امریکا او اسراییل هوکړه کړې چې چین ته د ایران د تېلو صادراتو کچه را کمه کړي

د تهران والي معتمدیان زیاتوي چې د دوی په ایستلو سره د دولت لګښتونه هم راکم شوي دي.

د تهران والي ویلي: «هر زده‌کوونکی د دولت لپاره ټاکلي لګښتونه لري. کله چې تاسو ۳۲۰۰ټولګي اداره کوئ، د اوبو، برېښنا، ګاز، د ښوونځیو د روانو مصارفو او د ښوونکو د معاشونو لګښتونه ټول پر دولتي بودجې تحمیل کېږي.»

د نوموړي د وړاندې کړو شمېرو له مخې، یوازې له تهران ولایته تر ۵۳۰ زرو ډېر بې‌اسناده افغان کډوال ایستل شوي چې له دې سره د ډوډۍ او اوړو مصرف هم کم شوی دی.

محمدصادق معتمدیان ویلي چې تهران باید د بې‌اسنادو افغان کډوالو کوربه نه وي. هغه زیاته کړې: «زموږ له ۱۵ګاونډیو هېوادونو هېڅ یو هم چمتو نه دی چې دومره شمېر ناقانونه بهرني وګړي په خپله پلازمېنه کې ومني.»

د ۱۹۸۹ زیږدیز کال د فبرورۍ په ۱۵مه له افغانستان څخه د پخواني شوروي اتحاد ځواکونو وتل پای ته ورسېدل. له هغه وروسته هر کال د پخواني شوروي اتحاد په هېوادونو کې د افغانستان جګړې د وژل شویو سرتېرو د یاد په مناسبت مراسم ترسره کېږي.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتینویلي چې د فبرورۍ ۱۵مه د روسیې د ټولو خلکو او هغو کسانو لپاره چې په دې جګړه کې یې برخه اخیستې، یوه لویه او نه هېریدونکې ورځ ده. د هغه په وینا، د هغو «اتلانو او ملګرو» یاد چې خپل هېواد ته بېرته راستانه نه شول، تل به د خلکو په زړونو کې ژوندي وي.

هممهاله، طالبانو هم په کابل کې د پخواني شوروي ځواکونو د وتلو د کلیزې په مناسبت مراسم جوړ کړل.

د روسیې سیمه‌ییز چارواکي هم د دې هېواد په بېلابېلو ښارونو کې د افغانستان جګړې پخوانیو سرتېرو ته ورځي او د هغوی ستاینه کوي.

د روسیې چارواکي وایي، د جګړې د وژل شویو یاد ساتل «د راتلونکي په وړاندې د مسؤلیت احساس» څرګندوي.

په کابل کې د ایران سفارت په ایکس خپور کړي بیان کې راغلي، ولسمشر په غونډه کې وویل: «موږ هوډمن یو چې هر ډول خنډونه له منځه یوسو او د پرمختګ لار خلاصه کړو.»

مسعود پزشکیاند افغانستان په شمول د ګاونډیو هېوادونو سره د ورورۍ، دوستۍ او تاریخي اړیکو یادونه کړې او د آذربایجان، عراق، کردستان، ترکیې، پاکستان او ترکمنستان سره د ایران ژورې کلتوري او تاریخي اړیکې روښانه کړې.

یاده دي وي چې، دا اعلامیه د دواړو هېوادونو د اقتصادي او ترانسپورتي همکاریو د پراختیا لپاره د ایران د ژمنې یوه برخه ده، چې د ترانسپورت په پروژو کې د خنډونو له منځه وړل او د شفافې پانګونې زمینې برابرول پکې شامل دي.

هر کال د فبرورۍ په ۱۵مه د افغانستان د ازادۍ ورځ نمانځل کېږي، چې د ۱۹۸۹ کال په همدې ورځ د شوروي ځواکونو د افغانستان د وروستي وتلو یادونه کوي.

په دې ورځ د شاوخوا ۱۰ کلنه شوروي-افغان جګړه پای ته ورسېده، چې پکې نږدې دوه میلیونه ملکیان وژل شوي او شاوخوا اووه میلیونه افغانان د هېواد دننه بې‌ځایه شوي یا کډوال شوي دي.

د ازادۍ ورځې تاریخ د ۱۹۷۸ کال د سور انقلاب سره تړاو لري، کله چې ولسمشر محمد داوود خان له واکه غورځېد او د خلکو ډېموکراټیک ګوند (PDPA) واک ته ورسېد. د دې ګوند له سختو اصلاحاتو وروسته په هېواد کې جګړه پیل شوه او په ۱۹۷۹ کال کې د شوروي اتحاد پوځونه افغانستان ته داخل شول. د نږدې ۹ کلونو جګړې وروسته، د ۱۹۸۸ کال د مې په ۱۵مه د شوروي ځواکونو وتل پیل شول او تر ۱۹۸۹ کال فبرورۍ پورې ټول ځواکونه له افغانستانه ووتل.

تاریخ پوهان دا جګړه د شوروي اتحاد د کمزورۍ او د نړۍ په نړیوالو چارو کې د بدلونونو یوه مهمه څپه ګڼي، چې د ۲۰۰۱ کال د امریکا جګړې لپاره یې هم زمینه برابره کړه.

د ازادۍ ورځ د افغانانو لپاره نه یوازې د شوروي پوځ د وتلو ورځ ده، بلکې د مقاومت، زیار او قربانۍ یوه نښه هم ګڼل کېږي.

دغه څرګندونې، جاولون وخابوف کابل ته د خپل سفر پر مهال کړي. نوموړي په دغه سفر کې له افغان سوداګرو سره د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ او پانګونې پر پیاوړتیا ناستې او خبرې کړې دي.

وخابوف په ایکس لیکلي چې په دې ناسته کې د سرحدي سوداګرۍ شته ننګونې او نه‌کارول شوي فرصتونه وڅېړل شول. د هغه په وینا، دا مهال په ازبکستان کې ۶۳۶ هغه شرکتونه فعالیت لري چې د افغان پانګې په مرسته جوړ شوي، چې له ډلې یې ۵۶۲ په بشپړه توګه د افغانانو ملکیت دي.

نوموړي زیاته کړې چې په کرنه، خوراکي توکو پروسس، ساختماني موادو، نساجۍ او ګرځندوی برخو کې ګډې پروژې روانې دي، چې د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتور د زیاتېدونکې همکارۍ ښکارندویي کوي.