روسیې او بلاروس د افغانستان په جګړه کې د خپلو وژل شويو سرتېرو یاد وستایه

د دغه کمېسیون د راپور له مخې،یاد کډوال د ننګرهار تورخم، د کندهار سپین بولدک، د هلمند بهرامچې، د هرات اسلام‌کلا او د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ستانه شوي دي.

راپور زیاتوي، له یادو کورنیو څخه۶۷۹ کورنۍ د تورخم له لارې، ۶۵کورنۍ د سپین بولدک له لارې،۱۰ کورنۍ د بهرامچې له لارې،۳کورنې د اسلام کلا له لارې،او ۲کورنۍ د وریښمو پله له لارې، افغانستان ته ستنې شوې دي.

دا پهداسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو عالي کمشنرۍد کډوالو د پراخیدونکو څپو په اړه خبرداری ورکړی. او ویلي یې دي چې دې چارې د افغانستان بحران لا پسې ژور کړی.

په کابل کې د ایران سفارت په ایکس خپور کړي بیان کې راغلي، ولسمشر په غونډه کې وویل: «موږ هوډمن یو چې هر ډول خنډونه له منځه یوسو او د پرمختګ لار خلاصه کړو.»

مسعود پزشکیاند افغانستان په شمول د ګاونډیو هېوادونو سره د ورورۍ، دوستۍ او تاریخي اړیکو یادونه کړې او د آذربایجان، عراق، کردستان، ترکیې، پاکستان او ترکمنستان سره د ایران ژورې کلتوري او تاریخي اړیکې روښانه کړې.

یاده دي وي چې، دا اعلامیه د دواړو هېوادونو د اقتصادي او ترانسپورتي همکاریو د پراختیا لپاره د ایران د ژمنې یوه برخه ده، چې د ترانسپورت په پروژو کې د خنډونو له منځه وړل او د شفافې پانګونې زمینې برابرول پکې شامل دي.

د افغاني سرې میاشتې د معلوماتو له مخې، د دغې ادارې روغتیايي کارکوونکو د ننګرهار ولایت په بېلابېلو ولسوالیو او کلیو کې د تېرو ۳۰ ورځو په ترڅ کې ۶۱ زره او ۳۷۲ تنه ناروغانو ته د معاینې او درملو د ورکړې، د ټپونو د پانسمان، د واکسینونو د تطبیق او د خوارځواکۍ د درملنې خدمتونه ترسره کړي دي.

دغه راز، یادې ادارې ویلي چې امیندواره مېرمنو ته له زېږون مخکې او وروسته اړینې روغتیايي مشورې ورکړل شوې او د کورني پلان د تنظیم په برخه کې هم لازمې لارښوونې شوې دي.

د راپور له مخې، سربېره پر دې ۳۱ زره او ۶۲۲ ناروغانو ته د بېلابېلو روغتیايي ستونزو په تړاو ضروري مشورې هم وړاندې شوې دي.

هر کال د فبرورۍ په ۱۵مه د افغانستان د ازادۍ ورځ نمانځل کېږي، چې د ۱۹۸۹ کال په همدې ورځ د شوروي ځواکونو د افغانستان د وروستي وتلو یادونه کوي.

په دې ورځ د شاوخوا ۱۰ کلنه شوروي-افغان جګړه پای ته ورسېده، چې پکې نږدې دوه میلیونه ملکیان وژل شوي او شاوخوا اووه میلیونه افغانان د هېواد دننه بې‌ځایه شوي یا کډوال شوي دي.

د ازادۍ ورځې تاریخ د ۱۹۷۸ کال د سور انقلاب سره تړاو لري، کله چې ولسمشر محمد داوود خان له واکه غورځېد او د خلکو ډېموکراټیک ګوند (PDPA) واک ته ورسېد. د دې ګوند له سختو اصلاحاتو وروسته په هېواد کې جګړه پیل شوه او په ۱۹۷۹ کال کې د شوروي اتحاد پوځونه افغانستان ته داخل شول. د نږدې ۹ کلونو جګړې وروسته، د ۱۹۸۸ کال د مې په ۱۵مه د شوروي ځواکونو وتل پیل شول او تر ۱۹۸۹ کال فبرورۍ پورې ټول ځواکونه له افغانستانه ووتل.

تاریخ پوهان دا جګړه د شوروي اتحاد د کمزورۍ او د نړۍ په نړیوالو چارو کې د بدلونونو یوه مهمه څپه ګڼي، چې د ۲۰۰۱ کال د امریکا جګړې لپاره یې هم زمینه برابره کړه.

د ازادۍ ورځ د افغانانو لپاره نه یوازې د شوروي پوځ د وتلو ورځ ده، بلکې د مقاومت، زیار او قربانۍ یوه نښه هم ګڼل کېږي.

دغه څرګندونې، جاولون وخابوف کابل ته د خپل سفر پر مهال کړي. نوموړي په دغه سفر کې له افغان سوداګرو سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او پانګونې پر پیاوړتیا ناستې او خبرې کړې دي.

وخابوف په ایکس لیکلي چې په دې ناسته کې د سرحدي سوداګرۍ شته ننګونې او نه‌کارول شوي فرصتونه وڅېړل شول. د هغه په وینا، دا مهال په ازبکستان کې ۶۳۶ هغه شرکتونه فعالیت لري چې د افغان پانګې په مرسته جوړ شوي، چې له ډلې یې ۵۶۲ په بشپړه توګه د افغانانو ملکیت دي.

نوموړي زیاته کړې چې په کرنه، خوراکي توکو پروسس، ساختماني موادو، نساجۍ او ګرځندوی برخو کې ګډې پروژې روانې دي، چې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتور د زیاتېدونکې همکارۍ ښکارندویي کوي.