د ایران د بهرنیو چارو وزارت: پر ایراني ولس اقتصادي فشارونه د انسانیت پر وړاندې جنایت دی

ملګرو ملتونو د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره له ۱۸ کلنۍ څخه په کم عمر کې د نجونو پر ودېدو اندېښنه ښودلې او په وینا یې، سره له دې چې نږدې ټول هېوادونه د ماشومانو ودونو د ختمولو ژمنې لري، خو لا هم شاوخوا ۱۹ سلنه نجونې له ۱۸ کلنۍ او همداراز نږدې ۴ سلنه نجونې له ۱۵ کلنۍ څخه مخکې ودېږي.

د اعلامیې له‌مخې، دمګړی په نړۍ کې شاوخوا ۶۴۰ میلیونه نجونې او ښځې چې ژوندۍ دي له ۱۸ کلنۍ مخکې واده شوې دي.

ملګري ملتونه وايي: «هر کال نږدې ۱۲ میلیونه تنکۍ نجونې له ۱۸ کلنۍ څخه مخکې ودېږي. په هرو درې ثانیو کې په نړۍ کې یوه تنکۍ نجلۍ واده کوي».

دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې له ۱۸ کلنۍ مخکې د نجونو ودونه د نجونو ژوند او روغتیا ګواښي او د هغوی راتلونکي فرصتونه محدودوي.

اعلامیه کاږي: «هغه نجونې چې په کم عمر کې ودېږي، په همدې کم عمره کې ډېری وخت امیندواره کېږي، چې د امیندوارۍ او زېږون پر مهال د خطرناکو ستونزو احتمال زیاتوي، حال دا چې د زېږون ستونزې د تنکیو نجونو د مړینې له مهمو لاملونو څخه دي».

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته او په ځانګړي ډول د نجونو زده‌کوونکو پر مخ د ښوونځيو د تړل کېدل او د بې‌وزلۍ د زیاتېدو له امله د کم عمره نجونو د ودونو ګراف ډېر لوړ شوی دی. یادې ادارې زیاته کړې، هغه نجونې چې له زده‌کړو پاتې کېږي، ډېری یې د جبري ودونو او تر واده وروسته په همدې کوچنیوالي کې د امېندوارۍ له ګواښ سره مخ کېږي او په وینا یې، دغه لړۍ د وړو نجونو د امېندوارۍ کچه لوړوي چې په پایله کې د مېندو د مړینې لامل کېږي.

د یادې ادارې د اټکل له‌مخې، په روان ۲۰۲۶ کال کې به په افغانستان کې د کم عمره مېندو د امېندوارۍ کچه ۴۵سلنه ډېره شي او د مېندو د مړینې ګواښ به تر ۵۰ سلنې هم لوړ شي.

د یونېسف د اټکل له‌مخې، د افغان نجونو زده‌کوونکو پر مخ د ښوونځيو د تړل کېدو له امله به هر کال ۱۶۰۰ میندې د ولادت پر مهال خپل ژوند له لاسه ورکړي او تر ۳۵۰۰ زیات نوي زیږېدلي ماشومان به مړه شي.

د پاکستان د بشري حقونو شورا په کراچۍ ښار کې د پولیسو له‌خوا د جماعت اسلامي د پلویانو د لاریون پرمهال د اوښکې بهوونکي ګازو شېندل او تاوتریخوالی د ډېموکراتیکو ارزښتونو خلاف عمل بللی دی.

یادې شورا د پولیسو یاد عمل په سختو ټکو غندلی او وايي، دولتي ادارې باید د سوله‌ییزو لاریونونو پروړاندې دغه ډول عمل ترسره نه‌کړي.

د پاکستان د بشري حقونو شورا له حکومت څخه غوښتنه کړې، چې د نننۍ پیښې بې پرې او رڼې پلټنې دې وشي او په راتلونکي کې د دې ډول پېښو مخه په کلکه ونیول شي.

دا په داسې حال کې ده، چې د جماعت اسلامي ګوند سلګونو پلویانو نن په کراچۍ ښار کې د سیاسي بې‌عدالتۍ او ایالتي حکومت د فشار پروړاندې لاریون وکړ، خو پولیسو د یاد لاریون د مخنیوي لپاره له ځواک څخه کار اخیستی او ګڼ لاریونوال یې ډبولي او پر وړاندې یې اوښکې بهوونکی ګاز کارولی دی.

دا خبره رویټرز د دوو اسراییلي چارواکو په حواله کړې ده.

د رویترز د راپور له‌مخې، تمه ده چې ټرمپ په دې غونډه کې د غزې د بیارغونې لپاره د څو میلیارده ډالرو پلان اعلان کړي او همداراز به د ملګرو ملتونو د امنیت شورا له لوري د اجازې لرونکي نړۍوال ثباتي ځواک د ځای پر ځای کولو جزییات هم وړاندې کړي.

دغه د سولې بورډ د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د پرېکړه‌لیک له‌مخې د غزې جګړې د پای ته رسولو د پلان د یوې برخې په توګه جوړ شوی دی. ټاکل شوې د لږ تر لږه ۲۰ هېوادونو پلاوي په دې غونډه کې ګډون وکړي.

راپورونه وايي، چې سیمه‌ییز ځواکونه لکه ترکیه، مصر، سعودي عربستان، قطر او همداراز اندونیزیا د بورډ غړیتوب منلی، خو ځینې لوېدیځ متحدین لا هم محتاط دریځ لري.

ټاکل شوې غونډه به تر ډېره پر غزې متمرکزه وي، چې د دوو کلونو جګړې له امله پراخ زیانونه او ویجاړۍ په‌کې رامنځته شوې دي. اسراییل او د فلسطین وسله‌والې ډلې حماس تېر کال د ټرمپ له پلان سره موافقه کړې وه او اوربند د اکټوبر په میاشت کې نافذ شو، خو له هغه وروسته هم د تاوتریخوالي پېښې شوي دي.

د پلان له‌مخې به په راتلونکو میاشتو کې په غزه کې نړۍوال ثبات ساتونکی ځواک ځای پر ځای شي؛ په داسې حال کې چې اسراییلي ځواکونه نور هم شاتګ کوي او له حماس څخه د وسلو اېښودلو غوښتنه کېږي. امریکایي چارواکي وايي، څو هېوادونه چمتو دي چې د دې ځواک لپاره زرګونه سرتېري چمتو کړي.

حماس تر دې دمه د بې‌وسلې کېدو غوښتنه رد کړې او اسراییل ویلي، که چېرې دا ډله په سوله‌ییز ډول بې‌وسلې نه‌شي، نو ښایي یاد اقدام په زور ترسره شي.

د دې اقدام موخهد چین او افریقا ترمنځ د اقتصادي او سوداګریزو اړیکو پراخول دي، او تمه ده چې د چین او دې هېوادونو ترمنځ سوداګریزه تبادله زیاته شي.

راپورونه ښيي چې د چین حکومت د افریقایي هېوادونو سره د اقتصادي همکاریو د پراختیا په موخه، د ګډو اقتصادي او سوداګریزو تړونونو د مذاکرې او لاسلیک بهیر هم روان ساتلی دی.

د دې پریکړې موخه د افریقایي توکو چین ته د لاسرسي اسانه کول، د صادراتو لګښتونو کمول، او د دوه اړخیزو همکاریو پیاوړتیا ښوول شوې ده.

ښاغلي روټه، د مونیخ امنیتي کنفرانس په غونډه کې ټینګار وکړ چې ناټو لا هم قوي اتحاد دی او روسیه اوس جُرات نه لري چې پر دې پوځي ائتلاف برید وکړي. هغه زیاته کړه: «که روسیه اوس پر موږ برید وکړي، موږ به په هر ډول جګړه کې بریالي شو، خو باید ډاډ ترلاسه کړو چې په راتلونکو کلونو کې هم همداسې چمتو پاتې شو.»

په همدې حال کې، د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي وویل چې د روسیې پر وړاندې جګړه تر تمې ډېره اوږده شوې او د متحدانو له ملاتړ پرته به د اوکراین مقاومت ناشونی و. د هغه په وینا، د لوېدیځو هېوادونو پوځي مرستې، په ځانګړي ډول پرمختللې وسلې، د اوکراین د دفاع لپاره ډېرې مهمې وې.

هغه زیاته کړه چې د جګړې له پیل راهیسې نږدې څلور کاله تېر شوي، چې دا موده تر هغه ډېر اوږده ده چې مخکې یې اټکل کېده. نوموړي همدارنګه وویل چې که لنډمهاله اوربند ټینګ شي، هېواد یې د ټاکنو د ترسره کولو لپاره چمتو دی.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر پوتین د جګړې اصلي عامل وباله او ټینګار یې وکړ چې هېواد یې د دوامدارې سولې لپاره قوي او باور وړ امنیتي تضمینونو ته اړتیا لري. هغه خبرداری ورکړ چې که روښانه امنیتي تضمینونه موجود نه وي، جګړه ښايي بیا هم تکرار شي.

زلنسکي همدارنګه له متحدانو، په ځانګړي ډول د امریکا له حکومت او کانګرس وغوښتل چې د اوکراین ملاتړ ته دوام ورکړي او زیاته یې کړه چې عادلانه سوله یوازې هغه مهال ممکنه ده چې دواړه لوري په مساوي ډول د سولې خبرو ته ژمن وي.