طالبان: د کرنیزو حاصلاتو کموالي ته په کتو بشرپاله مرستې مهمې دي

د هلمند د رسنیو دفتر د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، په دغو قاچاقي موادو کې انساني درمل، روب، وریجې، اچار، مس او نور مواد شامل دي او له مرکز لښکرګاه ښار سربېره د صفري ټکو او همداراز ګرمسېر ولسوالۍ په شاوخوا سیمو کې ترلاسه شوي دي.

د خبرپاڼې له‌مخې، د دغو موادو د قاچاق په تړاو ۲۰ کسان له ۱۳ موټرو سره یو ځای نیول شوي دي.

په خبرپاڼه کې د یادو توکو د مبدا یا صادروونکي هېواد د نوم په اړه څه نه‌دي ویل شوي، خو تر دې مخکې دغه ډول مواد د بهرامچې له لارې له پاکستان څخه هېواد ته راوړل کېدل.

له څه باندې درېیو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان تر منځ هر ډول سوداګري په ټپه درول شوې او اوس یو شمېر کسان هڅې کوي، چې په قاچاقي توګه دواړو خواو ته د اړتیا وړ مواد ولېږدوي.

د یادونې وړ ده، چې تر دې مخکې هم په هلمند کې زرګونه کیلوګرامه قاچاقي مواد ترلاسه او سوځول شوي دي.

قطر چې په شاوخوا یوه نیمه لسیزه کې د افغانستان په چارو او په ځانګړې توګه طالبانو ته د اسانتیاوو د برابرولو په برخو کې ښکېل پاتې شوی، خو لا هم د طالبانو حکومت «سرپرست حکومت» ګڼي.

د قطر د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) په کاپیسا کې د غره ښویېدو د پېښې له امله چې څلور کسان په‌کې مړه او شپږ نور ټپیان شوي، خپله خواخوږي څرګنده کړه؛ خو په خپره شوې اعلامیه کې یې د طالبانو ادارې ته د «سرپرست حکومت» خطاب کړی دی.

کاپیسا کې د غره ښویېدو له امله څلور تنه مړه او شپږ نور ټپیان شوي دي | افغانستان انټرنشنل پښتو

دغه وزارت په خپله اعلامیه کې لیکلي: «د بهرنیو چارو وزارت د قطر دولت له لوري د قربانیانو له کورنیو، د سرپرست حکومت او د افغانستان له خلکو سره غمشریکي څرګندوي او ټپیانو ته د عاجلې روغتیا هیله کوي».

قطر د ۱۳۹۲کال د غبرګولي په ۲۸مه (۲۰۱۳- جون- ۱۸) کې د دوحې په یوې څنډه کې یوه ودانۍ طالبانو ته د «سیاسي دفتر» په نوم وسپارله او طالبانو هم په رسمي توګه په‌کې خپل دفتر پرانېست.

قطر له دې سربېره د طالبانو او امریکا تر منځ د سولې خبرو کوربه هم پاتې شوی دی. په دغه هېواد کې د طالبانو او امریکايي استازو ترمنځ لومړی پړاو خبرې د ۲۰۱۸کال د اکتوبر پر ۱۲مه پیل شوې او ۱۸میاشتې یې دوام وموند.

قطر همداراز د طالبانو او امریکا تر منځ د دوحې هوکړې د لاسلیک کېدو کوربه هم پاتې شوی دی. د طالبانو او امریکايي استازو تر منځ له ۱۸میاشتنیو مذاکراتو وروسته د افغان سولې لپاره د امریکا د مخکېني استازي زلمي خلیل‌زاد او د طالبانو د سیاسي دفتر د مخکېني مرستیال ملا عبدالغني برادر ترمنځ د سولې هوکړه هم د ۱۳۹۸کال د کب پر لسمه (۲۰۲۰- فبروري-۲۹) د قطر په پلازمېنه دوحه کې لاسلیک شوه.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې له واکمنېدو وروسته خپله کابینه اعلان کړه او په لومړیو څلورو کلونو کې یې خپلو وزیرانو او ادارو ته د «سرپرست» خطاب کاوه، خو د بیا واکمنېدو په څلورمه کالیزه کې د دې ډلې مشر هبت‌الله اخوندزاده د سرپرست حکومت د پای ته رسېدو اعلان وکړ.

سره له دې چې طالبانو څو میاشتې وړاندې د خپل حکومت د سرپرستۍ د پای ته رسېدو اعلان وکړ، خو قطر لا هم د دې ډلې حکومت په رسمیت نه پېژني او له نږدې اړیکو سره سره ورته اوس هم «سرپرست حکومت» وايي.

د طالبانو د سرحدي پولیسو ویاند عابدالله فاروقي د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) په خپله اېکس‌پاڼه ویلي، دوه کسان چې غوښتل یې د کډوالو تر پوښښ لاندې له پاکستان څخه ۴۰۰ زره جعلي افغانۍ افغانستان ته قاچاق کړي، نیول شوي دي.

هغه د نیول شویو کسانو د هویت په تړاو ډېر جزییات نه‌دي ورکړي، خو دومره یې ویلي چې هغوی د کډوالو په نوم افغانستان ته را اوښتل.

په ورته وخت کې د افغانستان په شمال کې د حیرتان په ځمکني بندر کې هم یو کس د ۵۶۵۰ امریکايي ډالرو د قاچاق په تړاو نیول شوی او تر لومړنیو څېړنو وروسته به عدلي او قضايي بنسټونو ته وسپارل شي.

100%

د یادونې وړ ده، چې له افغانستان څخه بهر ته هېڅوک د ډالرو او همداراز د ډېرو پیسو د لېږدولو اجازه نه‌لري او دغه چاره جرم او قاچاق ګڼل کېږي.

دغې کونسلګرۍ د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، نور محمد متوکل په دې کتنه کې په ایران کې له مېشتو افغان پانګوالو وغوښتل، چې افغانستان ته لاړ شي او هلته پانګونې وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې ډېریو پانګوالو او سوداګرو له دغه هېواد څخه خپلې پانګې اېستلي دي. ځينو دغو پانګوالو د دغې چارې لامل په افغانستان کې د اقتصادي ثبات نشتوالی او همداراز پر بانکونو یې د نړۍوالو بندیزونه په ګوته کړي دي.

په مشهد کې د طالبانو کونسلګرۍ همداراز ویلي، نور محمد متوکل په ایران کې د مېشتو افغان پانګوالو او سوداګرو د ستونزو د حل په موخه د یوې مشورتي شورا د جوړېدو وړاندیز وکړ او د افغان پانګوالو او سوداګرو له هر کلي سره مخ شو.

ملګرو ملتونو د شنبې په ورځ (د سلواغې ۲۵مه) د یوې اعلامیې په خپرولو سره له ۱۸ کلنۍ څخه په کم عمر کې د نجونو پر ودېدو اندېښنه ښودلې او په وینا یې، سره له دې چې نږدې ټول هېوادونه د ماشومانو ودونو د ختمولو ژمنې لري، خو لا هم شاوخوا ۱۹ سلنه نجونې له ۱۸ کلنۍ او همداراز نږدې ۴ سلنه نجونې له ۱۵ کلنۍ څخه مخکې ودېږي.

د اعلامیې له‌مخې، دمګړی په نړۍ کې شاوخوا ۶۴۰ میلیونه نجونې او ښځې چې ژوندۍ دي له ۱۸ کلنۍ مخکې واده شوې دي.

ملګري ملتونه وايي: «هر کال نږدې ۱۲ میلیونه تنکۍ نجونې له ۱۸ کلنۍ څخه مخکې ودېږي. په هرو درې ثانیو کې په نړۍ کې یوه تنکۍ نجلۍ واده کوي».

دغه سازمان خبرداری ورکړی، چې له ۱۸ کلنۍ مخکې د نجونو ودونه د نجونو ژوند او روغتیا ګواښي او د هغوی راتلونکي فرصتونه محدودوي.

اعلامیه کاږي: «هغه نجونې چې په کم عمر کې ودېږي، په همدې کم عمره کې ډېری وخت امیندواره کېږي، چې د امیندوارۍ او زېږون پر مهال د خطرناکو ستونزو احتمال زیاتوي، حال دا چې د زېږون ستونزې د تنکیو نجونو د مړینې له مهمو لاملونو څخه دي».

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د ښځو ادارې ویلي، چې په افغانستان کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته او په ځانګړي ډول د نجونو زده‌کوونکو پر مخ د ښوونځيو د تړل کېدل او د بې‌وزلۍ د زیاتېدو له امله د کم عمره نجونو د ودونو ګراف ډېر لوړ شوی دی. یادې ادارې زیاته کړې، هغه نجونې چې له زده‌کړو پاتې کېږي، ډېری یې د جبري ودونو او تر واده وروسته په همدې کوچنیوالي کې د امېندوارۍ له ګواښ سره مخ کېږي او په وینا یې، دغه لړۍ د وړو نجونو د امېندوارۍ کچه لوړوي چې په پایله کې د مېندو د مړینې لامل کېږي.

د یادې ادارې د اټکل له‌مخې، په روان ۲۰۲۶ کال کې به په افغانستان کې د کم عمره مېندو د امېندوارۍ کچه ۴۵سلنه ډېره شي او د مېندو د مړینې ګواښ به تر ۵۰ سلنې هم لوړ شي.

د یونېسف د اټکل له‌مخې، د افغان نجونو زده‌کوونکو پر مخ د ښوونځيو د تړل کېدو له امله به هر کال ۱۶۰۰ میندې د ولادت پر مهال خپل ژوند له لاسه ورکړي او تر ۳۵۰۰ زیات نوي زیږېدلي ماشومان به مړه شي.