د یونسکو په وینا؛ د مصنوعي ځیرکتیا د اغېزمنې کارونې لپاره روښانه پالیسۍ، د محرمیت ساتنه، قانوني ارزونه او د کارکوونکو پر مهارتونو پانګونه اړینه ده. یونسکو ټینګار کوي، چې مصنوعي ځیرکتیا یوازې یوه وسیله ده نه غږ.

د فبرورۍ ۱۳مه د راډیو له نړۍوالې ورځې سره برابره ده. په افغانستان کې دغه ورځ داسې مهال نمانځل کېږي، چې په دغه هېواد کې د طالبانو له‌خوا د سختو بندیزونو لګېدو له امله ګڼ شمېر راډیوګانې د تړلو له ګواښ سره مخ دي.