عاصم منیر د امریکا د بهرنیو چارو وزیر سره د ترهګرۍ پروړاندې د مبارزې په اړه خبرې اترې وکړې

مارکو روبیو د خپلو خبرو پرمهال په ټینګار سره ویلي، چې تهران به هېڅکله هم د اټومي وسلو د لرلو اجازه ونه لري.

روبیو زیاته کړې: «زه نږدې په ډاډ سره ویلای شم چې که خامنه‌يي سبا وغواړي له ولسمشر ټرمپ سره وګوري، ولسمشر به ورسره وویني؛ خو دا په دې معنا نه ده چې هغه ورسره موافق دی، بلکې له دې امله چې هغه باور لري دا د نړۍ د ستونزو د حل لار ده. ټرمپ له چا سره لیدنه، مقابل لوري ته د امتیاز ورکولو په معنا نه بولي».

روبیو د یوې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د مذاکراتو لپاره د ایران پروړاندې د امریکا زغم په ختمېدو دی وویل: «لومړی خو زه فکر کوم چې دا په بشپړه توګه روښانه نه ده چې ایران ته به هېڅکله اجازه ور نه‌کړل شي چې اټومي وسله ولري، ځکه دا نه یوازې د امریکا لپاره، بلکي د اروپا، نړۍوال امنیت او سیمي لپاره یو ستر ګواښ دی».

د ایران د بهرنیو چارو وزارت ویاند اسماعیل بقايي د شنبې په شپه (د سلواغې ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د امریکا د استازو جرګې د پخوانۍ مشرې نانسي پلوسي څرګندونې په کلکه وغندلې او ویې ویل، دا ډول څرګندونې د ملکي وګړو پروړاندې د اقتصادي تروریزم او بشري جنایتونو ښکاره بېلګه ده.

نوموړي زیاته کړې: «د سیاسي موخو لپاره پر ملکي وګړو د پراخ درد او کړاو تپل، د ټولو کلاسیکو تعریفونو له‌مخې تروریزم بلل کېږي. یوازې یو مستکبر ذهنیت کولای شي ځان ته دا حق ورکړي چې د نورو هېوادونو د ولسونو په کړاو کې خپله ګټه ولټوي».

بقايي ویلي، د یادې لوړپوړې چارواکې څرګندونې له حقوقي پلوه د امریکا د هغو سیستماتیکو پالیسیو ثبوت ګڼل کېږي، چې د ملتونو پروړاندې یې کاروي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت دغه غبرګون په داسې حال کې ښودلی، چې د امریکا د استازو جرګې پخوانۍ غړې نانسي پلوسي په خپلو څرګندونو کې د امریکا له حکومت څخه غوښتنه کړې، چې د ایران اقتصاد په بشپړه توګه فلج کړي.

نوموړې ویلي، امریکا باید پر ایران د فشارونو کچه دومره لوړه کړي چې ان په لرې پرتو کلیوالي سیمو کې هم عادي ایرانیان د دغه اقتصادي فشار درد او اغېزې احساس کړي.

ملګرو ملتونو د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره له ۱۸ کلنۍ څخه په کم عمر کې د نجونو پر ودېدو اندېښنه ښودلې او په وینا یې، سره له دې چې نږدې ټول هېوادونه د ماشومانو ودونو د ختمولو ژمنې لري، خو لا هم شاوخوا ۱۹ سلنه نجونې له ۱۸ کلنۍ او همداراز نږدې ۴ سلنه نجونې له ۱۵ کلنۍ څخه مخکې ودېږي.

د اعلامیې له‌مخې، دمګړی په نړۍ کې شاوخوا ۶۴۰ میلیونه نجونې او ښځې چې ژوندۍ دي له ۱۸ کلنۍ مخکې واده شوې دي.

ملګري ملتونه وايي: «هر کال نږدې ۱۲ میلیونه تنکۍ نجونې له ۱۸ کلنۍ څخه مخکې ودېږي. په هرو درې ثانیو کې په نړۍ کې یوه تنکۍ نجلۍ واده کوي».

دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې له ۱۸ کلنۍ مخکې د نجونو ودونه د نجونو ژوند او روغتیا ګواښي او د هغوی راتلونکي فرصتونه محدودوي.

اعلامیه کاږي: «هغه نجونې چې په کم عمر کې ودېږي، په همدې کم عمره کې ډېری وخت امیندواره کېږي، چې د امیندوارۍ او زېږون پر مهال د خطرناکو ستونزو احتمال زیاتوي، حال دا چې د زېږون ستونزې د تنکیو نجونو د مړینې له مهمو لاملونو څخه دي».

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته او په ځانګړي ډول د نجونو زده‌کوونکو پر مخ د ښوونځيو د تړل کېدل او د بې‌وزلۍ د زیاتېدو له امله د کم عمره نجونو د ودونو ګراف ډېر لوړ شوی دی. یادې ادارې زیاته کړې، هغه نجونې چې له زده‌کړو پاتې کېږي، ډېری یې د جبري ودونو او تر واده وروسته په همدې کوچنیوالي کې د امېندوارۍ له ګواښ سره مخ کېږي او په وینا یې، دغه لړۍ د وړو نجونو د امېندوارۍ کچه لوړوي چې په پایله کې د مېندو د مړینې لامل کېږي.

د یادې ادارې د اټکل له‌مخې، په روان ۲۰۲۶ کال کې به په افغانستان کې د کم عمره مېندو د امېندوارۍ کچه ۴۵سلنه ډېره شي او د مېندو د مړینې ګواښ به تر ۵۰ سلنې هم لوړ شي.

د یونېسف د اټکل له‌مخې، د افغان نجونو زده‌کوونکو پر مخ د ښوونځيو د تړل کېدو له امله به هر کال ۱۶۰۰ میندې د ولادت پر مهال خپل ژوند له لاسه ورکړي او تر ۳۵۰۰ زیات نوي زیږېدلي ماشومان به مړه شي.

د پاکستان د بشري حقونو شورا په کراچۍ ښار کې د پولیسو له‌خوا د جماعت اسلامي د پلویانو د لاریون پرمهال د اوښکې بهوونکي ګازو شېندل او تاوتریخوالی د ډېموکراتیکو ارزښتونو خلاف عمل بللی دی.

یادې شورا د پولیسو یاد عمل په سختو ټکو غندلی او وايي، دولتي ادارې باید د سوله‌ییزو لاریونونو پروړاندې دغه ډول عمل ترسره نه‌کړي.

د پاکستان د بشري حقونو شورا له حکومت څخه غوښتنه کړې، چې د نننۍ پیښې بې پرې او رڼې پلټنې دې وشي او په راتلونکي کې د دې ډول پېښو مخه په کلکه ونیول شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د جماعت اسلامي ګوند سلګونو پلویانو نن په کراچۍ ښار کې د سیاسي بې‌عدالتۍ او ایالتي حکومت د فشار پروړاندې لاریون وکړ، خو پولیسو د یاد لاریون د مخنیوي لپاره له ځواک څخه کار اخیستی او ګڼ لاریونوال یې ډبولي او پر وړاندې یې اوښکې بهوونکی ګاز کارولی دی.

دا خبره رویټرز د دوو اسراییلي چارواکو په حواله کړې ده.

د رویترز د راپور له‌مخې، تمه ده چې ټرمپ په دې غونډه کې د غزې د بیارغونې لپاره د څو میلیارده ډالرو پلان اعلان کړي او همداراز به د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له لوري د اجازې لرونکي نړۍوال ثباتي ځواک د ځای پر ځای کولو جزییات هم وړاندې کړي.

دغه د سولې بورډ د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د پرېکړه‌لیک له‌مخې د غزې جګړې د پای ته رسولو د پلان د یوې برخې په توګه جوړ شوی دی. ټاکل شوې د لږ تر لږه ۲۰ هېوادونو پلاوي په دې غونډه کې ګډون وکړي.

راپورونه وايي، چې سیمه‌ییز ځواکونه لکه ترکیه، مصر، سعودي عربستان، قطر او همداراز اندونیزیا د بورډ غړیتوب منلی، خو ځینې لوېدیځ متحدین لا هم محتاط دریځ لري.

ټاکل شوې غونډه به تر ډېره پر غزې متمرکزه وي، چې د دوو کلونو جګړې له امله پراخ زیانونه او ویجاړۍ په‌کې رامنځته شوې دي. اسراییل او د فلسطین وسله‌والې ډلې حماس تېر کال د ټرمپ له پلان سره موافقه کړې وه او اوربند د اکټوبر په میاشت کې نافذ شو، خو له هغه وروسته هم د تاوتریخوالي پېښې شوي دي.

د پلان له‌مخې به په راتلونکو میاشتو کې په غزه کې نړۍوال ثبات ساتونکی ځواک ځای پر ځای شي؛ په داسې حال کې چې اسراییلي ځواکونه نور هم شاتګ کوي او له حماس څخه د وسلو اېښودلو غوښتنه کېږي. امریکایي چارواکي وايي، څو هېوادونه چمتو دي چې د دې ځواک لپاره زرګونه سرتېري چمتو کړي.

حماس تر دې دمه د بې‌وسلې کېدو غوښتنه رد کړې او اسراییل ویلي، که چېرې دا ډله په سوله‌ییز ډول بې‌وسلې نه‌شي، نو ښایي یاد اقدام په زور ترسره شي.