د ایران سویلي خراسان افغانستان ته د وزني صادراتو په برخه کې لومړی دهلېز وبلل شو

په خبرپانه کې راغلي چې، برید د جمعې ماښام شاوخوا ۷:۰۰ بجې ترسره شوی او د دوی جنګیالیو ته پکې زیان نه دی رسېدلی.

جبهه په دې اړه ټینګار کړی چې دغه عملیات د سیمې د خلکو د امنیت خوندي کولو او د طالبانو د ځپلو په موخه ترسره شوي دي.

تر دې وړاندې ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي وو، چې د جمعې په ماښام په بدخشان ولایت بهارک ولسوالۍ کې، د طالبانو په یوه پوځي اډه کې چاودنه شوې، چې د چاودنې وروسته طالبانو دغه پوځي مرکز ته تلونکې لارې تړلي او سیمه یې کلابنده کړې ده.

تر اوسه طالبان چارواکو په دې اړه رسمي څرګندونې نه دي کړي.

رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د امریکا له لوري به یو پلاوی، چې پکې سټیو ویټکاف او جرد کوشنر شامل دي، د سه‌شنبې په سهار د ایران له چارواکو سره وګوري.

د راپور له مخې، ویټکاف او کوشنر به وروسته د ماسپښین مهال د روسیې او اوکراین له استازو سره په درې‌اړخیزو خبرو اترو کې هم ګډون وکړي.

د امریکا او ایران د مذاکراتو لومړی پړاو په عمان کې ترسره شوی و. د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د لومړي پړاو له پای وروسته ویلي و چې «خبرې اوږدې او ژورې وې.»

بل پلو، ټرمپ خبرداری ورکړی چې که هوکړې ته ونه رسېږي، نو د ایران لپاره به «بدې پېښې» رامنځته شي.

د ټرمپ دغه څرګندونې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د فارسي خدماتو په ایکس پوسټ کې خپرې شوي.

نوموړی وایي: «څلور اویا کاله کېږي چې هغوی یوازې خبرې کوي. په دې موده کې د خلکو ژوندونه له منځه تللي، پښې، لاسونه او مخونه یې له تاوتریخوالي سره مخ شوي. دا وضعیت له اوږدې مودې دوام لري، نو وګورو څه پېښیږي.»

هغه ټینګار وکړ چې د ایران اوسنی رژیم د بشري حقونو سرغړونې کوي، د خلکو ژوند له ګواښ سره مخ کوي او نړیواله ټولنه باید د دې وضعیت د اصلاح لپاره عملي اقدامات وکړي.

یادې ادارې ویلي، ډېری راستنېدنې په سختو او جبري شرایطو کې ترسره کېږي او د دې بهیر چټکتیا افغانستان له لا ژور بشري او اقتصادي بحران سره مخ کړی دی، په ځانګړي ډول د ښځو او نجونو وضعیت د جدي اندېښنې وړ بلل شوی دی.

د نړیوال بانک د یو راپور له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې د نفوسو ناڅاپي زیاتوالي په دغه هېواد کې سړي سر ناخالص تولید ۴ سلنه راکم کړی دی.

بلخوا د کډوالو د عالي کمیشنرۍ د سروې له مخې، یوازې نیمایي راستنیدونکي توانیدلي چې یو نسبي د غیر رسمي کار زمینه ځان ته برابره کړي. د دغه سروې له مخې له نیمايي ډېرې راستنېدونکې کورنۍ رسمي اسناد نه لري او تر ۹۰ سلنې زیات خلک په ورځ کې له پنځو ډالرو کم عاید لري.

د ملګرو ملتونو کډوالو چارو ادارې د دغې سروې په ترڅ کې ویلي چې ۵سلنه وګړي غواړي بیرته کډوالۍ ته مخه کړي او سروي شویو کورنیو ۱۰سلنه ویلي چې ډیری خپلوان یې بیرته له افغانستان څخه وتلي دي.

د کډوالو عالي کمېشنرۍ اوسنی وضعیت د اندیښنې وړ بللی او ټینګار یې کړی چې په ۲۰۲۶ کال کې بیړنۍ مرستې، د کار زمینه، سرپناه او د بیا ادغام پروګرامونه حیاتي دي، څو راستنېدونکي وکولای شي خپل ژوند په عزت او ثبات سره بیا ورغوي.

کوفي په خپل ایکس پوسټ کې څرګنده کړې: «د بندیزونو موجود نظام زوړ شوی او د طالبانو ډېری هغو وزیرانو پر ضد نه دی چې په افغانستان کې یې ظلمونه کړي. خو نړیوالې لارې شته چې بې‌غږه خلکو ته د دفاع زمینه برابروي او د بې‌جزايي فرهنګ د ختمولو هڅه کوي.»

هغې همدارنګه انتقاد وکړ چې ځینې هېوادونه چې د بشري حقونو او مساواتو ملاتړ ادعا کوي، یوازې په خبرو کې قوي ښکاري، خو په عمل کې کمزوري پاتې شوي دي.

فوزیه کوفي ټینګار کړی چې نړیواله ټولنه باید له شعارونو تیر شي او د افغانستان خلکو د حقونو د خوندي کولو لپاره عملي ګامونه واخلي.